جنگ تجاری دو سوی اقیانوس اطلس؛ اعمال تعرفه‌های آمریکا بر فولاد و آلومینیوم و اقدام متقابل اتحادیه اروپا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعمال تعرفه‌های ۲۵ درصدی بر واردات فولاد و آلومینیوم از اروپا و چند کشور دیگر را اعلام کرد که یک شبه (چهارشنبه) به اجرا درخواهد آمد.

این اقدام دولت آمریکا باعث واکنش سریع اتحادیه اروپا شده که گفته است تعرفه‌های متقابلی را بر میلیاردها یورو کالاهای وارداتی از آمریکا اعمال خواهد کرد.

این سیاست دولت آمریکا در افزایش تعرفه‌ها در واقع به همه معافیت‌های این کشورها از این عوارض پایان می‌دهد، امری که احتمالا تنش‌ها را با برخی از بزرگترین شرکای تجاری آمریکا تشدید خواهد کرد.

آقای ترامپ امیدوار است این تعرفه‌ها باعث تولید فولاد و آلومینیوم در آمریکا شود، اما منتقدان می‌گویند که این تعرفه‌ها در نهایت باعث افزایش قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان آمریکایی و کاهش رشد اقتصادی خواهد شد.

دولت آمریکا وضع تعرفه‌ها به‌ویژه بر فولاد و آلومینیوم را همچنین به مسئله امنیت ملی ربط می‌دهد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفته است که تعرفه‌ها برای «تنبیه» دیگر کشورها نیست، اما فولاد و آلومینیوم «نگرانی‌های امنیت ملی» آمریکا هستند.

ایالات متحده آمریکا واردکننده اصلی آلومینیوم و فولاد در جهان است؛ کانادا و مکزیک و برزیل از بزرگترین تامین‌کنندگان این فلزات برای آمریکا هستند.

اتحادیه اروپا گفته است در پاسخ به تعرفه‌های آمریکا بر واردات فولاد و آلومینیوم، تعرفه‌های متقابلی را بر ۲۸/۳ میلیارد دلار (۲۶ میلیارد یورو) کالاهای آمریکایی وضع خواهد کرد.

کمیسیون اروپا اعلام کرد که تعلیق تعرفه‌ها بر محصولات آمریکایی را در اول آوریل (حدود دوهفته دیگر) پایان می‌دهد و بسته جدیدی از اقدامات متقابل بر کالاهای آمریکایی را تا اواسط آوریل ارائه خواهد کرد.

اورزولا فون درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفته است که تعرفه‌های متقابل «شدید اما متناسب» بر واردات از آمریکا اعمال خواهد کرد.

خانم فون درلاین در بیانیه‌ای گفته است: «ما آماده‌ایم تا وارد یک گفتگوی هدفمند و معنادار شویم. به کمیسر بازرگانی سپرده‌ام تا مذاکرات خود برای یافتن راه‌حل‌های بهتر با ایالات متحده آمریکا را از سر بگیرد.»

کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، هم اعمال این تعرفه‌ها را «ناامیدکننده» خواند، اما گفت که قصد تلافی ندارد و در عوض تلاش می‌کند برای یک توافق تجاری با ایالات متحده آمریکا مذاکره کند.

آقای استارمر در صحبت در پارلمان بریتانیا گفت: «دیدن افزایش تعرفه‌ها فولاد و آلومینیوم در سطح جهان برایم مایوس‌کننده است، اما ما رویکردی عملگرایانه در پیش خواهیم گرفت.»

او افزود که «دولت در حال مذاکره برای یک توافق اقتصادی است،... اما ما همه گزینه‌ها را روی میز نگه می‌داریم.»

مدیر شرکت فولاد بریتانیا هم پیشتر گفت که ترامپ حتما می‌داند که «ما دوست او هستیم نه دشمن او».

گرث استیس از دولت آمریکا خواست که با بریتانیا برای رفع نگرانی‌های مشترک، مانند کاهش تقاضا برای فولاد، همکاری کند.

او از دولت بریتانیا هم خواست که به‌سرعت دفاع تجاری بریتانیا را «افزایش دهد و تقویت کند» تا اطمینان حاصل شود که فولاد دیگر به سمت آمریکا نمی‌رود و بازار بریتانیا را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد و قیمت‌ها را پایین نمی‌آورد.

دومینیک لبلانک، وزیر دارایی کانادا، اعلام کرد که از فردا تعرفه ۲۵ درصدی متقابل بر کالاهای وارداتی از آمریکا به ارزش بیش از ۲۰ میلیارد دلار (۲۹/۸ میلیارد دلار کانادا) اعمال خواهد شد.

ملانی جولی، وزیر امور خارجه کانادا، هم گفته است که کشورش «قوی و محکم می‌ماند»، او در عین حال گفت که کانادا «بهترین متحد» آمریکا است.

خانم جولی مردم آمریکا را مستقیم خطاب قرار داد: «می‌خواهم این را به خاطر بسپارید، کانادا بهترین دوست و بهترین همسایه و بهترین متحد شماست... کانادا بهترین و بزرگترین مشتری آمریکاست.»

او افزود این کانادا نیست که «در نهایت این جنگ را آغاز کرده است» و دونالد ترامپ را مسئول آن دانست.

پیشتر رالف گودیل، کمیسر عالی کانادا در بریتانیا، هم به اعمال تعرفه‌های ۲۵ درصدی بر فولاد و آلومینیوم واکنش نشان داد و آن را «دنیای تجارت بی‌قانون دونالد ترامپ» خواند.

آقای گودیل به بی‌بی‌سی گفت که کانادا در پاسخ به این تعرفه‌ها محصولات «به‌ویژه حساس» آمریکا را هدف خواهد گرفت و «دقیقا به بخش‌هایی از اقتصاد ایالات متحده آمریکا که بیشترین فشار سیاسی را خواهند داشت ضربه خواهد زد.»

او اذعان کرد از آنجایی که اقتصاد کانادا و آمریکا «بسیار به هم آمیخته و همبسته» است، «به هر دو طرف آسیب وارد خواهد شد.»

این در حالی است که کلودیا شینباوم، رئیس‌جمهور مکزیک، رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته و گفته است که دولتش فعلا اقدامات تلافی‌جویانه‌ای را اعلام نخواهد کرد.

وزارت امور خارجه چین هم پس از اجرایی شدن تعرفه‌های آلومینیوم و فولاد آمریکا اعلام کرد که کشورش «تمام اقدامات لازم» را برای حفظ حقوق و منافع خود انجام خواهد داد.

مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در یک کنفرانس خبری گفت که اقدامات ایالات متحده آمریکا قوانین سازمان تجارت جهانی را نقض کرده است.

دونالد ترامپ پیشتر تعرفه کالاهای چینی را دو برابر کرد و به ۲۰ درصد رساند. این امر پکن را بر آن داشت تا واردات محصولات کشاورزی آمریکا را با تعرفه‌های جدید ۱۰ تا ۱۵ درصدی بر چندین کالا هدف قرار دهد.

دفاع ترامپ از سیاست اقتصادی و استفاده از تعرفه‌ها

نگرانی‌ها و انتقادات بسیاری به این سیاست دولت ترامپ و پیامدهای آن ابراز شده است.

تعرفه‌های دولت ترامپ به این معنی است که واردکنندگان آمریکایی فولاد و آلومینیوم باید ۲۵ درصد مالیات بر آنها بپردازند.

برخی از اقتصاددانان هشدار می‌دهند که اگرچه تعرفه‌ها می‌تواند به صنایع فولاد و آلومینیوم آمریکا کمک کند، اما ممکن است در سطح کلان‌تر به اقتصاد این کشور آسیب بزند.

با وجود این انتقادها، دولت آقای ترامپ از سیاست اقتصادی خود و تعرفه‌های بالا دفاع می‌کند.

هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، گفته است سیاست‌های اقتصادی دونالد ترامپ حتی اگر منجر به رکود شوند، «ارزشش را دارد».

آقای لاتینک در گفتگو با سی‌بی‌اس، رسانه همکار بی‌بی‌سی در آمریکا، گفت: «این سیاست‌ها مهم‌ترین اقدامی است که آمریکا تاکنون به خود دیده است.»

او گفت اگر رکودی هم پیش بیاید به‌دلیل تاثیر سیاست‌های بد جو بایدن بر آمریکا خواهد بود. او انتقادها مبنی بر ایجاد هرج‌ومرج در بازار و اقتصاد را رد کرد.

اظهارات آقای لاتنیک پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ در مصاحبه با فاکس نیوز در پاسخ به همین انتقاد گفت که ایالات متحده آمریکا در «دوره گذار» قرار دارد.

آقای ترامپ گفت: «کاری که ما انجام می‌دهیم بسیار بزرگ است. ما ثروت را به آمریکا برمی‌گردانیم. این یک چیز بزرگ است و همیشه دوره‌هایی وجود دارد که کمی زمان می‌برد. کمی زمان می‌برد، اما من فکر می‌کنم باید برای ما عالی بشود.»

استفاده از تعرفه‌ها بخش مرکزی برنامه‌های اقتصادی ترامپ را تشکیل می‌دهد. او می‌گوید تعرفه‌ها باعث تقویت تولید ایالات متحده آمریکا، حفاظت از مشاغل، افزایش درآمد مالیاتی، و رشد اقتصاد خواهد شد.

کالاهای چین و مکزیک و کانادا بیش از ۴۰ درصد از واردات به آمریکا را در سال ۲۰۲۴ به خود اختصاص دادند.

ترامپ اما این سه کشور را متهم کرده است که برای پایان دادن به جریان مهاجران و مواد مخدر غیرقانونی مانند فنتانیل به آمریکا به‌اندازه کافی تلاش نمی‌کنند.

هر سه کشور این اتهامات را رد کرده‌اند.

ده‌ها هزار مرگ در آمریکا در سال به مصرف بیش از حد فنتانیل مرتبط است.

جاستین ترودو، نخست‌وزیر مستعفی کانادا، گفت که کشورش مسئول کمتر از یک درصد از فنتانیل ورودی به آمریکا است. به نظر می‌رسد که بیشتر فنتانیل از مکزیک وارد آمریکا می‌شود.

ملانی جولی، وزیر امور خارجه کانادا، هم آن را «ادعاهای اغراق‌آمیز درباره مرز ما» خواند که دولت آمریکا به بهانه امنیت ملی اقدام به افزایش تعرفه‌ها کرده است.

دولت آمریکا وضع تعرفه‌ها به‌ویژه بر فولاد و آلومینیوم را همچنین به «نگرانی‌های امنیت ملی» آمریکا ربط می‌دهد.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، چهارشنبه در گفتگو با خبرنگاران در فرودگاهی در ایرلند گفته است هدف پرزیدنت ترامپ از وضع تعرفه‌ها «توسعه ظرفیت و توانایی داخلی» است.

آقای روبیو گفت که بدون فولاد و آلومینیوم نمی‌توان کشتی‌های جنگی و هواپیما ساخت.

او همچنین به «روش‌های تجاری ناعادلانه» در جهان اشاره کرد و اینکه «بسیاری از کشورها به صنایع خود یارانه می‌دهند تا بتوانند سهم بازار جهانی را به دست آورند».

آقای روبیو گفت که سیاست تجاری قبلی ایالات متحده آمریکا «ما را در برابر هر نوع وقفه در عرضه جهانی و یا استفاده از آن برای اخاذی از ما، شدیدا آسیب‌پذیر کرده است».

واکنش بازارها چگونه بوده است؟

افزایش نگرانی‌ها در مورد هزینه جنگ تجاری باعث فروش سهام در بازارهای سهام آمریکا و جهانی پیشاپیش شروع تازه‌ترین دور تعرفه‌ها شد.

شاخص «اس‌اندپی-۵۰۰» که از بزرگترین شرکت‌های فهرست شده در ایالات متحده آمریکا است، پس از افت ۲/۷ درصدی در روز دوشنبه (۱۰ مارس) که بزرگترین افت یک روزه آن از ماه دسامبر بود، روز سه‌شنبه (۱۱ مارس) ۰/۷ درصد کاهش یافت.

شاخص «اف‌تی‌اس‌ای-۱۰۰» بریتانیا که اوایل روز سه‌شنبه کاهش یافته بود، بیشتر سقوط کرد و بیش از ۱ درصد کاهش یافت. شاخص «کک-۴۰» فرانسه و شاخص «دکس» آلمان نیز الگوی مشابهی داشتند.

در همین حال، شرکت تحقیقاتی آکسفورد اکونومیکس در گزارشی اعلام کرد که پیش‌بینی خود از رشد آمریکا در سال جاری را از ۲/۴ به ۲ درصد کاهش داده، و حتی کاهش شدیدتری را در پیش‌بینی خود برای رشد کانادا و مکزیک اعمال کرده است.

گزارش این شرکت می‌افزاید: «با وجود کاهش رتبه [پیش‌بینی درصد رشد]، ما همچنان انتظار داریم که اقتصاد ایالات متحده آمریکا در چند سال آینده از سایر اقتصادهای پیشرفته بزرگ عملکرد بهتری داشته باشد.»

تعرفه چیست و چگونه عمل می‌کند؟

تعرفه‌ها مالیات‌هایی هستند که بر کالاهای وارداتی از کشورهای دیگر اعمال می‌شوند.

شرکت‌هایی که کالاهای خارجی را وارد کشور می‌کنند، مالیات را به دولت می‌پردازند.

به طور معمول، تعرفه‌ها درصدی از ارزش یک محصول هستند. تعرفه ۲۰ درصدی بر کالاهای چینی به این معنی است که یک محصول به ارزش ۱۰ دلار ۲ دلار هزینه اضافه دارد.

شرکت‌ها ممکن است تصمیم بگیرند که بخشی یا تمام هزینه‌های تعرفه‌ها را به مشتریان منتقل کنند.

ایالات متحده آمریکا معمولا نسبت به سایر کشورها تعرفه‌های کمتری بر کالاها وضع می‌کند.

تعرفه‌های جدید دونالد ترامپ - و وعده او برای اعمال عوارض «متقابل» بیشتر بر کالاهای سایر کشورها - می‌تواند منجر به افزایش شدید قیمت‌هایی شود که مردم برای کالاها در آمریکا و سراسر جهان می‌پردازند.