در حلقه‌های راست افراطی آلمان چه می‌گذرد؟

عصر یک روز بهاری در شهر کوتبوس در شرق آلمان، ده‌ها نفر در فضایی کوچک گرد هم آمده‌اند تا سخنان مردی را بشنوند که زمانی خود را «چهره‌ دوستانه» ناسیونال سوسیالیسم (نازیسم) توصیف کرده بود.

دو نفر دیگر هم با سابقه ارتباط با گروه‌های افراطی در اتاق حضور دارند که یکی از آنها نامزد انتخابات ایالتی پیش رو است.

همه برای شنیدن سخنرانی ماتیاس هلفریش در یک رویداد مربوط به جوانان جمع شده‌اند که برنامه‌ریزی آن را اعضای حزب اصلی راست افراطی یعنی «آلترناتیو برای آلمان» بر عهده داشته‌اند.

حزب آلترناتیو همواره اتهامات مربوط به افراط گرایی را رد کرده است.

با وجود این بی‌بی‌سی با تحقیق درباره گذشته این سه مرد حاضر در اتاق، اشتراکات آشکاری میان چهره‌های حزب آلترناتیو و شبکه‌های راست افراطی یافته است که بعضی از آنها از سوی دولت آلمان به عنوان سازمان‌های نژادپرست یا ضد دموکراتیک طبقه‌بندی شده‌اند.

استفان کرامر، یکی از مقام‌های محلی دستگاه اطلاعاتی آلمان در شرق این کشور، به بی‌بی‌سی گفت حزب آلترناتیو به پیروزی‌های انتخاباتی در سه ایالت شرقی آلمان -زاکسن، تورینگن و براندنبورگ- چشم دوخته، در شرایطی که به گفته او این حزب، «ریشه‌های» دموکراسی را با خطر روبرو کرده است.

در آستانه انتخابات اروپایی که ماه آینده میلادی برگزار می‌شود، موقعیت حزب آلترناتیو که با اتهامات افراط گرایی و فساد روبرو است، در نظرسنجی‌ها افت کرده اما همچنان در سطح ملی در جایگاه دوم قرار دارد.

این حزب به طور خاص در مناطق و جوامعی که پیش از اتحاد آلمان، تحت حاکمیت کمونیستی بودند، با اقبال بسیار بیشتری روبرو است.

سخنان ماتیاس هلفریش در کوتبوس، درباره «بازمهاجرت» بود، مفهومی در حال رواج در میان گروه‌های راست افراطی در اروپا که به بازگرداندن یا اخراج جمعی اشاره دارد. بی‌بی‌سی درخواست شرکت در این سخنرانی را داده بود اما پاسخ این بود که ظرفیت سالن پر شده است.

ماتیاس هلفریش که سال ۲۰۲۱ به عنوان نماینده پارلمان به بوندستاگ راه پیدا کرد، در عمل از پیوستن به فراکسیون پارلمانی حزب آلترناتیو منع شده بود. دلیل آن هم پست‌هایی مخرب در فیسبوک بود که به سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ برمی‌گشت.

آقای هلفریش در سخنانش -که به بیرون درز کرده- بارها به نازیسم اشاره کرده، از جمله در یک مورد که به نظر می‌آید خودش را «چهره دوستانه» ناسیونال سوسیالیسم توصیف می‌کند، و همین طور یک «فرایسلرِ دموکرات» که به رولانت فرایسلر، قاضی دوره نازی‌ها در آلمان اشاره دارد.

آقای هلفریش به بی‌بی‌سی گفت که او به صورت جدی، به هیچ وجه خودش را چهره دوستانه نازیسم توصیف نکرده، بلکه هدفش تنها «دست انداختن» چپ‌گراها در فضای آنلاین بوده است.

«اگر به اندازه‌ سیاستمداران حزب آلترناتیو برای آلمان با اتهامات مربوط به نازی‌ها روبرو شوید، در فضای خصوصی آن را جبران می‌کنید و به تمسخر می‌گیرید.»

او به نقش‌آفرینی در حزب آلترناتیو در سطوح محلی، مثل سخنرانی کوتبوس، ادامه داده و بعضی از حلقه‌های درون حزب، به عنوان مبلغ جسور مفهوم «بازمهاجرت» از او استقبال می‌کنند.

بسیاری این مفهوم را کمی فراتر از واژه‌ای ملایم برای اخراج وسیع افرادی که سابقه مهاجرتی دارند، می‌دانند.

ماتیاس هلفریش به صراحت از امیدواری خود برای «بازمهاجرت» میلیون‌ها نفر، به عنوان اقدامی در واکنش به «هجوم وسیع» مهاجران از آفریقا و خاورمیانه، صحبت کرده است.

اما او مدعی است که در این دیدگاه هیچ فردی که به صورت قانونی در آلمان زندگی می‌کند، مجبور به ترک کشور نخواهد شد، هر چند که برای بعضی از آنها این موقعیت فراهم خواهد شد که به «وطن‌» و «فرهنگ» خود برگردند.

او می‌گوید: «این مفهوم به معنای کاهش جایگاه آدم‌ها و اخراج آنها به دلایل نژادی نیست. بلکه به حفاظت از آلمان به عنوان سرزمین آلمانی‌ها مربوط می‌شود.»

آقای هلفریش پارسال در یک «مهمانی تابستانی» به میزبانی «موسسه سیاست‌های دولتی» هم سخنرانی کرده بود. چند ماه قبل از آن سازمان فدرال اطلاعات داخلی آلمان این موسسه را به عنوان یک نهاد راست‌گرای افراطی معرفی کرده و گفته بود که برای یک ایجاد کشوری از نظر نژادی «یک‌دست» تلاش می‌کند.

آقای هلفریش می‌گوید: «من با نظر سرویس‌های اطلاعاتی که می‌گویند این موسسه یک سازمان راست افراطی است، موافق نیستم. من خودم تصمیم می‌گیرم که کجا سخنرانی کنم.»

حزب آلترناتیو برای آلمان، «اداره فدرال نگهبانی از قانون اساسی» یا همان سازمان امنیت داخلی را متهم می‌کند که نهادی مملو از مقام‌های منتصب دولت است که مخالف آرمان‌های حزب آلترناتیو هستند.

ژان-پاسکال هوهم، یکی از برگزارکنندگان سخنرانی کوتبوس می‌گوید بیش از «۵۰ جوان وطن‌پرست» در این رویداد شرکت کرده‌اند.

آقای هوهم نقش‌های زیادی در حزب آلترناتیو بر عهده داشته و در حال حاضر خود را برای نامزدی در انتخابات ایالتی ماه سپتامبر در براندنبورگ آماده می‌کند. این در حالی است که او در مجموعه‌ای از گروه‌های دخیل بوده، یا با آنها ارتباط داشته، که بعدا به عنوان راست‌گرای افراطی طبقه‌بندی شده‌اند.

این گروه‌ها شامل آین پروزنت (یک درصد)، زوکونفت هایمات (آینده میهن) و همین طور جنبش هویت‌گرا می‌شوند که با ترویج تئوری توطئه «جایگزینی بزرگ» شناخته می‌شود.

این نظریه مربوط به راست‌های افراطی است و می‌گوید نخبگان جهانی عمدا در حال توطئه‌چینی برای تغییر بافت جمعیتی در کشورهای غربی هستند.

آقای هوهم آشکارا این باور خود را بیان می‌کند که «جایگزینی جمعیتی» در آلمان و اروپا در جریان است و آن را «موضوع اصلی عصر ما» توصیف می‌کند.

«من نمی‌گویم این اتفاق از بالا برنامه‌ریزی شده است، بلکه می‌گویم در حال رخ دادن است.»

سال ۲۰۱۷ ژان-پاسکال هوهم در جمعی دیده شد که در میان تماشاگران فوتبال شعارهای یهودستیزانه می‌دادند. بعضی از آنها حتی حرکتی انجام دادند که به نظر سلام هیتلری می‌آمد.

او اصرار دارد که با پدرش «در حاشیه» آن جمع بوده است: «یکی از بازی‌های دور از خانه تیم کوتبوس بود، و من یک طرفدار کوتبوس هستم.»

او به من گفت: «تقصیر من نیست که تعدادی دیوانه از این موقعیت برای انجام کارهایی استفاده می‌کنند که من به هیچ وجه از آن حمایت نمی‌کنم.»

در یکی از عکس‌هایی که از مخاطبان سخنرانی ماتیاس هلفریش در ماه مارس منتشر شده،‌ مردی لبخند به لب به نام بندیکت کایزر دیده می‌شود که در پارلمان برای یورگن پوهل، نماینده حزب آلترناتیو در ایالت تورینگن کار می‌کند.

تحقیقات روزنامه دی ولت آلمان نشان داد که آقای کایزر بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ در حلقه‌های نئونازی‌ها رفت و آمد داشته است. از جمله در عکسی از تظاهرات سازماندهی شده از سوی ان‌پی‌دی دیده شده که یک حزب ملی‌گرای افراطی بوده و اکنون با نام دی هایمات (میهن) شناخته می‌شود.

آقای کایزر به درخواست ما برای صحبت پاسخ نداد.

سال‌ها گذشته و اکنون بندیکت کایزر که گاهی از او به عنوان یک متفکر و نظریه‌پرداز یاد می‌شود، تعریف و تمجید بیورن هوکه، یکی از چهره‌های سرشناس شاخه راست افراطی حزب آلترناتیو را کسب کرده است.

آقای هوکه یک معلم تاریخ است که به یک رهبر کاریزماتیک در حزب آلترناتیو برای آلمان در ایالت تورینگن تبدیل شده و اکنون برای فرمانداری ایالت نامزد شده است.

دادگاهی در آلمان قبلا حکم داده بود اظهار نظر درباره این که آقای هوکه یک فاشیست است، افترا محسوب نمی‌شود.

این سیاستمدار ۵۲ ساله در حال حاضر به اتهام استفاده آگاهانه از یک شعار نازی‌ها دادگاهی شده،‌ اما به دادگاه گفته است که خود را بی‌گناه می‌داند.

مرزبندی مبهم میان چهره‌های حزبی در شاخه‌های افراطی‌تر آلترناتیو برای آلمان، با شبکه‌های «افراطی»، به مجموعه‌ای پیچیده از گروه‌ها و شخصیت‌های در حال پیشرفت و ترقی منتهی شده است.

و درون این حزب همواره شکافی وجود دارد میان کسانی که خواهان رویکردی میانه‌روتر هستند و افرادی که می‌خواهند پیامی رادیکال از سوی حزب ارسال شود.

برای نمونه، مفهوم «بازمهاجرت» ایده‌ای است که با استقبال گروهی از چهره‌های حزب روبرو شده، در حالی که گروهی دیگر تلاش می‌کنند از آن فاصله بگیرند.

این مفهوم را بیش از هر کس مارتین سلنر، فعال اتریشی بر سر زبان‌ها انداخته که خود سابقه‌ای مرتبط با نئونازی‌ها دارد و از ورود به آلمان و بریتانیا منع شده است.

او مطالبی درباره «بازمهاجرت» پناهجویان،‌ «خارجی‌های» دارای حق اقامت و شهروندان «ادغام‌نشده» در جامعه نوشته است.

اوایل سال گذشته گزارش‌ها درباره حضور چهره‌های ارشد حزب آلترناتیو در جلسه‌ای «مخفیانه» درباره بازمهاجرت، با حضور مارتین سلنر در حومه برلین، با برگزاری تظاهرات بزرگ اعتراضی در آلمان همراه شد.

استفان کرامر، رئیس اداره نگهبانی از قانون اساسی در ایالت تورینگن معتقد است آلترناتیو برای‌ آلمان، جنبشی است که در طی یک دهه گذشته «رفته رفته از یک حزب محافظه‌کار دموکراتیک به سوی یک حزب راست‌گرای افراطی» حرکت کرده است.

آقای کرامر که از جمله مقام‌های صریح‌للهجه و عضوی از حزب سوسیال دموکرات آلمان (حزب صدراعظم اولاف شولتس) است می‌گوید شانس حزب آلترناتیو برای بردن بیشتر کرسی‌ها در ایالت او در انتخابات پاییز «بسیار بسیار بالا است».

او به بی‌بی‌سی گفت دیدگاه‌های «ملی‌گرایانه» این حزب، آلمان را با خطر «بازگشت به وضعیتی روبرو می‌کند که احتمالا تنها بین سال‌های ۱۹۳۳ و ۱۹۴۵ شاهد آن بودیم».

چهره‌های حزب آلترناتیو می‌گویند که از سوی مقام‌های ایالتی هدف قرار می‌گیرند که نسبت به آنها سوگیری دارند، اما آقای کرامر اصرار دارد که این اتهام صحت ندارد: «ما درگیر سیاسی‌کاری نیستیم چون بر اساس قوانین آلمان عمل می‌کنیم و هر تصمیمی که گرفته می‌شود… می‌تواند در دادگاه از آن شکایت شود.»

در حال حاضر پرونده یک شکایت حقوقی از طرف حزب آلترناتیو برای آلمان علیه معرفی این حزب به عنوان یک سازمان «مشکوک» به راست‌گرایی افراطی در جریان است. در این طبقه‌بندی، شاخه جوانان حزب به عنوان یک مورد تایید شده از راست‌گرایی افراطی معرفی شده است.

استفان کرامر این حزب را به عنوان «شاخه پارلمانی» راست نو می‌بیند که در حال تقویت موقعیت خود در سرتاسر اروپا است، و حتی ادعا می‌کند که حزب آلترناتیو خطری برای دموکراسی ایجاد کرده است.

«وقتی درباره یک بلوط آلمانی صحبت می‌کنم،‌ یک درخت کهنسال قوی، این درخت قادر است خطر توفان و کولاک را از سر بگذارند.»

«اما وقتی دشمنی دارید که به ریشه‌ها می‌زند، و این اتفاقی است که الان دقیقا دارد رخ می‌دهد، وضعیت بسیار خطرناک می‌شود چون با بخش‌های حیاتی دموکراسی ما سر و کار دارد.»

استفان کرامر در مقیاسی گسترده‌تر نگران آن است که درجه حرارت سیاسی در آلمان در حال «بالا رفتن» باشد.

اخیرا ماتیاس اکه، یکی از نامزدهای اصلی حزب سوسیال دموکرات آلمان برای انتخابات اروپایی در ماه آینده، در حال نصب پوسترهای تبلیغاتی در ایالت زاکسون هدف حمله قرار گرفت و مجبور به جراحی شد.

پلیس در حال تحقیق از چهار جوان و نوجوان ۱۷-۱۸ ساله است و می‌گوید دلایلی در دست دارد که دست کم یکی از آنها مظنون به داشتن دیدگاه‌های راست‌گرایانه افراطی است.

با بعضی از حامیان حزب آلترناتیو برای آلمان صحبت کردیم که اصرار داشتند جنبش آنها به هیچ وجه افراطی نیست و حتی نماینده سیاست‌های میانه‌رو است.

داستان این مقاله تنها درباره سه مردی نیست که در سخنرانی کوتبوس حضور داشتند، بلکه درباره شکافی است که در آلمان بر سر این موضوع ایجاد شده که چه چیزی افراط‌گرایی محسوب می‌شود و نگرانی‌هایی که از بازگشت گذشته‌‌ای ترسناک به وجود آمده است.