«بعد از هفت سال سرانجام با مادرم صحبت کردم»؛ نگرانی از وضعیت مسلمانان اویغور در چین
منبع تصویر، Aziz Isa Elkun
- نویسنده, جم اورایلی
- شغل, بیبیسی
عزیز عیسی الکون که ساکن شمال لندن است، هفت سال از مادرش بیخبر مانده بود و نمیدانست که آیا او زنده است یا نه. تا این که یک روز در ماه آوریل سال گذشته، مادرش با شمارهای ناشناس با او تماس ویدیویی گرفت. عزیز میگوید این تماس تحت نظارت وزارت امور خارجه چین بود.
عزیز ۵۴ ساله میگوید مادرش، هپیزیخان که از مسلمانان اویغور است، در سال ۲۰۱۸ به یکی از اردوگاههای چین در ایالت سین کیانگ فرستاده شده بود و حالا آزاد شده است.
دولت چین متهم است که از سال ۲۰۱۶، بیش از یک میلیون مسلمان اویغور را در ایالت سین کیانگ دستگیر کرده و آنها را به اردوگاههای ویژه فرستاده است. دولت چین هرگونه اتهام بدرفتاری با این افراد را رد میکند و این اردوگاهها را «مراکز بازپروری» مینامد.
عزیز از دولت بریتانیا تقاضا کرده است که اجازه دهد مادر ۸۲ سالهاش به این کشور بیاید تا از او نگهداری کند.
ما با سفارت چین برای اظهارنظر در این مورد تماس گرفتیم اما پاسخی دریافت نکردیم.
عزیز لحظهای را به یاد میآورد که اولین بار بعد از سال ۲۰۱۷ با مادرش صحبت کرد: «او خیلی گریه میکرد و از اینکه با من حرف میزد واقعا خوشحال بود.»
او میگوید: «فکر میکنم این تماس قطعا تحت نظر نیروی پلیس چین بود و برای همین باید مراقب حرفهایمان میبودیم.»
«من از مادرم درباره سلامتیاش میپرسیدم و او درباره اعضای خانواده سوال میکرد.»
عزیز از ماه آوریل ۲۰۲۴ توانسته چهار بار دیگر با مادرش صحبت کند. آخرین تماس آنها در ژانویه ۲۰۲۵ بود.
عزیز میگوید: «هر روز از این که نمیتوانم درست با مادرم صحبت کنم، احساس افسردگی میکنم. واقعا نمیدانم چطور احساسم را توضیح بدهم.»
بیبیسی پنج سال قبل با عزیز مصاحبه کرده بود. او در آن مصاحبه گفت نمیداند که آیا مادرش در اردوگاه زنده است یا نه.
عزیز، تبعیدی از سین کیانگ و ژوهشگر دانشگاهی است. او مطالبی درباره رفتار دولت چین با مسلمانان اویغور نوشته و به آن اعتراض کرده است.
او در سال ۱۹۹۹ به دلیل فعالیتهای خود ناچار به ترک سین کیانگ شد و در سال ۲۰۰۱ به لندن آمد. عزیز حالا شهروند بریتانیا است و با همسر و سه فرزندش در لندن زندگی میکند.
عزیز میگوید: «۲۰ میلیون اویغور در سرزمین ما زندگی میکنند. دولت چین تلاش کرده است ارتباط اویغورها با سرزمین مادریشان را قطع کند و از بین ببرد.»
«چنین رفتاری هرگز در تاریخ بشر دیده نشده است. این حد از ظلم فراتر از درک و بیان من است.»
منبع تصویر، Aziz Isa Elkun
تحقیقات بیبیسی در سال ۲۰۲۲ نشان داد که در اردوگاههای ایالت سین کیانگ، از خشونت و شکنجه بهعنوان روشی برای دور کردن اویغورها از اعتقادات اسلامیشان استفاده میشود.
دکتر جوان اسمیت فینلی، محقق مطالعات چین در دانشگاه نیوکاسل، میگوید: «مورد عزیز، نمونهای کوچک از داستانی بسیار بزرگتر است.»
«آنچه در مورد اویغورها شاهد هستیم فرآیندی است که من آن را تروریسم دولتی توصیف میکنم.»
«دولت مجموعهای از روشهای تروریستی را برای دستگیری گروهی و کار اجباری مسلمانان اویغور به کار برده است تا فضایی از رعب و وحشت ایجاد کند و همه را بترساند و آنها را مجبور کند به دولت چین وفادار باشند.»
«بسیاری از مردم قرآنهای خود را سوزاندهاند و رابطه خود را با اقوامی که در خارج کشور اعتقادات اسلامی خود را حفظ کردهاند، قطع کردهاند.»
منبع تصویر، PA Media
در سال ۲۰۲۲سازمان ملل در گزارشی اعلام کرد که این سازمان «شواهد معتبری» در دست دارد که میتوان با استناد به آن چین را به «جنایت علیه بشریت» و «نقض جدی حقوق بشر» در ایالت سین کیانگ متهم کند. دولت چین این اتهامها را رد میکند.
عزیز در این موقعیت تنها نیست. او مسلمانان اویغور زیادی در لندن میشناسد که اقوام آنها در اردوگاههایی در چین گرفتار شدهاند.
عزیز میگوید: «اقوام آنها را مجبور کردهاند چینی یاد بگیرند و تحت شرایطی نظامی درباره حزب کمونیست چین آموزش ببینند. حتی یک زن در اردوگاه جان خود را از دست داد.»
«همه اتاقهای اردوگاه دوربین و میکروفن دارند و آنها مدام زیر نظر هستند. اویغورها به صورت فیزیکی و روانی مورد تحقیر قرار میگیرند. این اردوگاهها هنوز وجود دارند.»
«باید درخواستم را با صدای بلند اعلام کنم»
عزیز از وزارت کشور بریتانیا خواسته است به او اجازه دهند در بریتانیا از مادرش نگهداری کند.
وزارت کشور درخواست مصاحبه بیبیسی را رد کرد و جواب داد: «سیاست همیشگی وزارت کشور این است که در مورد پروندههای افراد به طور مجزا اظهارنظر نمیکند.»
یک سخنگوی این وزارتخانه گفت شهروندان بریتانیایی به شکل خودکار حق ندارند اعضای خانواده خود را به این کشور بیاورند، اما اضافه کرد: «آنها میتوانند تحت قوانین خانواده، از جمله قوانین مربوط به بستگان وابسته بزرگسال، اقدام کنند.»
عزیز میگوید این مسیر برای درخواست او مناسب نیست زیرا دولت چین به مادر او اجازه نخواهد داد پاسپورت داشته باشد.
او میگوید: «من از دولت بریتانیا درخواست میکنم و از آنها میخواهم به مادر من پاسپورت بدهند تا بتوانم او را پیش خود بیاورم و از او نگهداری کنم.»
«نمیدانم چقدر از زندگیاش باقیمانده است. برای همین باید درخواستم را با صدای بلند اعلام کنم.»
عزیز میگوید میخواهد صدای دیگر اویغورهای ساکن بریتانیا باشد که در موقعیت مشابهی قرار دارند.
او میگوید: «بسیاری از این خانوادهها از بیان درخواست خود میترسند چون نگراناند اعضای خانوادهشان در چین با عواقب سختتری مواجه شوند. مشکل اصلی همین است.»
