یورو ۲۰۲۴؛ «افسانه تابستانی» جیب آلمان را پر می‌کند؟

یورو ۲۰۲۴، جام ملت‌های اروپا از روز جمعه با دیدار افتتاحیه آلمان میزبان مقابل اسکاتلند در آلیانز آره‌نا مونیخ آغاز می‌شود. در مجموع ۲۴ تیم ۵۱ بازی در ۱۰ ورزشگاه مختلف برگزار می‌کنند که بلیت‌هاشان همگی از قبل فروش رفته‌اند. انتظار می‌رود صدها هزار تماشاگر به این ۱۰ شهر سفر کنند.

اما درآمدهای حاصل از برگزاری این مسابقات که بیش از دو میلیارد یورو خواهد بود و سود آن که بالغ بر یک میلیارد یورو برآورد می‌شود، در جیب اتحادیه فوتبال اروپا، یوفا، متولی این تورنمنت می‌رود. بنا بر تحقیقات مشترکی که شبکه دو تلویزیون آلمان زد.د.اف. و نشریه اشپیگل انجام داده‌اند، مسابقات جام ملت‌های اروپا برای دولت فدرال آلمان، ایالت‌ها و شهرها روی هم ۶۵۰ میلیون یورو آب می‌خورد.

وظایف شهرهای میزبان

بیشتر این فشار مالی و ریسک‌های ناشی از آن نیز به ویژه روی دوش ۱۰ شهر میزبان است. این شهرهای میزبان هستند که به تنهایی هزینه‌های بازسازی و سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل و زیرساخت‌ها را متقبل می‌شوند. در فرانسه برای یورو ۲۰۱۶ برخی از شهرها حتی مجبور به ساخت استادیوم‌های جدیدی هم بودند.

در آلمان به عنوان نمونه شهر دورتموند که یکی از این ۱۰ شهر میزبان است، هزینه‌ای بالغ بر ۲۴ میلیون یورو متقبل خواهد شد. این که شهرها در مورد چه چیزهایی باید هزینه کنند را هم یوفا تعیین خواهد کرد.

در واقع یوفا به هر کشور میزبان جام ملت‌های اروپا یک کاتالوگ از الزامات و شرایط میزبانی می‌دهد. این کاتالوگ‌ها منتشر نمی‌شود، اما بنا بر گزارش و شبکه دو آلمان و اشپیگل که به نسخه‌ای از آن دست پیدا کرده‌اند، این کاتالوگ برای یورو ۲۰۲۴ حاوی ۲۳۳ صفحه بوده است.

به عنوان مثال شهرهای میزبان مسابقات موظف به برگزاری جشن‌های هواداری هستند. رویدادهای عمومی‌ای که معمولاً در نزدیکی استادیوم‌های محل برگزاری بازی‌ها برپا می‌شوند. طبق محاسبات اشپیگل و زد.د.اف.، شهرها فقط برای این کار حدود ۲۶۰ میلیون یورو خرج خواهند کرد. بدون دریافت یک سنت از یوفا.

کاترین لوگرینگ، نماینده حزب سبزها در شورای شهر دورتموند در گفت‌وگو با زد.د.اف. از «توزیع مشکل‌ساز هزینه‌ها» انتقاد کرده است. برخی از این الزامات در کاتالوگ هم مسائل کوچکی‌اند، مانند اینکه در هر رختکن باید دست‌کم دو سشوار وجود داشته باشد.

معافیت مالیاتی یوفا

یوفا اما درخواست‌های اساسی‌تر از این هم دارد. به عنوان نمونه ممنوعیت تظاهرات در نزدیکی استادیوم‌های محل برگزاری مسابقات و یا معافیت مالیاتی. نشریه اشپیگل محاسبه کرده که چگونه یوفا با همین معافیت مالیاتی سود مالی خود را افزایش می‌دهد در حالی که کشور آلمان به عنوان میزبان این رقابت‌ها و در اصل مالیات‌دهندگان در این کشور، تمامی این هزینه‌ها را می‌پردازند.

قاعدتاً بر اساس قانون مالیات آلمان، یوفا هم مانند هر شرکت خارجی دیگری که یک رویداد برگزار می‌کند، باید ۱۵ درصد مالیات شرکتی بپردازد. مالیات شرکتی در آلمان مالیات بر درآمدی است که اشخاص حقوقی مانند شرکت‌ها برای درآمدی که در یک سال در این کشور به دست می‌آورند، باید بپردازند. این به عنوان نمونه شامل درآمدهای حاصل از فروش حقوق پخش رسانه‌ای مسابقات هم می‌شود.

یوفا هم که مقرش در سوییس است، در اصل به عنوان یک برگزارکننده خارجی باید این مالیات را پرداخت کند. اما یوفا نیز مانند فیفا، همواره از کشورهای میزبان مسابقات‌شان امتیاز معافیت مالیاتی می‌گیرند.

یوفا با فدراسیون فوتبال آلمان شرکت با مسئولیت محدود «یورو ۲۰۲۴» را در شهر فرانکفورت تاسیس کرده‌اند که برگزاری رقابت‌های جام ملت‌های اروپا بر عهده آن است و ۹۵ درصد سهام آن متعلق به یوفا و پنج درصد سهام‌اش نیز از آنِ فدراسیون فوتبال آلمان است. این شرکت همه مالیات‌های قانونی را پرداخت می‌کند، اما از آنجا که درآمدهای اصلی به حساب یوفا در سوییس واریز می‌شوند، این مالیات‌ها ناچیز است.

تاثیر محدود روی اقتصاد آلمان

با توجه به این که هم دولت فدرال آلمان و هم شهرها به خوبی به این امتیازاتی که یوفا برای خود قائل می‌شود آگاهی داشتند، این پرسش پیش می‌آید که پس با این حساب چرا به این خواسته‌ها تن دادند؟

آلمان که در میان اقتصادهای صنعتی جهان بیشترین آسیب را از جنگ اوکراین و بحران انرژی دیده است و همچنان در رکود به سر می‌برد، امیدوار است تا با میزبانی جام ملت‌های اروپا همانند سال ۲۰۰۶ با میزبانی جام جهانی یک «افسانه تابستانی» و با همان شور و حال را تجربه کند و از این طریق اقتصادش هم یک تکانی بخورد.

بانک مرکزی آلمان، «بوندس‌بانک»، هفته گذشته اعلام کرد که اقتصاد این کشور پس از یک دوره رکود حدود دو ساله به آرامی در حال خروج از این وضعیت است؛ با کاهش تورم و افزایش دستمزد‌ها و در پی آن بهبود قدرت خرید مصرف‌کنندگان.

در سه ماهه اول امسال، اقتصاد آلمان یک رشد غیرمنتظره ۰/۲ درصدی را تجربه کرده است. بر اساس برآورد بوندس‌بانک برای سال ۲۰۲۴، رشد تولید ناخالص داخلی آلمان ۰/۳ درصد خواهد بود. پیش از این صندوق بین‌المللی پول رشد ۰/۲ درصدی را برای اقتصاد آلمان پیش‌بینی کرده بود که در میان کشورهای صنعتی پایین‌ترین نرخ رشد است.

در چنین وضعیتی دولت آلمان، یک سال پیش از انتخابات پارلمان فدرال «بوندس‌تاگ» امیدوار است تا یورو ۲۰۲۴ به عنوان یک محرک اقتصادی خروج اقتصاد این کشور از رکود را تسریع دهد. اما کارشناسان اقتصادی نسبت به تاثیر اقتصادی این رقابت‌ها خوش‌بین نیستند.

بر اساس یک مطالعه موسسه پژوهش‌های اقتصادی لایبنیتس هاله، انتظار نمی‌رود یورو ۲۰۲۴ اثر خاصی روی اقتصاد کلان آلمان داشته است. بر اساس این پژوهش حتی پس از جام جهانی ۲۰۰۶ نیز اثر این رقابت‌ها روی رشد اقتصادی آلمان صفر بود. به طور کلی این درباره تاثیر اقتصادی همه رویدادهای ورزشی بزرگ صدق می‌کند.

هر چند هواداران خارجی‌ که به آلمان می آیند تأثیر مثبتی در افزایش مصرف خصوصی دارند، با این حال، همزمان اثرات منفی دیگری این اثرات مثبت را خنثی می‌کنند. به عنوان نمونه، سایر گردشگران خارجی که در حالت عادی در تابستان برنامه سفر به آلمان را داشتند، اغلب در زمان چنین رویدادهای ورزشی بزرگی دور می‌مانند تا از هزینه‌های بالای هتل‌ها در امان بمانند.

بنا بر گزارش موسسه لایبنتس حتی گردشگران و تماشاگران داخلی نیز کمک خاصی به اقتصاد نمی‌کنند. چون آنها به عنوان نمونه برای جبران هزینه‌ بلیت‌ها سایر مخارج خود را کاهش می‌دهند و لزوماً در طول این مسابقات بیشتر خرج نمی‌کنند.

انتظارات صنایع مرتبط

حتی صنایع مختلفی که مستقیماً با میزبانی جام ملت‌های اروپا ارتباط دارند هم انتظار یک «افسانه تابستانی» را ندارند. «هندلس‌بلات»، بزرگ‌ترین روزنامه اقتصادی آلمان چاپ دوسلدورف، وضعیت هفت صنعت را بررسی کرده است.

بر خلاف انتظارات صنعت هتل‌داری آلمان از وضعیت رزروها ناراضی است و پیش‌بینی می‌شود که بخش قابل توجهی از بسته‌های گران‌قیمتی که هتل‌ها برای این چند هفته در طول مسابقات طراحی کرده‌اند، روی دست‌شان بماند. بر اساس گزارش هندلس‌بلات به عنوان نمونه در کلن برای اولین مسابقه در این شهر، روز شنبه میان مجارستان و سوییس، ۲۱ درصد هتل‌ها خالی مانده است. دو روز بعد آن در دوسلدورف، برای اولین مسابقه در این شهر میان اتریش و فرانسه نیز ۲۳ درصد اتاق‌ها خالی‌اند.

بر اساس یک نظرسنجی اتحادیه هتل‌داران آلمان (دهوگا) تنها ۴۶ درصد هتل‌ها انتظار اثر مثبت یورو ۲۰۲۴ روی کسب‌وکارشان را دارند. یک سوم آنها نگران این‌اند که هیچ درآمد اضافی‌ای نداشته باشند. البته خیلی از هتل‌داران به رزروهای کوتاه‌مدت لحظه آخری امید بسته‌اند. موسسه پژوهش‌های اقتصادی لاینیتس برآورد کرده که صنعت هتل‌داری آلمان به میزان ۲۵۰ میلیون یورو درآمد خود را در طور مسابقات یورو افزایش دهد.

وضعیت برای صنعت خرده‌فروشی در آلمان بهتر است. هر چند اتحادیه خرده‌فروشان آلمان امیدوار است درآمد این صنعت حدود ۳/۸ میلیارد یورو افزایش پیدا کند، کای هودتز، مدیر مؤسسه پژوهش‌های خرده‌فروشی کلن، گفته نسبت به اینکه مسابقات جام‌ ملت‌های اروپا به خرده‌فروشی‌ها رونق خواهند داد یا خیر، تردید دارد.

در یک نظرسنجی موسسه تحقیقاتی «سایوی» نیز ۹۱ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که قصد ندارند در طول مسابقات پول بیشتری برای خرید یا رستوران رفتن خرج کنند.

از رویدادهای بزرگ فوتبال تنها محصولات خاصی منتفع می‌شوند. به عنوان نمونه تنقلات و نوشیدنی‌ها که فروش‌شان افزایش پیدا می‌کند. اما صنایع الکترونیک احتمالاً این بار بی‌نصیب خواهد ماند، چون مصرف‌کنندگان آخرین بار در زمان همه‌گیری کرونا تلویزیون‌های بزرگ جدید خریده‌اند.

سود تولیدکنندگان ورزشی و آبجوسازها

از همه صنایع بیشتر احتمالاً تولیدکنندگان ورزشی از یورو ۲۰۲۴ منتفع خواهند شد. با فروش پیراهن تیم‌ها و همین طور با فروش سایر محصولات فوتبالی، هم خود تولیدکنندگان ورزشی سود می‌برند و هم فروشگاه‌های خرده‌فروشی ورزشی. آدیداس و پوما، دو شرکت غول آلمانی صنایع ورزشی، بر اساس پیش‌بینی کارشناسان مالی درآمدشان دو تا سه درصد افزایش پیدا خواهد کرد.

پیراهن دوم صورتی آدیداس تیم ملی آلمان که در جامعه این کشور بسیار بحث‌برانگیز شد، همین حالا هم پرفروش‌ترین پیراهن دوم تاریخچه این تیم به شمار می‌رود. از میان ۲۴ تیم حاضر در یورو ۲۰۲۴، آدیداس اسپانسر تامین‌کننده پوشاک شش تیم و پوما حامی مالی چهار تیم خواهند بود. این در حالی است که شرکت آمریکایی نایکی با ۹ تیم بیشترین سهم را در این دوره از رقابت‌ها دارد.

یکی از صنایعی که بدون تردید از میزبانی یورو ۲۰۲۴ در آلمان منتفع می‌شود، صنعت آبجوسازی این کشور است. انتظار می‌رود در این کشور که با تولید ۷/۶ میلیارد لیتر در سال و سهم ۲/۲۲ درصدی بزرگ‌ترین تولیدکننده آبجو در اروپا محسوب می‌شود، با برگزاری مسابقات، مصرف آبجو از مصرف معمول در تابستان بیشتر باشد. در تابستان ۲۰۰۶ مصرف آبجو در آلمان پنج درصد افزایش پیدا کرد.

اثر روانی

تولید ناخالص داخلی آلمان ممکن است در کوتاه مدت به دلیل یورو ۲۰۲۴ رشد نکند، اما در درازمدت، جام ملت‌های اروپا یک فرصت خوب برای بهبود وجهه این کشور به عنوان یک مقر اقتصادی محسوب می‌شود.

اقتصاددانان اعتقاد دارند که اثرات روانی یک رویداد ورزشی برای کشور میزبان قابل توجه است. اثری که در علم اقتصاد بعد برگزاری بازی‌های المپیک ۱۹۹۲ و تاثیر بلندمدت قابل توجهی روی وجهه شهر بارسلونا گذاشت، به «اثر بارسلونا» مشهور است. برگزاری جام ملت‌های اروپا نیز مانند جام جهانی و بازی‌های المپیک یک کمپین تبلیغاتی ارزشمند برای یک کشور است.

علاوه بر آن بیش از آن که دولت آلمان به اثرات اقتصادی یورو دلخوش باشد، امیدوار است که این رویداد روی روحیه مردم آلمان که در حال حاضر شدیداً ناراضی‌اند، تاثیر مثبتی بگذارد. البته برای تحقق این امر، یک چیز لازم است: موفقیت تیم ملی آلمان.

حذف در مرحله مقدماتی در یوروی خانگی فاجعه‌بار خواهد بود. اما کسب نتایج خوب با فوتبالی زیبا از سوی تیم جولیان ناگلزمن قطعاً روی روحیه آلمانی‌ها تاثیر مثبتی خواهد گذاشت. آن موقع می‌توان از یک «افسانه تابستانی» دیگر دوباره حرف زد.