ماهل بلوچ؛ زنی‌‌ که با خودروی بمب‌گذاری شده به پایگاه ارتش پاکستان حمله انتحاری کرد، که بود؟

در ۲۳ اوت، زمانی که دختر حمید بلوچ پس از پایان تعطیلات دانشگاه از خانه خارج شد، هیچ چیز غیرعادی به نظر نمی‌رسید. حمید بلوچ ساکن منطقه سربندر در ۲۵ کیلومتری منطقه گوادر بلوچستان است.

دختر ۲۳ ساله او ماهل بلوچ که دانشجوی حقوق در دانشگاه «تربت» بود، عصر روز ۲۳ اوت با خانواده خود تماس گرفت و به آنها گفت که تلفنش درست کار نمی‌کند.

جمعه بود و حمید بلوچ به بی‌بی‌سی گفت که این آخرین تماس دخترش ماهل بلوچ با خانواده‌اش بود.

سه روز بعد، در۲۶ اوت، در صبح زود در یکی دیگر از مناطق بلوچستان، یک موتر پر از باروت به دروازه مرکز نیروهای امنیتی پاکستان برخورد کرد و منفجر شد.

در ۲۶ اوت همزمان با هجدهمین سالگرد کشته شدن نواب اکبر بوگتی، رهبر سیاسی معروف بلوچستان، جدایی‌طلبان مسلح موسوم به «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» (بی‌ال‌ای)، به ده منطقه بلوچستان حمله کردند و آن را «عملیات هیروف» نامیدند. به گفته مقامات پاکستانی، حداقل ۳۹ نفر در این حملات کشته شدند.

مقامات دفتر مطبوعاتی ارتش پاکستان پس از این حملات گفتند که در درگیری با نیروهای مخالف حکومت، ۲۱ مهاجم مسلح و ۱۴ تن از نیروهای دولتی کشته شدند.

این عملیات همچنین شامل دو حمله بزرگ بود که یکی از آنها یک پایگاه نظامی در شهر «بیله» را هدف گرفت و این حمله را ماهل بلوچ با یک خودروی بمب‌گذاری شده انجام داد.

«ارتش آزادی‌بخش بلوچ» هم اعلام کرد که «عملیات هیروف» را با همین حمله انتحاری ماهل بلوچ آغاز کرد.

پلیس بلوچستان تایید کرده است که یک زن نیز در حمله انتحاری به مرکز نیروهای شبه‌نظامی در بیله دست داشته است.

نوید علم، رئیس پلیس این منطقه گفت که پنج مهاجم در حمله به این مرکز کشته شدند که سه نفر از آنها بمب‌گذاران انتحاری و یکی از آنها زن بود.

وقتی مقامات با حمید بلوچ، پدر ماهل تماس گرفتند و به او گفتند که دخترش به مرکز نظامی بیله حمله انتحاری کرده است، این موضوع برای او «غافلگیرکننده» بود.

اما جئیند بلوچ، سخنگوی «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» مدعی است که «ماهل بلوچ رسماً در سال ۲۰۲۲ به عضویت این گروه درآمد و پس از آن در سال ۲۰۲۳ به تیپ مجید (شاخه ای از این گروه) پیوست.»

گفتنی است پیش از این دو زن در جریان عملیات‌های خونین «بی‌‌ال‌ای» دست به حملات انتحاری زدند و ماهل سومین عامل انتحاری زن است که در حملات این گروه شرکت داشت.

اما ماهل بلوچ که بود؟ و چگونه به این گروه مسلح تجزیه‌طلب در بلوچستان پیوست؟

بی‌بی‌سی با حمید بلوچ، پدر ماهل بلوچ و برخی از دوستانش گفت‌وگو کرده و سعی کرد برای برخی از این سوالات پاسخ بیابد.

ماهل بلوچ کی بود؟

ماهل بلوچ پس از فراغت از یک کالج در شهر ساحلی گوادر، مشغول آخرین سال تحصیل خود در دانشکده حقوق دانشگاه تربت بلوچستان بود.

ماهل به یک خانواده سیاسی در گوادر تعلق داشت. پدرش با نام کامل «کهده حمید اعصا» دو بار به عنوان رئیس شورای شهرداری منطقه سربندر خدمت کرده است.

عموی ماهل دو بار به عنوان رئیس شورای ناحیه گوادر خدمت کرد و عموی مادری او نیز شغل دولتی داشت.

کهده حمید و برادر بزرگش به حزب عوامی ملی تعلق دارند. پدر آنها یکی از اعضای این حزب و از شاگردان میرغوث‌بخش بیزنجو، از رهبران سیاسی معروف بلوچ بود.

پدر ماهل به بی‌بی‌سی گفت: «او حقوق می‌خواند و به ترم هشتم رسیده بود.»

حمید شش فرزند دارد که ماهل از نظر سنی فرزند پنجم بود.

او گفت: «ماهل در تعطیلات تابستانی به همراه سایر بستگان خود در شهر کویته، مرکز بلوچستان، به عنوان وکیل مدافع آموزش عملی می‌دید.»

از جمله مطالب منتشر شده در صفحه اینستاگرام ماهل بلوچ می‌توان «هنر جنگ» از سون تزو، «تاریخ مرا تبرئه خواهد کرد»، کتاب فیدل کاسترو رهبر کوبا، رمان معروف «مادر» نوشته ماکسیم گورکی و برخی از نویسندگان سرشناس از جمله فرانتس کافکا نویسنده مشهور و تصاویر و ارجاعات این کتاب‌ها را می‌توان مشاهده کرد.

پدر ماهل می‌گوید: «در خانه ادبیات بلوچی خوانده می‌شود، اما انگلیسی تنها در کتاب‌های نصاب تعلیمی تدریس می‌شود»، به همین دلیل تعجب می‌کند ماهل چگونه و کجا این همه کتاب را خوانده است؟

چرا دست به حمله انتحاری زد؟

خانواده ماهل بلوچ دارای سابقه سیاسی هستند، اما خانواده و دوستانش ادعا می‌کنند که خود او هرگز در فعالیت‌های سیاسی شرکت نکرده است.

یکی از دوستان او که نخواست نامش فاش شود، به بی‌بی‌سی گفت که ماهل در چهار سال گذشته در هیچ بحث یا مناظره‌ای شرکت نکرده است.

یکی دیگر از همکلاسی‌هایش می‌گوید: «به نظر می‌رسید که او هیچ علاقه‌ای به سیاست نداشت و هرگز در مورد مبارزه مسلحانه چیزی نمی‌گفت.»

به گفته خانواده ماهل، در گذشته هیچ فردی از خانواده آنها ناپدید یا کشته نشده بود.

پس چرا ماهل این کار را کرد؟ پاسخ این سوال روشن نیست.

پدر ماهل در پاسخ به سوالی مدعی شد که او یا هیچیک از اعضای خانواده‌اش هیچ چیزی در مورد اینکه «ماهل با چه کسی معاشرت می‌کرد»، نمی دانست.

«هیچ زمانی نبود که او برای مدت طولانی از تماس خارج شود یا رفته باشد.»

با این حال، جئیند بلوچ، سخنگوی بی‌ال‌ای در پاسخ به سوال بی‌بی‌سی مدعی شد که ماهل بلوچ رسماً در سال ۲۰۲۲ به این سازمان پیوست و درهمان سال آموزش دید.

او در پاسخ به سوال دیگری مدعی شد که ماهل در جریان این حمله انتحاری به‌‌تنهایی رانندگی می‌کرد.

یکی از دوستان ماهل به شرط ناشناس ماندن گفت که او در سال ۲۰۲۱ در دانشکده حقوق دانشگاه تربت ثبت‌نام کرد و از ۲۱ فوریه همان سال کلاس‌های عادی خود را آغاز کرد.

کهده حمید، پدر ماهل می‌گوید: «معلوم است که ما ناراحتیم، اما ما به او چنین دستوری ندادیم.»

سومین عامل انتحاری زن

ماهل بلوچ سومین مهاجم زن بود که از سوی گروه بی‌ال‌ای دست به حمله انتحاری زد.

پیش از این در آوریل ۲۰۲۲ زنی به نام شری بلوچ در مقابل مرکز کنفوسیوس در دانشگاه کراچی پاکستان دست به حمله انتحاری زده بود که در آن چهار نفر از جمله سه معلم چینی کشته شدند.

شری بلوچ معروف به برمش، از خانواده تحصیل، ساکن منطقه تربت بلوچستان، مادر دو فرزند و همسر یک پزشک بود.

در ژوئن ۲۰۲۳، حمله انتحاری به کاروان نیروهای امنیتی پاکستان در همان منطقه تربت رخ داد که مهاجم به نام سمیعه قلندرانی بلوچ شناسایی شد.

به گفته افراد بی‌ال‌ای، سمیعه بلوچ دختر ریحان بلوچ و بنیانگذار «تیپ مجید» اسلم بلوچ بود. گفتنی است، ریحان بلوچ در آگوست ۲۰۱۸ به مهندسان و کارگران چینی در منطقه چغای بلوچستان حمله انتحاری انجام داد.