جنگ پهپادی روسیه در حال گسترش ترس و تضعیف روحیه اوکراینیها است
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, پل آدامز
- شغل, خبرنگار امور دیپلماتیک بیبیسی
- در, کییف
همه متفقالقولاند. اوضاع بدتر شده است.
مردم کییف، مانند شهروندان دیگر شهرهای اوکراین، دوران سختی را پشت سر گذاشتهاند.
پس از سه سال و نیم فراز و فرود، آنها مقاوم و بسیار تابآور شدهاند.
اما در ماههای اخیر، آنها با پدیدهای جدید روبرو هستند: موجهای گسترده و هماهنگ حملات هوایی، شامل صدها پهپاد و موشک، که اغلب بر یک شهر متمرکز میشوند.
دیشب نوبت کییف بود. هفته پیش هم همینطور. در این بین، لوتسک در غربیترین نقطه کشور هدف قرار گرفت.
سه سال پیش، پهپادهای شاهد که از ایران تامین شده بودند، پدیدهای نسبتا جدید به شمار میرفتند. یادم هست که اولین صدای آن را در اکتبر ۲۰۲۲ شنیدم. در حال پرواز در قوس آرام در آسمان شبانه شهر جنوبی زاپوریژیا.
اما حالا همه با آن صدا و با ترسناکترین نسخه اخیر آن آشنا هستند. نعرهای که یادآور هواپیمای استوکای آلمان در جنگ جهانی دوم است.
صدای دستهجمعی پهپادهایی که نزدیک میشوند، بار دیگر شهروندان سرسخت را به پناهگاهها، مترو و پارکینگهای زیرزمینی میکشاند. چیزی که از روزهای ابتدایی جنگ دیده نشده بود.
کاتیا، یکی از ساکنان کییف، پس از بمباران سنگین دیشب به من گفت: «خانه مثل کاغذ لرزید.»
او افزود: «تمام شب را در حمام نشستیم.»
سوتلانا، یکی دیگر از ساکنان کییف به من گفت: «اولینبار بود که به پارکینگ رفتم. ساختمان میلرزید و میتوانستم آتشها را آنسوی رودخانه ببینم.»
این حملات همیشه تلفات جانی ندارند، اما موجب ترس و تضعیف روحیه عمومی میشوند.
پس از حمله به یک بلوک مسکونی در کییف در هفته گذشته، مادربزرگی به نام ماریا با چهرهای شوکهشده به من گفت که نوه ۱۱ سالهاش در پناهگاه به او گفته که برای اولین بار معنای مرگ را درک کرده است.
و او کاملاًحق دارد که بترسد. هیئت نظارت حقوقبشر سازمان ملل در اوکراین اعلام کرده که ماه ژوئن بیشترین شمار تلفات غیرنظامی در سه سال اخیر را ثبت کرده است: ۲۳۲ کشته و بیش از ۱۳۰۰ مجروح.
بسیاری از کشتهشدگان و مجروحان در محلههایی نزدیک به خطوط مقدم بودهاند، اما تعدادی نیز در شهرهایی دور از نبرد جان باختهاند.
دانیل بل، رئیس هیئت نظارت حقوقبشر سازمان ملل در اوکراین میگوید: «افزایش حملات موشکی و پهپادی دوربرد در سراسر کشور، مرگ و ویرانی بیشتری را برای غیرنظامیانی به همراه آورده که فرسنگها با خط مقدم فاصله دارند.»
منبع تصویر، Getty Images
تغییراتی در طراحی پهپاد شاهد باعث شده که بتواند بسیار بالاتر از گذشته پرواز کند و از ارتفاع بیشتری روی هدف فرود آید.
برد آن نیز افزایش یافته و به حدود ۲۵۰۰ کیلومتر رسیده و حالا میتواند محمولهای مرگبارتر حمل کند. (از حدود ۵۰ کیلوگرم مواد منفجره به ۹۰ کیلوگرم)
نقشههای ردیابی که توسط کارشناسان محلی تهیه شده، نشان میدهند که دستههایی از پهپادهای شاهد مسیرهای پیچ در پیچ را در سراسر اوکراین طی میکنند تا در نهایت به اهداف خود برسند.
بسیاری از آنها – اغلب تا نیمی از آنها – فریبدهندهاند. برای گیجکردن و اشباع دفاع هوایی اوکراین طراحی شدهاند.
دیگر خطوط مستقیم، مسیر موشکهای بالیستیک یا کروز را نشان میدهند: بهمراتب کمترند، اما روسیه برای وارد کردن بیشترین آسیب، به آنها تکیه دارد.
تحلیل موسسه مطالعات جنگ مستقر در واشنگتن نشان میدهد که حملات پهپادی و موشکی روسیه در دو ماه پس از آغاز ریاستجمهوری دونالد ترامپ در ژانویه افزایش یافتهاند.
در ماه مارس، افت اندکی دیده شد، همراه با چند جهش موقتی، تا ماه مه که ناگهان شمار حملات بهشدت افزایش یافت.
رکوردهای جدید به شکلی هشداردهنده مرتبا ثبت میشوند.
ماه ژوئن رکورد جدیدی ثبت کرد: ۵۴۲۹ پهپاد و در فقط ۹ روز اول ژوئیه، بیش از ۲۰۰۰ پهپاد شلیک شدهاند.
با افزایش تولید در روسیه، برخی گزارشها حاکی از آناند که مسکو ممکن است بهزودی قادر باشد بیش از ۱۰۰۰ موشک و پهپاد را در یک شب شلیک کند.
کارشناسان در کییف هشدار میدهند که کشور در معرض خطر اشباعشدن قرار دارد.
ایوان استوپاک، افسر پیشین اطلاعاتی، میگوید: «اگر اوکراین راه حلی برای مقابله با این پهپادها پیدا نکند، در سال ۲۰۲۵ با مشکلات بزرگی مواجه خواهیم شد.»
او ادامه میدهد: «برخی از این پهپادها هدفهای نظامی را نشانه گرفتهاند – باید این را درک کنیم – اما بقیه، آپارتمانها را ویران میکنند، در ساختمانهای اداری سقوط میکنند و خسارات زیادی به شهروندان وارد میکنند.»
با وجود تواناییهای روزافزون، این پهپادها سلاحهایی بهویژه پیشرفته محسوب نمیشوند. اما آنها نمونهای دیگر از فاصله عظیم منابع میان روسیه و اوکراین هستند.
این مسئله همچنین بهخوبی ضربالمثلی را که به ژوزف استالین، رهبر شوروی در جنگ جهانی دوم، نسبت داده میشود، به تصویر میکشد: «کمیت خود نوعی کیفیت است.»
سرهیی کوزان، از مرکز امنیت و همکاری اوکراین مستقر در کییف، میگوید: «این یک جنگ منابع است.»
او ادامه میدهد: «وقتی تولید نوع خاصی از موشک بیش از حد پیچیده شد – بیش از حد گران، با قطعات زیاد و مسیرهای تامین دشوار – آنها تمرکز را بر این نوع خاص از پهپاد گذاشتند و انواع مختلفی از تغییرات و بهبودها را در آن ایجاد کردند.»
کوزان میگوید: «هر چه پهپادهای بیشتری در یک حمله به کار گرفته شود، واحدهای دفاع هوایی اوکراین بیشتر برای سرنگونی آنها دچار مشکل میشوند.»
این موجب میشود کییف مجبور شود از منابع گرانبهای خود یعنی جنگندهها و موشکهای هوا به هوا برای سرنگونی استفاده کند.
او میافزاید: «وقتی پهپادها بهصورت جمعی میآیند، همه موشکهای دفاع هوایی را نابود میکنند.»
از همینروست که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، بهطور مداوم از متحدان خود میخواهد برای محافظت از آسمان کشورش کمک بیشتری ارائه دهند. نه فقط با موشکهای پاتریوت – که برای مقابله با تهدید بالیستیک روسیه حیاتی هستند – بلکه با انواع سامانههای دیگر نیز محافظت میخواهد.
در روز پنجشنبه، دولت بریتانیا اعلام کرد که توافقنامه دفاعی با اوکراین امضا خواهد کرد تا بیش از ۵۰۰۰ موشک دفاع هوایی در اختیار این کشور قرار دهد.
کییف در ماههای آینده بهدنبال قراردادهای مشابه بیشتری خواهد بود.
منبع تصویر، Getty Images
