رفع فیلترینگ واتس‌اپ و گوگل پلی در شورای عالی فضای مجازی ایران تصویب شد

شورای عالی فضای مجازی ایران رفع فیلترینگ واتس‌اپ و گوگل پلی را تصویب کرد.

به گزارش ایرنا، سومین جلسه شورای عالی فضای مجازی در دولت چهاردهم به ریاست مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور و با حضور سران قوای مقننه و قضائیه و همچنین اعضای حقوقی و حقیقی شورای عالی فضای مجازی برگزار شد.

موضوع این جلسه بازنگری «سیاست‌های مسدودسازی» بود که اعضا ضمن تاکید بر اهمیت «حکمرانی قانونمند» در فضای مجازی، «به رفع محدودیت‌های دسترسی به برخی سکوهای پرکاربرد خارجی شامل واتس‌اپ و گوگل‌ پلی، با اجماع رای مثبت دادند.»

اعضا همچنین بر «حمایت از سکوهای داخلی» تاکید کردند. زمان اجرای این مصوبه اعلام نشده است.

ستار هاشمی وزیر ارتباطات در ایکس نوشت: «گام اول رفع محدودیت از اینترنت را با همدلی و وفاق برداشتیم.»

رفع فیلترینگ از وعده‌های انتخاباتی مسعود پزشکیان بود و منتقدان از اینکه دولت او نتوانسته بود تاکنون اقدامی انجام دهد به او اعتراض می‌کردند.

عزت‌الله ضرغامی عضو شورای عالی فضای به خبرآنلاین گفت: «شورای عالی فضای مجازی با آقای رئیس جمهور همراهی کرد و این مسئله مهم است.»

او با اشاره به اینکه «فیلترینگ تنها راه حکمرانی نیست» افزود: «آزادی مناسب برای تولیدکنندگان محتوا در فضای مجازی باید فراهم شود.»

در هفته‌های اخیر با بالا گرفتن مجدد بحث فیلترینگ گمانه‌زنی‌های مختلفی درباره مصوبه‌های این شورا شده بود و افراد و نهادها در داخل کشور نظرات مختلفی ارائه داده‌اند.

ستار هاشمی وزیر ارتباطات دیروز در نمایشگاه الکامپ به خبرنگاران گفت: «وضعیت موجود وضعیت مطلوبی نیست.»

او گفت که موضع دولت ایران در قبال رفع فیلترینگ «فعال» بوده و «به‌دنبال رفع فیلترینگ» است.

ایران روزنامه رسمی دولت امروز نوشته بود طی این جلسه «رفع گام به گام فیلترینگ» به رای گذاشته می‌شود.

این روزنامه در گزارش خود نوشته بود: «تلگرام، اینستاگرام یا واتس‌اپ جزو اولین سکوهایی باشند که مطابق آرای امروز اعضای شورای عالی فضای مجازی رفع فیلتر می‌شوند.»

علی مطهری نماینده سابق مجلس نیز در یادداشتی در روزنامه ایران نوشت فیلترینگ در برخی از شبکه‌های اجتماعی باید در «کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه انجام شود» درحالیکه فیلترینگ موجود بدون طی مسیر قانونی «از سوی بخشی از قوه قضائیه» صورت گرفته است.

اما خبرگزاری انتخاب پیشتر گفته بود که پلتفرم‌های «واتس‌اپ» و «گوگل‌ پلی» اولین گزینه‌های رفع فیلتر خواهند بود.

این خبرگزاری نوشته بود که شرط شورای عالی برای برداشتن محدودیت «تلگرام»، ارائه این برنامه در «سکوهای داخلی» است.

رفع فیلترینگ مخالفانی هم دارد.

سعیدرضا عاملی عضو شورای عالی فضای مجازی که از او به‌عنوان یکی از «معماران فیلترینگ در ایران» نام‌ برده می‌شود، از مخالفان اصلی برداشتن فیلترینگ است.

او به خبرآنلاین گفته بود: «باید مراقب باشیم در تله رسانه‌ای که عده‌ای در این روزها طراحی کرده‌اند، نیفتیم. یعنی اینکه حکمرانی فضای مجازی را معادل فیلترینگ ندانیم.»

روزنامه هم‌میهن در کانال تلگرامی خود نوشته بود که نمایندگان مجلس در حال جمع‌آوری امضا برای مخالفت با رفع فیلترینگ بودند.

این کانال تلگرامی به نقل از «یک نماینده مجلس» نوشته بود: «رضا تقی پور (وزیر پیشین ارتباطات)، قاسم روان‌بخش و حمیدرضا رسایی از نویسندگان این نامه هستند.»

علی اصغر شفیعیان معاون وزیر ارتباطات در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر) نوشته بود: «زیرساخت‌های ارتباطی کشور آمادگی لازم برای هر گونه رفع محدودیت اینترنت را دارد.»

او نوشت که فیلترینگ «حتما برداشته می‌شود» اما چون زیرساخت‌ها «مشکل» دارد «امکان رفع فیلتر یهویی نیست.»

روزنامه شرق هم امروز در گزارشی نوشته بود «شورای عالی فضای مجازی دولت می‌تواند همه پلتفرم‌ها را از فیلترینگ خارج کند.»

این روزنامه از «واتس‌اپ» و «گوگل پلی» به‌عنوان نخستین گزینه‌های رفع فیلتر نام برد: «برداشتن مرحله به مرحله فیلترینگ از پلتفرم‌ها رویکرد اصلی نهاد ریاست جمهوری است چرا که می‌خواهد تمام مخالفان و موافقان به یک توافق نهایی در این زمینه برسند.»

شرق با اشاره به دقیق نبودن زمان «برای رفع محدودیت پلتفرم‌ها اجرای رفع فیلترینگ» نوشته بود که ممکن است پس از اجرایی‌شدن مرحله اول طرح، در مرحله دوم «پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، یوتیوب و تلگرام» رفع فیلتر شوند.

علی ربیعی سخنگوی دولت دوازدهم با انتشار پستی در ایکس نوشت که فیلترینگ «هیچ دستاوردی جز عصبانیت و هزینه‌های اضافی بر زندگی مردم» نداشته است.

او نوشته بود که رفع فیلترینگ «قطره‌چکانی» خواهد بود.

محمد جرجندی کارشناس جرائم سایبری به بی بی سی فارسی گفت که «فیلترینگ نیز مانند حجاب امنیتی شده.»

«حتی پس از رفع فیلتر داخلی، دسترسی به پلتفرم‌هایی که توسط آمریکا فیلتر شده ممکن نخواهد بود.»

گاهشمار فیلترینگ در ایران

سابقه فیلترینگ اینترنت در ایران به سال ۱۳۷۷ و دولت محمد خاتمی برمی‌گردد. با افزایش استفاده از اینترنت خانگی در ایران، علی خامنه‌ای رهبر ایران «ابلاغیهٔ سیاست‌های کلی شبکه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای» را برای اجرا به دولت و مجلس وقت داد.

سپس دولت وقت «مقررات و ضوابط شبکه‌های اطلاع‌رسانی و رایانه‌ای» را به اجرا درآورد. هدف اجرای فیلترینگ و نظارت بر شرکت‌های تأمین خدمات اینترنتی بود.

بسیاری از وبسایت‌ها با نمایش پیام «مشترک گرامی! دسترسی به این سایت امکان‌پذیر نمی‌باشد» روی صفحه نمایشگر فیلتر شدند.

با روی کار آمدن دولت اول محمود احمدی‌نژاد، اولین موج جدی فیلترینگ در سال ۱۳۸۵و با فیلتر سایت‌های پرطرفداری مانند یوتیوب، آمازون و آی‌ام‌دی‌بی آغاز شد.

در زمان اعتراض‌های سال ۸۸ که به «جنبش سبز» موسوم شد شبکه‌های اجتماعی فیسبوک و توییتر (ایکس) نیز فیلتر شدند.

یک سال بعد، دولت دوم محمود احمدی‌نژاد بسیاری از پیام‌رسان‌ها مانند یاهو مسنجر را فیلتر کرد.

دولت حسن روحانی در سال ۱۳۹۳ طرح «فیلترینگ هوشمند اینترنت» را به اجرا درآورد.

پس از اعتراضات دی ۹۶، تلگرام و اینستاگرام هم فیلتر شدند.

پس از قطع سراسری اینترنت در ایران در اعتراضات آبان ۹۸، مسدود شدن وبسایت‌ها و اپلیکیشن‌ها هر چه بیشتر شد.

گوگل‌پلی چیست؟

با افزایش توانایی‌های تلفن‌های هوشمند، بازار ساخت و عرضه انواع اپلیکیشن‌ها از ضبط صدا گرفته تا انواع بازی‌های ویدیویی رونق گرفت. رقابت شرکت‌های تولید اپلیکیشن دو پلتفرم اپل و اندروید را واداشت تا هر کدام یک مرکز دیجیتال برای ارائه رایگان یا فروش این اپلیکیشن‌ها تاسیس کنند.

شرکت اپل نام «اپ استور» را برای فروشگاه محصولاتش برگزید و سازندگانی که محصولاتشان با سیستم ‌عامل اندروید کار می‌کرد نام «اندروید مارکت» را برای بازار فروشگاه اپلیکیشن‌های خود انتخاب کردند و اندروید مارکت در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۸ (۲ مهر ۱۳۸۷) رسما شروع به کار کرد.

از آنجا که گوگل به عنوان یکی از مطرح‌ترین شرکت‌های دنیای اندروید، نظارت کیفی اپ‌ها و تبادل مالی بین عرضه‌کننده و خریدار را کنترل می‌کند، اندروید مارکت بعد از مدتی و در تاریخ ۶ مارس ۲۰۱۲ (۱۶ اسفند ۱۳۹۰) به «گوگل‌پلی» تغییر نام داد. در برخی نقاط جهان این درگاه فروش اپلیکیشن با نام «پلی استور» نیز فعالیت می‌کند.

امروزه گوگل‌پلی علاوه بر فروش اپلیکیشن‌ها، انواع خدمات دیجیتال از تلویزیون و فیلم و موسیقی گرفته تا کتاب و بازی‌های کامپیوتری را نیز ارائه می‌دهد.

نام گوگل‌پلی در ایران بارها به خاطر حذف ایپلیکیشن‌های ایرانی در اخبار شنیده شده است. برای مثال آبان ماه سال گذشته حذف اپلیکیشن‌های اسنپ، تپسی، بله، آی گپ و سروش از گوگل‌پلی خبرساز شد. در سال ۱۴۰۱ نیز گوگل‌پلی جلوی ارائه اپلیکیشن روبیکا را گرفته بود. در آن زمان بخش امنیت گوگل‌پلی، روبیکا را به جاسوسی از اطلاعات شخصی کاربران متهم کرد.

بخشی از محدودیت‌ حضور اپلیکیشن‌های ایرانی به خاطر تحریم‌ و ناتوانی در نقل و انتقال پول بود.