یک مقام ارشد فلسطینی از رای‌گیری حماس برای انتخاب رهبر موقت این گروه خبر داد

یک مقام ارشد فلسطینی که با امور داخلی گروه حماس آشنا است، به بی‌بی‌سی گفته است که حماس در حال برگزاری انتخاباتی برای تعیین رهبر موقت جدید است.

این رأی‌گیری قرار است در سراسر غزه، کرانه باختری اشغالی و در میان اعضای حماس در جاهای دیگر برگزار شود.

نتیجه این انتخابات می‌تواند نشان‌دهنده جهت‌گیری آینده این گروه باشد، به ویژه در حالی که آمریکا و دیگر میانجیگران در حال گفت‌وگو در مورد حکومت پس از جنگ غزه، تلاش‌های بازسازی و وضعیت آینده گروه‌های مسلح در آنجا هستند.

این انتخابات پس از آن برگزار می‌شود که بیشتر رهبران ارشد حماس در حملات اسرائیل پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ این گروه به اسرائیل کشته شدند.

در حمله حماس به اسرائیل حدود ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند.

به گفته این منبع، شهروندان غزه پیشتر رای خود را به صورت مخفی به صندوق انداختند اما مشخص نیست که آیا روند رای‌گیری در جاهای دیگر هم به پایان رسیده یا خیر. پس از اعلام نتیجه، رهبر جدید، به مدت یک سال در این سمت باقی خواهد ماند.

حماس کنترل نوار غزه را در دست دارد و در سال‌های اخیر از حمایت روبه افزایشی هم در کرانه باختری برخوردار بوده است هر چند که فعالیت‌های حماس در کرانه باختری به شدت به وسیله اسرائیل و نیروهای امنیتی تشکیلات فلسطینی محدود شده است.

طرح آتش‌بس پیشنهادی آمریکا در غزه از ماه اکتبر به اجرا درآمد و مذاکرات در مورد مراحل بعدی این طرح ادامه دارد.

طبق مفاد طرح پیشنهادی آمریکا، حماس هیچ نقشی در حکومت آینده غزه نخواهد داشت. قرار است که در نهایت پس از انجام اصلاحات، حکومت به تشکیلات فلسطینی که بخش‌هایی از کرانه باختری را اداره می‌کند، واگذار شود.

یحیی سنوار، رهبر گروه حماس در اکتبر سال ۲۰۲۴ به دست نیروهای اسرائیل در غزه کشته شد، اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی حماس در ژوئیه همان سال در حمله اسرائیل به ایران در تهران کشته شد. محمد ضیف، رهبر شاخه نظامی حماس هم در ماه ژوئیه در حمله هوایی اسرائیل به غزه کشته شد.

پست رهبری کل گروه حماس از زمان مرگ هنیه و سنوار خالی مانده است و این گروه به وسیله یک کمیته موقت به ریاست محمد درویش، ساکن قطر رهبری می‌شود.

طبق مقررات گروه حماس، رئیس این گروه توسط یک هیئت انتخاباتی متشکل از حدود ۸۶ عضو انتخاب می‌شود. این افراد از اعضای مجلس شورای عمومی که بالاترین نهاد تصمیم‌گیری حماس است انتخاب می‌شوند. این شورا نماینده بخش‌های مختلف حماس از جمله در غزه، کرانه باختری، زندانیان سیاسی فلسطینی در اسرائیل و مقامات حماس در کشورهای خارجی هستند.

به گفته منبع مطلع، رقابت اصلی در بین افراد زیر است:

در بحث‌های داخلی این گروه اسامی دیگری هم مطرح شده است اما هیچ فهرست نهایی رسمی اعلام نشده است.

تاثیر جنگ

جنگی که پس از حمله هفتم اکتبر حماس آغاز شد، تاثیر عمیقی بر سیاست داخلی این گروه گذاشته است. حملات اسرائیل به مرگ شماری از چهره‌های ارشد حماس و تضعیف قابل توجه ساختار نظامی و سیاسی این گروه منجر شده است، مساله‌ای که میزان نفوذ رهبری این گروه را در غزه کم کرده است.

اداره بهداشت غزه که در کنترل حماس است اعلام کرده که بیش از ۷۲ هزار نفر در غزه کشته شدند، البته در این آمار شمار غیرنظامیان و نظامیان تفکیک نشده است.

سال‌ها حماس با یک رقابت داخلی مداوم میان دو جریان کلی روبرو بوده است.

یکی از این جریان‌ها که عموما همسو با گروه اخوان‌المسلمین توصیف می‌شود، شامل افرادی مثل خالد مشعل است و بخشی از رهبری حماس در کشورهای دیگر آن را نمایندگی می‌کنند. ناظران می‌گویند که این گروه از نظر ایدئولوژی سختگیری کمتری دارند و بیشتر عمل‌گرا ارزیابی می‌شود.

جریان دیگر به ایران نزدیک‌تر است؛ کشوری که متحد مهم حماس است و این گروه را از نظر مالی و تسلیحاتی تامین می‌کند. این جریان عمدتا به وسیله یحیی سنوار و رهبران مستقر در داخل غزه نمایندگی می‌شد.

در سال ۲۰۱۷، زمانی که اسماعیل هنیه به ریاست دفتر سیاسی حماس منصوب شد و یحیی سنوار رهبری این گروه را در داخل غزه بر عهده داشت، روند تصمیم‌گیری به طور چشمگیری به داخل این منطقه منتقل شد.

به نظر می‌رسد که جنگ اخیر بار دیگر فضا را برای حضور چهره‌های معروف به «نسل قدیمی» جنبش حماس، که به طور سنتی با خالد مشعل مرتبط بودند، باز کرده است.

بر اساس مقررات داخلی حماس، رهبری سیاسی این گروه از ۱۸ نفر تشکیل خواهد شد: شش نفر نماینده غزه، شش نفر نماینده کرانه باختری و زندانیان و شش نفر نماینده حماس در سایر کشورها.

به گفته مقام‌هایی که در جریان گفت‌وگوها هستند، به نظر می‌رسد چهره‌های مرتبط با «نسل قدیمی» سرانجام پس از سال‌ها که تحت سلطه تصمیم‌گیری گروه حاکم در غزه بودند، دوباره در حال کسب جایگاه و نفوذ بیشتر خود هستند.

با ویران شدن غزه در اثر جنگ در سال‌های اخیر و در حالی که فضای سیاسی آن در حال دگرگونی است، انتخاب یک رهبر جدید گامی مهم در تعیین این مساله است که حماس چگونه در سال پیش‌رو با فشارهای فزاینده داخلی و خارجی روبرو خواهد شد.