مناظره دوم نامزدهای انتخابات ۱۴۰۳؛ «ما پدر مردم را در آوردیم»

دومین مناظره نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری ایران پنجشنبه شب ۳۱ خرداد (۲۰ ژوئن) با بحث‌هایی کمابیش مشابه مناظره اول برگزار شد.

مسعود پزشکیان، مصطفی پورمحمدی، سعید جلیلی، علیرضا زاکانی، امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی و محمدباقر قالیباف در این مناظره به پرسش‌هایی درباره رفاه، عدالت و برابری در دسترسی به بهداشت، سلامت و آموزش پاسخ دادند.

در این مناظره برخلاف مناظره اول که عمدتا بدون پریدن نامزدها در میان حرف یکدیگر برگزار شد، نامزدها چند بار سخنان یکدیگر را قطع کردند.

در مواردی انتقادهایی تند و مستقیم از طرف نامزدها بیان شد.

در یک جا، پس از آن که مسعود پزشکیان از کلیت عملکرد مقام‌های جمهوری اسلامی انتقاد کرد و گفت: «ما پدر مردم را در آوردیم»، علیرضا زاکانی به او پاسخ داد که «شما در آوردید‌».

آقای زاکانی در طول مناظره چندین بار به حسن روحانی و محمدجواد ظریف حمله کرد و از جمله عکس‌هایی از کارزار انتخاباتی آقای روحانی و برخی اتفاقات دوران او را نشان داد.

طرفداران علیرضا زاکانی، که با لقب «تانک انقلاب» از او یاد می‌کنند، این حرکت او را ستایش کردند. برخی هم این کار شهردار کنونی تهران را به رفتار یک شهردار پیشین تشبیه کرده‌اند و می‌گویند کاری شبیه به محمود احمدی‌نژاد در مناظره ۱۳۸۸ با میرحسین موسوی بوده است.

رضا رشیدپور، مجری تلویزیونی در ایران، در ایکس نوشته است اگر چنین کاری برای آقای زاکانی تازه است، برای آقای احمدی‌نژاد «خاطره» است.

در بخشی از مناظره مصطفی پورمحمدی به اصولگرایان طعنه زد که از بالا رفتن فروش نفت می‌گویند، اما اشاره‌ای به سهم جنگ اوکراین، رقابت میان آمریکا و چین، و دشواری‌های دولت جو بایدن نمی‌کنند.

آقای پورمحمدی همچنین دوباره بحث قرارداد شهرداری تهران با چین را پیش کشید، قراردادی که بنا است از محل دارایی‌های ایران در چین پرداخته شود.

پس از وقفه استراحت کوتاه، فضا و لحن بحث‌های نامزدها آرام‌تر شد.

مسعود پزشکیان چند بار بر حقوق اقلیت‌های قومی تاکید کرد و از بی‌عدالتی در حق آنها گفت.

او با نمایش نقشه‌ای از وضعیت دهک‌های درآمدی پایین درآمدی در استان‌های مختلف ایران گفت وضعیت در استان‌های مرزی و حاشیه کشور به شدت خراب است.

آقای پزشکیان گفت شکل برنامه‌ریزی اقتصادی کنونی و بدون مشارکت گسترده به توسعه در تهران و اطراف تهران، و عدم توسعه در بقیه کشور می‌انجامد.

او در بخش دیگری گفت مناطق سنی‌نشین ضعیف‌ترند و برخی روندهای جاری درباره آنها «ظالمانه» بوده است.

آقای پزشکیان در دفاع از حضور محمدجواد ظریف در کنار خود هم گفت: «هر کسی که به ستادم بیاید، استقبال می‌کنم چون رای می‌خواهم، ولی در فردای انتخابات بر اساس نظرات رهبری عمل می‌کنم».

تاکید مصطفی پورمحمدی بر این بود که حل مشکلات اقتصادی پیش‌نیاز حل دیگر مشکلات است.

او در بخشی از صحبت‌هایش در انتقاد از سعید جلیلی گفت که آقای جلیلی شخصا به خود او درباره FATF گفته بود که حاضر به اجرای آن تحت مدیریت حسن روحانی نیست.

آقای پورمحمدی گفت در جلسه‌ای درباره مبارزه با پولشویی گفته است «برجام هم نباشد این شرایط ما را گرفتار می‌کند. آقای جلیلی پایان جلسه به من گفت آقای پورمحمدی تو مسئول باشی ما قبول داریم اما آقایان مسئول باشند ما قبول نداریم».

آقای جلیلی این بخش از صحبت‌های آقای پورمحمدی را تکذیب نکرد.

مصطفی پورمحمدی همچنین از مسعود پزشکیان انتقاد کرد و گفت «که در ستادشان غلغله است همه چیز را به برجام گره زده‌اند».

او به ترتیب مشابهی از محمدباقر قالیباف هم برای کم‌کاری مجلس در خنثی کردن تحریم‌ها انتقاد کرد.

سعید جلیلی صحبت‌هایش را با تبریک پیروزی تیم ملی والیبال ایران در مسابقه با آمریکا آغاز کرد.

او به طعنه اضافه کرد «اگر حالا نگویند خود آمریکا نمی‌خواست برنده بشود».

آقای جلیلی پیوسته بر ظرفیت‌های بزرگ ایران و فرصت‌هایی که شرایط جهانی فراهم کرده تاکید داشت.

او در بخشی از صحبت‌هایش درباره نظام بهداشت و سلامت با تاکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای مشکلات گوناگون سلامت، مدعی شد که شبکه بهداشت در ایران به اندازه‌ای موفق بوده است که «از آمریکا آمدند تا الگوبرداری کنند».

آقای جلیلی از نگاهی که «می‌ترسد و می‌ترساند» انتقاد کرد و خواهان نگاه «حداکثری» شد.

در پایان مناظره، او در حال بیان دیدگاه‌های کلی خود بود که فرصت صحبتش به پایان رسید و در حالی که همچنان سخن می‌گفت میکروفونش قطع شد.

تمرکز علیرضا زاکانی بر حمله به حسن روحانی و محمدجواد ظریف بود و در بخشی حتی گفت که می‌خواهد با آقای روحانی و اطرافیانش مناظره کند.

آقای زاکانی دوران ریاست جمهوری حسن روحانی را «هشت سال سیاه» خواند و گفت: «سه سال آقای رئیسی از آن هشت سال بالاتر است و شهید رئیسی از آقای رئیسی زنده موثرتر است».

او همچنین خواهان آن شد که کسی بیاید و از دولت ابراهیم رئیسی در برابر اتهام‌های مطرح‌شده دفاع کند.

مجری مناظره دوم پس از حملات علیرضا زاکانی به حسن روحانی گفت که در صورت تشخیص ستاد نظارت، به افراد غایب فرصت داده خواهد شد تا از خود در برابر حملات و توهین‌ها دفاع کنند.

وعده‌های رایگان‌سازی برخی خدمات و تکرار وعده اعتبار طلا از دیگر رئوس صحبت‌های علیرضا زاکانی بود.

امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی مانند علیرضا زاکانی تمرکز زیادی بر نقد حسن روحانی و پیوند دادن مسعود پزشکیان و مصطفی پورمحمدی با میراث دولت آقای روحانی داشت.

آقای قاضی‌زاده هاشمی گفت همه اطرافیان این دو نامزد از کسانی هستند که در «حلقه امنیتی» و دولت حسن روحانی بوده‌اند.

او گفت صراحتا می‌خواهد ادامه‌دهنده «دولت نیمه‌تمام شهید رئیسی» باشد و در ادامه خطاب به مسعود پزشکیان و مصطفی پورمحمدی گفت: «آیا شما شجاعت این را دارید که بگویید می‌خواهید دولت سوم روحانی را ادامه دهید؟»

یکی از پیشنهادهای مشخص او تغییر نظام آموزشی و آغاز آموزش کودکان از سنین پایین‌تر و چهار سالگی بود.

یکی از قابل‌توجه‌ترین وعده‌های مشخصی که در مناظره دوم مطرح شد از طرف محمدباقر قالیباف بود که گفت یکی از اولویت‌هایش کشیدن دیواری در مرزهای شرقی ایران است.

او با اشاره به سابقه خود به عنوان فرمانده نیروی انتظامی گفت: «اتباع غیرمجاز آسیب‌های اجتماعی جدی در حوزه مواد مخدر و اشتغال و طلاق دارند».

آقای قالیباف در جای جای مناظره دوم صحبت‌هایش را با اعلام موافقتش با بخش‌هایی از صحبت‌های دیگر نامزدها ادامه داد.

او از جمله با مصطفی پورمحمدی درباره اثر منفی تحریم‌ها اعلام موافقت کرد و گفت قبول دارد که «تحریم کاغذپاره نیست».

دیوار قالیباف و طوفان شن

امیر پیام، بی‌بی‌سی، واشنگتن

محمدباقر قالیباف امشب در حالی از احداث دیوار در مرزهای شرقی ایران سخن گفت که یک تجربه مشابه در زمانی که او فرمانده نیروی انتظامی ایران بود و به واسطه همین سمت در ستادمبارزه با موادمخدر هم حضور داشت، نتیجه خاصی در پی نداشت.

در آن زمان یعنی سال‌های پایانی دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ شمسی، در بخشی از مرز ایران و افغانستان در استان سیستان و بلوچستان دیواری ۳۰ کیلومتری احداث شد که قرار بود جلوی عبور کاروان‌های قاچاق موادمخدر را بگیرد.

چند ماه بعد از احداث بخش‌هایی از این دیوار، معایب این طرح پرهزینه آشکار شد.

در بسیاری نقاط شن‌های روان خیلی زود دیوارهای مرزی را به تپه‌هایی کوچک تبدیل کرده بود که نه برای کاروان شترهای حامل مواد و نه برای وانت‌های شاسی بلند تویوتا قاچاقچیان مانع جدی نبود.

در نقاطی دیگر که طوفان شن نیامده بود، قاچاقچیان با خرید یک وانت جدید و دو نردبان مشکل را حل کرده بودند. یعنی خودرویی که قبلا از آن نقطه مرزی بدون دیوار تردد می‌کرد، حالا تا پشت دیوار می‌آمد و با یک نردبان محموله را به وانت جدیدی که در سوی دیگر دیوار بود منتقل می‌کردند و به قول مدیراجرایی وقت ستاد مبارزه با موادمخدر «با کمک دوربین‌های دید درشب» از مرز تا نزدیکی‌های سمنان را به راحتی می‌پیمودند.

حدود ۱۸۰۰ کیلومتر مرزهای شرقی ایران در نقاط بسیاری غیرقابل تردد و به نوعی دارای «دیوار‌های طبیعی» است و در برخی نقاط دیگر هم شرایط سخت محیطی و جوی، اجازه کنترل سخت‌افزاری و دائمی آن را نمی‌دهد.

* عکس‌های استفاده شده در گرافیک‌ها از آژانس عکس اروپا و رویترز