پایان دوران مرداک؟ خاندان تازه‌ای رسانه‌های آمریکا را قبضه می‌کند

لری الیسون، میلیاردر فناوری، و پسرش دیوید، تهیه‌کننده هالیوود، مدت‌هاست که در میان نخبگان جهانی جای دارند.

اما امسال، قدرت آن‌ها بُعد تازه‌ای پیدا کرده است؛ چراکه در پی توافقاتی از تیک‌تاک تا سی‌ان‌ان هستند که می‌تواند کنترل برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های رسانه‌ای جهان را در اختیارشان قرار دهد.

اگر نام مرداک‌ها در سراسر جهان شناخته‌شده است، ممکن است زمان زیادی نگذرد تا الیسون‌ها نیز به همان اندازه مشهور شوند.

رابطه لری الیسون با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، زمینه‌ساز صعود این خانواده شده است؛ رابطه‌ای که با حمایت رئیس‌جمهور همراه بوده. اوایل امسال، ترامپ الیسونِ پدر را «مردی فوق‌العاده و تاجر بزرگی» توصیف کرد.

او گفت: «ماجرا فراتر از فناوری است» و او را «تقریباً مدیرعامل همه‌چیز» خواند.

از جهاتی، این مسیر برای خانواده الیسون غیرمنتظره است.

لری الیسون ۸۱ ساله، نام خود را با تسلط بر حوزه پیچیده پایگاه‌های داده و رایانش ابری (کلاود) مطرح کرد و در سال ۱۹۷۷ شرکت نرم‌افزاری و پایگاه داده اوراکل را بنیان گذاشت.

او که یکی از غول‌های دنیای فناوری است، ثروتش که بخشی از آن به حدود ۴۰ درصد سهامش در اوراکل مربوط می‌شود، طی دوازده ماه گذشته دو برابر شده و به حدود ۳۷۰ میلیارد دلار رسیده است؛ چراکه این شرکت در ساخت زیرساخت‌های هوش مصنوعی نقشی کلیدی پیدا کرده است.

در مقطعی در ماه جاری، او حتی جایگاه ثروتمندترین فرد جهان را از ایلان ماسک گرفت.

فعالیت‌های فرعی الیسون تا به امروز بیشتر حول قایقرانی، تنیس، تحقیقات ضد پیری و خرید جزیره‌ای در هاوایی می‌چرخیده است.

اما آنچه اخیراً بیشترین توجه را جلب کرده، رابطه او با رئیس‌جمهور آمریکاست.

او که به‌عنوان یکی از کمک‌کنندگان بزرگ مالی به جمهوری‌خواهان شناخته می‌شود، در سال ۲۰۲۰ میزبان یک گردهمایی برای ترامپ بود؛ هرچند گزارش شده که شخصاً در آن رویداد شرکت نکرده و سوابق فدرال نیز نشان می‌دهد که هیچ کمک مالی علنی به رئیس‌جمهور ترامپ نکرده است.

اوراکل در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ وارد ماجرای تیک‌تاک شد و نقش میزبان داده‌های کاربران این اپلیکیشن را در آمریکا بر عهده گرفت.

اکنون، طبق توافقی که کاخ سفید آن را میانجی‌گری کرده، این شرکت در آستانه تبدیل شدن به سرمایه‌گذار و بازیگری مهم‌تر قرار دارد و قرار است مسئول بازآموزی الگوریتمی شود که آنچه را ما می‌بینیم، به ما پیشنهاد می‌دهد. (ترامپ گفته که مرداک‌ها، این خاندان رسانه‌ای پرسابقه هم ممکن است در این توافق دخیل باشند.)

روابط خاندان لری الیسون با دولت برای پسر ۴۲ ساله‌اش، دیوید، نیز سودمند بوده است؛ کسی که اکنون در حال تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی عرصه رسانه‌ای است.

اولین تجربه‌اش در هالیوود، فیلمی در سال ۲۰۰۶ درباره خلبانان جنگ جهانی اول بود که خودش تأمین مالی کرد و در آن بازی نیز داشت؛ فیلمی که شکست خورد.

اما دیوید الیسون، پس از تأسیس استودیوی خودش به نام اسکای‌دنس در سال ۲۰۱۰، نامی ورای ثروت پدرش برای خود دست‌وپا کرد و تهیه‌کننده فیلم‌های موفقی چون «شهامت واقعی»، «ماموریت غیرممکن» و «جنگ جهانی زد» شد.

در سال ۲۰۱۱، خواهرش، مگان الیسون، نیز استودیوی تولید خود به نام آناپورنا پیکچرز را بنیان گذاشت؛ شرکتی که آثاری چون «حقه‌بازی آمریکایی»، «او» و «سی دقیقه پس از نیمه‌شب» را تولید کرده است.

در همین حال، دیوید الیسون، اسکای‌دنس را وارد عرصه تلویزیون، بازی‌های ویدیویی و ورزش کرد.

اما تصاحب پارامونت در ماه گذشته، که با پشتیبانی پدرش انجام شد، جهشی قابل‌توجه به‌سوی قلمرویی جدید بود. او اکنون رئیس عملیاتی گسترده با بیش از ۱۸ هزار کارمند است و با چالش‌های تازه‌ای از جمله نظارت بر سی‌بی‌اس، یکی از بزرگ‌ترین رسانه‌های خبری آمریکا، روبه‌روست.

این خرید به تأیید کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا نیاز داشت؛ نهادی که بر رسانه‌های پخش‌شده در آمریکا نظارت دارد و توسط برندان کار، از وفاداران به ترامپ، هدایت می‌شود.

گفته می‌شود که الیسون‌ها همچنین در حال آماده‌سازی پیشنهاد خرید برای وارنر برادرز دیسکاوری هستند؛ شرکتی که میزبان شخصیت‌هایی چون لونی تونز، هری پاتر و سوپرمن است و شبکه‌هایی چون اچ‌بی‌او و سی‌ان‌ان را نیز در اختیار دارد. ترکیبی که می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین غول‌های رسانه‌ای آمریکا را شکل دهد.

این معامله نیازمند تأیید دولت است و باید از فیلتر نهادهای ضدانحصار عبور کند.

لری و دیوید الیسون به درخواست‌ها برای اظهارنظر، که از طریق شرکت‌هایشان ارسال شد، پاسخی ندادند.

«خطرناک برای دموکراسی»

اما در پس‌زمینه فشار گسترده‌تر کاخ سفید بر رسانه‌ها، قدرت فزاینده الیسون‌ها و روابطشان با ترامپ باعث نگرانی جناح چپ شده است؛ جایی که منتقدان نگران توانایی رئیس‌جمهور برای تأثیرگذاری بر پوشش خبری دولتش هستند.

گروه ناظر رسانه‌ای فِیر اخیراً هشدار داد: «تسلط دوگانه الیسون‌ها بر سی‌بی‌اس و سی‌ان‌ان، همراه با کنترل شبکه اجتماعی بزرگی چون تیک‌تاک، برای دموکراسی خطرناک است. و با توجه به نزدیکی‌شان به رژیم ترامپ، به نظر می‌رسد هدف هم همین باشد.»

سناتور الیزابت وارن خواستار جلوگیری از هرگونه ادغام بین پارامونت و وارنر برادرز شده و آن را «تمرکز خطرناک قدرت» توصیف کرده است. گروه‌های دیگری نیز توافق تیک‌تاک را بخششی به متحدان رئیس‌جمهور قلمداد کرده‌اند.

دموکرات‌های مجلس نمایندگان در ماه گذشته اعلام کردند که تحقیقاتی را آغاز کرده‌اند تا مشخص شود آیا پارامونت-اسکای‌دنس برای کسب تأییدیه، تعهداتی به ترامپ داده‌اند یا نه؛ موضوعی که می‌تواند ناقض قوانین ضد رشوه‌خواری باشد.

آنان یادآوری کردند که تنها چند هفته پیش از تأیید این معامله، پارامونت موافقت کرده بود با پرداخت ۱۶ میلیون دلار، یک دعوای حقوقی با ترامپ را حل‌وفصل کند؛ دعوایی که در آن، ترامپ سی‌بی‌اس را به ویرایش فریبکارانه مصاحبه با کامالا هریس برای کمک به دموکرات‌ها متهم کرده بود.

ترامپ همچنین گفته است که «مالکان جدید» به او وعده میلیاردها دلار تبلیغات یا برنامه‌سازی رایگان داده‌اند.

دیوید الیسون گفته که اسکای‌دنس در این تسویه‌حساب دخیل نبوده و شرکتش مطابق با قوانین ضد رشوه‌خواری عمل کرده است. اما از پاسخ به پرسش‌ها درباره توافق جانبی طفره رفته و ماه گذشته به خبرنگاران گفت: «امروز نمی‌خواهیم هیچ‌چیزی را سیاسی کنیم.»

او همچنین تغییراتی را در سی‌بی‌اس اعمال کرده که برخی از آن‌ها جزو شرایط اعلام‌شده از سوی کمیسیون ارتباطات فدرال در زمان تأیید توافق بوده‌اند.

این تغییرات شامل تعیین یک ناظر محافظه‌کار برای بررسی شکایات مربوط به جانبداری بوده است. همچنین شرکت اعلام کرده که برنامه «فیس د نیشن»، برنامه سیاسی سی‌بی‌اس، از این پس فقط به‌صورت زنده یا بدون ویرایش پخش خواهد شد؛ تغییری که در تضاد با رویه‌های دیرینه روزنامه‌نگاری است.

رادنی بنسون، استاد رسانه در دانشگاه نیویورک و نویسنده اصلی کتاب چرا مالکیت رسانه اهمیت دارد، گفت: «این اقدامات با آنچه کاخ سفید خواسته، هم‌راستا هستند و به‌نظر من بسیار نگران‌کننده‌اند.»

دیوید الیسون، که پس از این تغییرات با خبرنگاران صحبت می‌کرد و طبق سوابق، سال گذشته به دموکرات‌ها نیز کمک مالی کرده، گفت که نمی‌خواهد به هیچ‌یک از دو جناح سیاسی وابسته باشد.

او طبق گزارش لس‌آنجلس تایمز گفت: «ما در درجه اول یک شرکت سرگرمی هستیم و واقعاً باور دارم اگر نفس می‌کشید، مخاطب ما هستید. ما می‌خواهیم با همه حرف بزنیم.»

دیگر مدیران نیز با این ایده که مالکان شرکت بخواهند پوشش خبری را تحت تأثیر قرار دهند، مخالفت کرده‌اند. جری کاردینال، یکی از شرکای اسکای‌دنس و سرمایه‌گذار دیگر در توافق با پارامونت، این ایده را «تجارت بد» خواند.

به گزارش ورایتی، او گفت: «هسته اصلی این سرمایه‌گذاری، استقلال و بی‌طرفی است. اگر نمی‌توانید این را درک کنید، آن را نخرید.»

او افزود: «ما به‌هیچ‌وجه قصد تأثیرگذاری نداریم.»

در وال‌استریت، ادغام احتمالی پارامونت با وارنر برادرز دیسکاوری طرفداران زیادی دارد؛ چراکه سرمایه‌گذاران آن را فرصتی برای خلق استودیویی با قدرت توزیع و آرشیوی قابل‌رقابت با دیزنی و نتفلیکس می‌دانند.

تحلیلگران خاطرنشان کرده‌اند که سابقه دیوید الیسون در فیلم‌سازی و نقش او به‌عنوان مدیرعامل، او را از برخی دیگر از غول‌های فناوری چون جف بزوس که رسانه‌ها را به‌عنوان سرگرمی خریده‌اند متمایز می‌کند.

اما با وجود اینکه الیسون بارها علاقه خود به سینما را ابراز کرده، او هنوز تا سال ۲۰۲۲ مجموعه نوارهای وی‌اچ‌اس مادرش را نگه داشته بود درباره صنعت خبر چیز زیادی نگفته است.

تحلیلگران گفته‌اند اگر صنعت خبر اولویت او نباشد، تعجب نخواهند کرد؛ چراکه سهم مالی آن نسبت به کل تجارت، کوچک است. الیسون همچنین گفته که به‌دنبال صرفه‌جویی دو میلیارد دلاری در پارامونت است.

ریک پرنتیس، مدیرعامل شرکت ریموند جیمز، گفت: «من فکر نمی‌کنم این حرکت نشانه‌ای باشد از اینکه او می‌خواهد وارد عرصه خبر شود. فکر می‌کنم این نشانه‌ای است از اینکه می‌خواهد محتوای سرگرم‌کننده خلق کند... من فکر نمی‌کنم خبر بخش قدرتمندی از این ماجرا باشد.»

پل هاردارت، مدیر برنامه سرگرمی، رسانه و فناوری در مدرسه کسب‌وکار استرنِ دانشگاه نیویورک، گفت که این تلاش برای گسترش نشان می‌دهد خانواده الیسون قصد دارند از فرصت فعلی نهایت بهره را ببرند.

او گفت: «چه کسی می‌داند که تا کی دولت به آن‌ها گوش خواهد داد؟»

وقتی ایلان ماسک، دیگر میلیاردر بزرگ و مدعی سلطه بر رسانه، خود را به دولت ترامپ گره زد، آن رابطه در نهایت به شکلی فاجعه‌بار پایان یافت.