چرا ترامپ اخوانالمسلمین را هدف گرفته و واکنش این گروه چیست؟
منبع تصویر، BBC Türkçe
- نویسنده, محمود حمسیچی
- شغل, بخش ترکی بیبیسی
- در, استانبول
طلعت فهمی، سخنگوی مطبوعاتی اخوانالمسلمین در ترکیه، در پاسخ به پرسشهای بخش ترکی بیبیسی درباره تلاشهای دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای قرار دادن شاخههای این جنبش در مصر، اردن و لبنان در فهرست «سازمانهای تروریستی» توضیحاتی ارائه کرده است.
طلعت فهمی میگوید اخوانالمسلمین «تروریسم» را رد میکند و از روشهای مسالمتآمیز و اصلاحات حمایت میکند.
او اقدام دولت دونالد ترامپ را نه از منظر حقوقی، بلکه از زاویهای سیاسی ارزیابی میکند.
سخنگوی اخوانالمسلمین، دلایل این اقدام ایالات متحده را «افزایش نفوذ راست افراطی در غرب، تلاش آمریکا برای جلب رضایت اسرائیل، نقش رهبران اقتدارگرا در جهان عرب و تلاش برای دور کردن جوانان از این جنبش» میداند.
طلعت فهمی میگوید اخوانالمسلمین از حماس حمایت میکند، زیرا آن را «جنبش آزادیبخش ملی» فلسطینیان میداند.
به گفته او حماس شاخهای از اخوانالمسلمین نیست.
اخوانالمسلمین؛ جنبشی اسلامگرا با ۹۸ سال سابقه
اخوانالمسلمین که در عربی با نام «الاخوان المسلمون» شناخته میشود، یکی از مهمترین جنبشهای اسلامگرای سیاسی است که نزدیک به ۹۸ سال سابقه دارد.
این جنبش که در سال ۱۹۲۸ به دست حسن بنا در مصر تاسیس شد، در طول سالها به یکی از نیروهای تاثیرگذار در این کشور تبدیل شد و بر بسیاری از جنبشهای اسلامگرای سیاسی در سراسر جهان اثر گذاشت.
در کشورهای مختلف، به ویژه در خاورمیانه و شمال آفریقا، جنبشهایی شکل گرفتند که به طور مستقیم یا غیرمستقیم با اخوانالمسلمین مرتبط بودند.
منبع تصویر، KHALIL MAZRAAWI/AFP/Getty Images
در جریان اعتراضها و خیزشهای «بهار عربی» و پس از پایان دوره ۳۰ ساله حکومت حسنی مبارک در مصر، ائتلافی به رهبری حزب «آزادی و عدالت»، وابسته به اخوانالمسلمین، توانست در انتخابات ژوئن ۲۰۱۲ به پیروزی برسد.
در آن زمان محمد مرسی رئیسجمهور مصر شد.
در سال ۲۰۱۳، اعتراضهای گستردهای علیه محمد مرسی در مصر شکل گرفت که به خشونت کشیده شد.
این اعتراضها با مداخله ارتش به رهبری عبدالفتاح سیسی، رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح، همراه شد که به سقوط دولت محمد مرسی انجامید.
دولت جدید همان سال اخوانالمسلمین را در فهرست «سازمانهای تروریستی» قرار داد.
بسیاری از اعضای این جنبش زندانی شدند و شماری نیز محاکمه و اعدام شدند.
دلایل فرمان اجرایی ترامپ چیست؟
در فرمان اجرایی ۲۴ نوامبر دونالد ترامپ آمده است که «اخوانالمسلمین به شبکهای فراملی تبدیل شده که شاخههایی در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن دارد».
در این فرمان گفته شده است که «شاخههای این گروه در لبنان، اردن و مصر در اقدامات خشونتآمیز و فعالیتهای بیثباتکنندهای مشارکت دارند یا آنها را تسهیل و حمایت میکنند که به مناطق خودشان، شهروندان ایالات متحده و منافع آمریکا آسیب میزند».
منبع تصویر، Joe Raedle/Getty Images
در فرمان اجرایی دونالد ترامپ، درباره وضعیت این کشورها آمده است:
«پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در اسرائیل، شاخه نظامی اخوانالمسلمین در لبنان در کنار حماس، حزبالله و گروههای فلسطینی، چندین حمله موشکی علیه اهداف غیرنظامی و نظامی در داخل اسرائیل انجام داده است.»
«یکی از رهبران ارشد اخوانالمسلمین در مصر در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ خواهان حملات خشونتآمیز علیه شرکا و منافع ایالات متحده شد و رهبران اخوانالمسلمین در اردن، مدتهاست از شاخه نظامی حماس حمایت مالی و لجستیکی کردهاند.»
در این فرمان از وزیران خارجه و خزانهداری آمریکا خواسته شده است ظرف یک ماه گزارشی درباره این موضوع ارائه دهند.
همچنین گفته شده که ظرف ۴۵ روز پس از ارائه این گزارش، تمام اقدامات لازم برای افزودن شاخهها یا زیرمجموعههای دیگر اخوانالمسلمین به فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» و «تروریستهای جهانی تعیینشده به صورت ویژه» انجام خواهد شد.
«ظهور راست افراطی در آمریکا و اروپا هم نقش داشته است»
بعد از ۲۰۱۳، شماری از اعضای اخوانالمسلمین از مصر خارج شدند.
در این دوره، دو رهبری جداگانه شکل گرفت؛ یکی در لندن، پایتخت بریتانیا، و دیگری در استانبول در ترکیه.
بر اساس گزارش بخش مانیتورینگ بیبیسی، رهبری این گروه در لندن روز ۲۶ نوامبر در بیانیهای اعلام کرد که برای مقابله با فرمان دونالد ترامپ از «تمامی مسیرهای قانونی» استفاده خواهد کرد و با سیاسی خواندن این اقدام، اتهامها علیه اخوانالمسلمین را رد کرد.
طلعت فهمی، سخنگوی اخوانالمسلمین در ترکیه، در پاسخ به پرسشهای بخش ترکی بیبیسی، این اقدام آقای ترامپ را بیش از آنکه از منظر حقوقی نگاه کند، از دیدگاهی سیاسی مورد ارزیابی قرار میدهد.
او معتقد است انگیزه اصلی رئیسجمهوری آمریکا از این اقدام، جلب رضایت اسرائیل است.
اخوانالمسلمین آرمان فلسطین را به جهان عرب، جهان اسلام و کل جامعه بینالمللی، به عنوان مسئله کشوری اشغالشده معرفی کرده است که بر اساس منشورهای بینالمللی، در پی آزادی و رهایی است.
او میگوید: «اسرائیل بر این باور است که هدف قرار دادن اخوانالمسلمین، از تلاشهای جهانی و همدردی با آرمان فلسطین خواهد کاست.»
منبع تصویر، Ahmed Omar/Anadolu Agency/Getty Images
طلعت فهمی دلیل دوم اقدام دونالد ترامپ را «ظهور راست افراطی در آمریکا و اروپا» میداند.
او معتقد است این طیف فکری رویکردی حذفی در قبال اسلام و مسلمانان دارد و مدعی است که وقوع برخورد تمدنها اجتنابناپذیر است.
او با اشاره به پیروزی برخی نامزدهای مسلمان در انتخاباتهای اروپا و آمریکا، انتخاب زهران ممدانی به عنوان شهردار نیویورک را به عنوان نمونهای از این موضوع ذکر میکند: «این موضوع نشاندهنده تغییر در طرز فکر خود رایدهندگان آمریکایی است. در برنامههای ممدانی، اولویت با شهروندان آمریکایی است و او معتقد است حمایتهای آمریکا نباید صرف جنگ ناعادلانه اسرائیل علیه فلسطین شود.»
آقای فهمی همچنین میگوید «وجود برخی رژیمهای اقتدارگرا در جهان عرب و تلاش برای ایجاد تصویری ذهنی و نادرست از اخوانالمسلمین در ذهن جوانان جهان» از دیگر دلایل این اقدام است.
او این تصمیم را به «افراطگرایی» نیز مرتبط میداند و به نقل از دیوید هرست، روزنامهنگار بریتانیایی، میگوید: «هرست میگوید این تصمیم مانند تزریق محرکی برای افراطگرایی و تروریسم در سراسر جهان عمل میکند.»
سخنگوی اخوانالمسلمین میگوید: «در چنین شرایطی، افراطگرایان خواهند گفت 'اخوانالمسلمین مسالمتآمیز است، اما آمریکا آن را تروریستی میداند؛ پس این مسالمتجویی چه دستاوردی داشته است؟ بیایید اسلحه به دست بگیریم' و این امر به هرجومرج بیشتر در جهان میانجامد. برای نمونه داعش را در نظر بگیرید. زمانی که اولین کشتارهای خود را در عراق انجام داد، اعضای اخوانالمسلمین را هدف قرار داد و در لیبی نیز همین کار را تکرار کرد.»
رابطه اخوانالمسلمین با حماس چیست؟
در فرمان اجرایی دولت ترامپ، به اتهامهایی درباره ارتباط اخوانالمسلمین با حماس اشاره شده است.
ایالات متحده، اتحادیه اروپا، بریتانیا، کانادا و استرالیا حماس را «سازمان تروریستی» اعلام کردهاند.
ریشههای حماس به شاخه فلسطینی اخوانالمسلمین بازمیگردد.
وقتی از طلعت فهمی سوال شد که آیا حماس در حال حاضر شاخه فلسطینی اخوانالمسلمین است یا نه، او پاسخ داد: «در سال ۱۹۸۹، جنبش مقاومت اسلامی حماس خود را بخشی از اخوانالمسلمین اعلام کرد. اما در سال ۲۰۱۷، حماس سند جدیدی منتشر کرد که در آن آمده است: ما یک جنبش آزادیبخش ملی هستیم و به هیچکس وابسته نیستیم.»
وقتی از او پرسیدیم اخوانالمسلمین حماس را چگونه میبیند، او گفت: «دیدگاه ما نسبت به حماس، منطبق بر تعریفی است که این جنبش از خود دارد. حماس (مخفف عربی) جنبش مقاومت اسلامی است و خود را یک جنبش آزادیبخش ملی میداند.»
وقتی به طور مشخص پرسیدیم آیا اخوانالمسلمین از حماس حمایت میکند، او پاسخ داد: «اخوانالمسلمین از جنبش حماس به عنوان یک جنبش آزادیبخش ملی حمایت میکند.»
او افزود: «اخوانالمسلمین از اندونزی در برابر استعمار هلند و از الجزایر در برابر اشغال فرانسه حمایت کرد. این رویکردی ثابت در تاریخ اخوانالمسلمین بوده است، زیرا در اسلام، آزادی سرزمین از اشغال، وظیفهای دینی تلقی میشود.»
طلعت فهمی گفت «اتحادیه عرب در سال ۱۹۴۸ با اعزام ارتشهای عربی برای آزادسازی فلسطین موافقت کرد و اخوانالمسلمین نیز داوطلبانه در این جنگ شرکت کرد». او افزود: «بنابراین، میان این جنبش و مقاومت در فلسطین پیوندی تاریخی وجود دارد.»
منبع تصویر، Hesham Fathy/Anadolu Agency/Getty Images
موضع اخوانالمسلمین درباره اتهامهای مربوط به مصر، اردن و لبنان چیست؟
طلعت فهمی، سخنگوی اخوانالمسلمین، میگوید این جنبش در هیچ اقدام مسلحانهای در مصر و اردن مشارکت نداشته است.
اخوانالمسلمین در مصر به عنوان یک «سازمان تروریستی» شناخته میشود.
اردن نیز در آوریل ۲۰۲۵ فعالیتهای این جنبش را ممنوع اعلام کرد.
در تاریخ معاصر مصر، اقدامهای خشونتآمیز مختلفی به اخوانالمسلمین نسبت داده شده است.
طلعت فهمی میگوید این گروه هرگز، حتی در دوران جمال عبدالناصر، به خشونت متوسل نشده و پس از سال ۲۰۱۳ نیز تنها به اعتراضهای مسالمتآمیز روی آورده است.
او میگوید گروهی با نام اخوانالمسلمین در لبنان فعالیت ندارد، بلکه ساختاری به نام جماعت اسلامی در این کشور وجود دارد که به صورت قانونی فعالیت میکند.
وقتی به این نکته اشاره میکنیم که این گروه شاخهای مسلح به نام «نیروهای فجر» دارد، فهمی میگوید: «تمام گروهها و احزاب سیاسی در لبنان دارای شاخه نظامی هستند. از این رو، این تشکل نیز در کشوری که تحت اشغال اسرائیل قرار دارد، از نیروی نظامی برخوردار است. اسرائیل همچنان به اشغال جنوب لبنان و سیاستهای توسعهطلبانه خود ادامه میدهد و این تصویری کلی از وضعیت لبنان است.»
«اگر اخوانالمسلمین سازمان تروریستی اعلام شود، موضع جنبش چه خواهد بود؟»
پس از صدور فرمان ریاستجمهوری، انتظار میرود موضع آمریکا درباره شاخههای اخوانالمسلمین در این سه کشور، در آیندهای نزدیک روشن شود.
وقتی از طلعت فهمی پرسیدیم اگر واشنگتن این شاخهها را «سازمان تروریستی» اعلام کند، چه موضعی خواهند گرفت، او گفت فعالیتهای خود را مطابق قوانین کشورهایی که در آنها حضور دارند ادامه خواهند داد.
او گفت: «اخوانالمسلمین مسائل بسیاری را در کشورهای مختلف پشت سر گذاشته، اما هرگز متوقف نشده است، زیرا یک ایده است که میلیونها نفر به آن باور دارند و در هر کشوری که زندگی میکنند، به قوانین آن پایبند هستند.»
