الینا اسویتولینا؛ ستاره‌ و بچه‌هایی که می‌کوشند با تنیس «وحشت» را فراموش کنند

«فراتر از ورزش»، بخشی از مطالب ورزشی بی‌بی‌سی هستند که داستان‌های شگفت‌انگیز ورزشکاران یا مسابقاتی را روایت می‌کند که کمتر شنیده‌اید. فهرست مطلب‌های فراتر از ورزش را دنبال کنید.

در حالی که تماشاگران حاضر در ورزشگاه مرکزی ویمبلدون برای الینا اسویتولینا هورا می‌کشیدند، میلیون‌ها نفر از هموطنانش در اوکراین، در انتظار درخشش او در مسابقه نیمه‌نهایی بودند.

این‌ها، هواداران وفاداری بودند که زیر آتش‌باران‌های روسیه، در پناهگاه‌ها و ایستگاه‌های زیر زمینی، توانسته بودند وسیله‌ای برای تماشای بازی پیدا کنند.

در واقع هم‌زمان اوکراین از اسویتولینا حمایت می‌کرد و اسویتولینا از اوکراین.

چند ماه قبل از این که اسویتولینا به جمع چهار تنیس‌باز پایانی ویمبلدون ۲۰۲۳ برسد، در کشورش از نزدیک شاهد آثار حمله روسیه به اوکراین بود.

در ماه نوامبر دوباره به کشورش بازگشت اما گفت که تحت تأثیر «وحشت و پیامدهای» تهاجم روسیه قرار گرفته است.

اسویتولینا در مورد سفرش به وطن به بخش ورزشی بی‌بی‌سی گفت: «بدون شک ترکیبی متفاوت از احساسات بود. از یک طرف بازگشتن فوق‌العاده بود، ولی کمی هم ترسناک بود به این دلیل که در شهرهای بزرگ دائم آژیر خطر حمله هوایی به‌ صدا در‌می‌آمد.»

«ولی چیزی که باعث تعجبم می‌شد روحیه مردم بود. روحیه شکست‌ناپذیری که طی دو سال جنگ به‌دست آورده بودند. فوق‌العاده بود!»

بازتابی از آن روحیه‌ محصول جنگ، همراه با اسویتولینا به سومین گرنداسلم فصل تنیس رفته بود. هنگام امتیازهای حساس دیدار نیمه‌نهایی مقابل مارکتا ووندروشووا، او به مردمی می‌اندیشید که در وطن دیده بود.

خودش می‌گوید «آن سربازان شجاعی که از کشور دفاع می‌کنند. من به آن مردم فکر می‌کنم و این که در مواقع خطررچگونه عمل می‌کنند. بعد به خودم فکر کردم که در بهترین شرایط دارم در زمین مرکزی ویمبلدون تنیس بازی می‌کنم. پس چرا باید مضطرب باشم؟»

در مراحل قبلی این تورنمنت اسویتولینا توانسته بود ویکتوریا آزارنکا از بلاروس را حذف کند.

بلاروس میزبان نیروهای روسیه است و به متحدانش اجازه می‌دهد تا از جبهه دیگری، نزدیک به کی‌یف، حملات خود را انجام بدهند. اسویتولینا هم مانند دیگر ورزشکاران اوکراینی گفته است که تا برقرای صلح و بازگردانده شدن زمین‌های اشغال‌شده اوکراین، حاضر نیست با ورزشکاران اهل روسیه و بلاروس دست دهد.

در ویمبلدون آزارنکا، که قبلا خشونت علیه اوکراین را محکوم کرده بود، از طرف هواداران به دلیل آنچه آن‌ها رفتار غیرورزشی می‌دانستند، هو شد. یک ماه قبل از آن تماشاگران در اوپن فرانسه اسویتولینا را به دلیل دست ندادن با یک تنیس‌باز دیگر اهل بلاروس، آرینا سابالنکا، پس از شکست مقابل او، تشویق کردند.

به اعتقاد بسیاری این حرکتی جنجالی بود، اما اسویتولینا هنوز هم سر حرفش باقی مانده است: «هرکسی باید در جایگاه خودش مبارزه کند. طبیعی است که بار اصلی بر روی دوش سربازان است و ما با هر چیزی که بتوانیم... مثلا پول... تلاش می‌کنیم از آنان حمایت کنیم و کمک کنیم که با دشمن مبارزه کنند.»

«همچنین مهم است کاری کنیم که آن‌ها روحیه‌شان را از دست ندهند. آن‌ها هنوز اخبار را دنبال می‌کنند و پیگیر مسابقات ورزشی‌اند. ما تصمیم گرفته‌ایم که متحد با هم نبرد کنیم.»

اسویتولینا اهل بندر اودسا در جنوب اوکراین است؛ شهری که در ماه‌های اخیر به‌شدت هدف حمله قرار گرفته است.

او می‌گوید: «بله، وحشتناک است، واقعا وحشتناک است. عمویم و خانواده‌اش آنجا هستند. مادر بزرگم هنوز آنجاست. من رابطه خیلی نزدیکی با آن‌ها دارم.»

«دنبال کردن اخبار روزانه واقعا سخت است. سعی کردم با مادر بزرگم صحبت کنم و روحیه‌اش را بالا نگه دارم. او خیلی دوست دارد با ما صحبت کند، فقط برای این که لحظه‌ای حس کند زندگی به صورت عادی جریان دارد.»

«آنها هر روز صدای آژیر خطر می‌شنوند و به طرفشان راکت شلیک می‌شود. زندگی او سرشار از سر‌و‌صداست و می‌خواهد خانواده من و زندگی عادی را ببیند. تصورش هم برایم سخت است که چه بار روانی سنگینی را تحمل می‌کند.»

اسویتولینا وقتی که مشغول گذراندن وقت با خانواده و دوستان نیست یا تنیس بازی نمی‌کند، زمانش را به بنیادش اختصاص می‌دهد. بنیاد الینا اسویتولینا در سال ۲۰۱۹ راه افتاد و از تنیس‌بازهای نوجوان اوکراینی حمایت می‌کند.

بعد از تهاجم روسیه به اوکراین، زن شماره ۳ پیشین جهان باید فکر می‌کرد، حالا افرادی که در بنیادش شاغل هستند باید چه کاری انجام دهند.

او گفت: «بعد از ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ همه چیز تغییر کرد؛ اهدافمان و دیدگاه‌مان. بایست خیلی زود به وضعیت کودکان واکنش نشان می‌دادیم.»

به جابجایی کودکان و خانواده‌هایشان کمک کرد. فقط مادران و مادر بزرگ‌ها می‌توانستند کودکان را همراهی کنند و مردانی که قرار بود بجنگند، می‌ماندند.

اسویتولینا می‌گوید: «این برای خانواده‌ها آسان نبود. تنیس اولین چیزی نیست که به ذهن بیاید. اول به فکر امنیت‌ می‌ا‌فتیم. مهم این است که چیزی را که عاشقش هستیم ادامه دهیم.»

«این ذهنیت آدم را کمی تغییر می‌دهد. این که فقط روی ورزش و دیدن این که والدین‌‌مان ترسیده‌اند و نگرانند، تمرکز نکنیم.»

بنیاد یک کمپ را ماه سپتامبر در لهستان راه انداخت. ماکار ۱۲ ساله یکی از اعضای آن است و می‌گوید که سخت در تلاش است تا جایگاه‌اش را در رده‌بندی ملی بهتر کند و بتواند در این مرکز بماند.

می‌گوید: «تمام تنیس‌بازهای هم‌سن‌و‌سال من می‌دانند که فقط بهترین‌ها به این کمپ می‌روند و بخت کار کردن با بهترین مربیان و گروه بزرگی از افراد حرفه‌ای را بدست می‌آورند. این رویای همه است.»

ماکار، که جوان‌ترین عضو این کمپ است، می‌گوید در این اردوگاه ۱۰ روز فوق‌العاده را پس از مدت‌ها گذرانده است: «آمدن الینا غافلگیری بزرگی برای همه ما بود. من خواب ملاقات با او را می‌دیدم. آمد سر تمرینات و با هدیه‌ای که در زمین بازی به من داد، غافلگیرم کرد. او نه تنها تنیس‌باز برجسته که انسانی‌ایست با قلب بزرگ.»

ماکار، که باوجود حملات هوایی روسیه در اوکراین تمرین و زندگی می‌کند، همچنین گفت: «از او ممنونم که هرگز کشورش را فراموش نکرده است. او مرا غافلگیر کرد. الهام‌بخش من است. می‌خواهم تنیس‌بازی حرفه‌ای شوم و برای کشورم افتخار کسب کنم و به افرادی که نیاز دارند، کمک کنم.»

«وقتی جنگ شروع شد، تنیس بود که ما را تو فرم نگه داشت. نمی‌توانستیم روی چیزی تمرکز کنیم و نمی‌دانستیم روز بعدش قرار است چه اتفاقی بیفتد. اما راکت تنیسم را برمی‌داشتم و بازی می‌کردم. این طور توانستم همه چیزهای دور‌وبرم را فراموش کنم.»

در نوامبر این بنیاد یک سری مسابقه برای جوانان در اوکراین برگزار کرد. برندگان از این بنیاد جوایز مالی برای کمک به حرفه تنیس‌شان دریافت کردند. مسابقات در مکان‌هایی برگزار می‌شد که پناهگاه داشتند تا در صورت شنیدن آژیر خطر، بچه‌ها سریع به آن منتقل شوند.

اما برنامه‌ریزی برای چنین تورنمنت‌هایی با استرس اضافی همراه بود. اسویتولینا یک بار جوایز مسابقه دختران را در یک پناهگاه، در حالی که بیرون صدای آژیر خطر شنیده می‌شد، اهدا کرد. آن‌ها مجبور شدند چهار ساعت در پناهگاه بمانند و سپس بیرون رفتند تا فینال بخش پسران را برگزار کنند.

البته همواره نخستین اولویت اسویتولینا این است که به بچه‌ها خوش بگذرد: «والدین خوشحالند که بچه‌ها مسابقه می‌دهند و تفریح می‌کنند.»

بچه‌ها همچنین به یک متخصص سلامت روان دسترسی دارند، ضمن این که می‌توانند هر وقت خواستند سئوالاتشان را از الینا مطرح کنند و از او کمک بگیرند.

اسویتولینا می‌گوید: «ابتدای کار با بچه‌ها صحبت می‌کنم و آن‌ها می‌توانند هر سئوالی که دوست دارند، بپرسند. بعضی سئوال‌ها خوب است و آن‌ها همیشه سخت‌ترین سئوال‌ها را می‌پرسند.»

«این هم فرصت خوبی برای بچه‌هاست که استعدادهایشان را شکوفا کنند و هم این که بتوانند دنیا را ببینند.»

داریا، یکی از قهرمانان مسابقات است و از جایزه‌ای که بدست آورده برای پرداخت هزینه سفرها، حضور در مسابقات مختلف و خریدن راکت‌های جدید استفاده می‌کند.

او گفت: «من و سایر بچه‌ها از فرآیند تمرین‌ها و دیدن این که زندگی هرکدام‌مان چقدر تغییر کرده است، احساساتی شدیم. جنگ شروع شد و همه ما مجبور به ترک خانه‌هایمان شدیم و بایست خودمان را با شرایط جدید تطبیق می‌دادیم. مدت زیادی است که همدیگر را ندیده‌ایم و باهم بازی نکرده‌ایم.»

داریا می‌گوید که اولین بار اسویتولینا را در پنج یا شش سالگی دیده است و به یاد می‌آورد که همراه با مادرش برای گرفتن امضا از او به مرکز خریدی در کی‌یف سفر کرده بود.

داریا گفت: «او یک رهبر واقعی است که در هر زمینه ممکن از اوکراین دفاع می‌کند و به کودکانی که مانده‌اند و کشور را ترک نکرده‌اند، کمک می‌کند.»

این تورنمنت همچنین فرصتی برای گسترش تنیس در اوکراین است. مکان‌های ورزشی اوکراین به علت بمباران به‌شدت لطمه دیده‌اند. بیشتر از ۳۰۰ مجموعه ورزشی ویران شده‌اند، از جمله «وادیم گوتزیت»، وزارت ورزش و جوانان این کشور.

اسویتولینا می‌گوید: «مرکز ملی تنیس ویران شده است و مکان‌های زیادی نمانده است که بچه‌ها بتوانند در آن تنیس بازی کنند.»

«احساس می‌کنم که انگار سال‌ها وظیفه‌ام این است که به حمایت از تنیس ادامه بدهم و با تنیس و ورزش چیز جدیدی به اوکراین بیاورم. این موضوع بسیار مهمی است. ورزش مردم را دور هم جمع می‌کند.»

«واقعا سپاسگزار ورزشی هستم که انتخاب کرده‌ام و همین طور موقعیت‌هایی که در طول حرفه‌ام بدست آورده‌ام. به همین دلیل است که می‌توانم این دانش و این رویا را به بچه‌های اوکراین منتقل کنم.»