ادامه اختلاف عمیق کشورها بر سر چگونگی مقابله با پلاستیک؛ مذاکرات ژنو شکست خورد

مذاکرات نمایندگان کشورها در ژنو برای تدوین یک پیمان مهم برای پایان دادن به آلودگی پلاستیکی بار دیگر شکست خورد.

ششمین دور مذاکرات سازمان ملل در کمتر از سه سال، قرار بود روز پنجشنبه به پایان برسد، اما کشورها به امید شکستن بن‌بست، تا پاسی از شب به مذاکره ادامه دادند.

هنوز بین گروهی متشکل از حدود ۱۰۰ کشور که خواستار مهار تولید پلاستیک هستند و کشورهای نفتی که بر بازیافت تمرکز دارند، اختلاف نظر وجود دارد.

نمایندگان کوبا که در ساعات اولیه صبح صحبت می‌کردند، گفتند که کشورها «یک فرصت تاریخی را از دست داده‌اند، اما ما باید به تلاش‌های خود ادامه دهیم».

این مذاکرات اولین بار در سال ۲۰۲۲ و در واکنش به شواهد علمی فزاینده در مورد خطرات آلودگی پلاستیک برای سلامت انسان و محیط زیست برگزار شد.

با وجود فواید پلاستیک برای تقریباً همه بخش‌ها، دانشمندان به ویژه نگران مواد شیمیایی بالقوه سمی موجود در آنها هستند که می‌توانند با تجزیه پلاستیک به قطعات کوچکتر، نشت کنند.

میکروپلاستیک‌ها یا ذرات پلاستیکی در خاک، رودخانه‌ها، هوا و حتی اندام‌های بدن انسان شناسایی شده‌اند.

مهلت اولیه کشورها برای رسیدن به توافق، پایان دسامبر سال گذشته بود، اما نتوانستند در این مهلت به توافقی دست یابند و حالا شکست مذاکرات اخیر به این معنی است که آنها در مقابله موثر با آلودگی پلاستیک باز هم عقب می‌مانند.

پالائو، کشوری در شمال اقیانوس آرام، روز جمعه به نمایندگی از کشورهای جزیره‌ای گفت: «ما بارها و بارها با پیشرفت ناکافی به خانه برمی‌گردیم ...این ناعادلانه است که ما با بار یک بحران زیست‌محیطی جهانی دیگر که سهم ناچیزی در ایجاد آن داریم، روبرو شویم.»

نقطه اصلی تفاوت دیدگاه بین کشورها در تمام این مدت یکسان باقی مانده است: اینکه آیا این پیمان باید با مشکل پلاستیک‌ها از ریشه یعنی با کاهش تولید مقابله کند یا بر مدیریت آلودگی ناشی از آن تمرکز کند.

بزرگترین کشورهای تولیدکننده نفت، پلاستیک‌ها را که با استفاده از سوخت‌های فسیلی ساخته می‌شوند، به عنوان بخش حیاتی اقتصاد آینده خود می‌بینند، به ویژه با توجه به اینکه جهان شروع به گذر از بنزین و دیزل به سمت خودروهای برقی کرده است.

این گروه که شامل عربستان سعودی و روسیه هم می‌شود، استدلال می‌کنند که زیرساخت‌های بهتر جمع‌آوری و بازیافت زباله بهترین راه حل این مشکل است، دیدگاهی که بسیاری از تولیدکنندگان نیز با آن موافق هستند.

راس آیزنبرگ، رئیس انجمن صنفی تولیدکنندگان پلاستیک آمریکا، گفت: «پلاستیک‌ها برای زندگی مدرن امری اساسی هستند، آنها در همه چیز وجود دارند.»

او افزود: «تمرکز بر پایان دادن به آلودگی پلاستیک باید در اولویت باشد، نه پایان دادن به تولید پلاستیک.»

او هشدار داد که تلاش برای جایگزینی پلاستیک با مواد دیگر می‌تواند منجر به «عواقب ناخواسته» شود.

اما بسیاری از محققان هشدار می‌دهند که این رویکرد ناقص است زیرا میزان بازیافت جهانی پلاستیک تنها حدود ۱۰ درصد تخمین زده می‌شود و محدودیت‌هایی برای میزان افزایش این بازیافت وجود دارد.

کوستاس ولیس، دانشیار مهندسی پسماند و منابع در امپریال کالج لندن، گفت: «حتی اگر بتوانیم این میزان را در چند دهه آینده به ۱۵، ۲۰، یا ۳۰ درصد افزایش دهیم، همچنان مقدار قابل توجهی پلاستیک باقی می‌ماند که محیط زیست را آلوده کرده و به سلامت انسان آسیب می‌رساند.»

او افزود: « بنابراین، ما باید روند بازیافت را بهبود بخشیم... اما واقعاً نمی‌توانیم امیدوار باشیم که این امر تمام جنبه‌های مربوط به پلاستیک را حل کند.»

تولید پلاستیک از دو میلیون تن در سال ۱۹۵۰ به حدود ۴۷۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است و انتظار می‌رود بدون اقدامات بیشتر، این افزایش همچنان ادامه یابد.

حدود ۱۰۰ کشور، از جمله بریتانیا و کشورهای اتحادیه اروپا، برای محدود کردن تولید در این پیمان و طراحی منسجم‌تر در سطح جهانی برای آسان‌تر کردن بازیافت تلاش کرده‌اند.

به عقیده آنها یکی از این راه‌ها می‌تواند به سادگی الزام بطری‌های پلاستیکی به تک رنگ بودن باشد زیرا وقتی از رنگ‌ها استفاده می‌شود، محصولات فقط نیمی از ارزش بطری‌های شفاف را به دست می‌آورند.

شرکت‌های بزرگ بسته‌بندی پلاستیک، از جمله نستله و یونیلیور، که بخشی از ائتلاف تجاری به رهبری بنیاد الن مک‌آرتور هستند از این رویکرد حمایت می‌کنند.

این ائتلاف همچنین گفت که کشورها باید طرح‌های خود را برای اضافه کردن مالیات اندک بر محصولات پلاستیکی برای کمک به تأمین هزینه‌های بازیافت بهتر هماهنگ کنند. این امر به عنوان مسئولیت گسترده تولیدکننده شناخته می‌شود به این معنی که تولیدکنندگان باید در قبال ضایعات و بازیافت محصولات خود پس از پایان عمر مفید آنها پاسخگو باشند، نه فقط در زمان تولید و فروش.

این گروه تخمین می‌زند که این اقدام می‌تواند درآمد کشورها را از حالا تا سال ۲۰۴۰ دو برابر کرده و به ۵۷۶ میلیارد دلار برساند.