همایون شجریان: کنسرت میدان آزادی برگزار نمی‌شود؛ شهرداری تهران: در ورزشگاه آزادی برگزار کنید

همایون شجریان، خواننده شناخته شده موسیقی ایران، اعلام کرد که کنسرت موسیقی او که قرار بود دو روز دیگر در میدان آزادی تهران برگزار شود، انجام نخواهد شد.

آقای شجریان در صفحه‌اش در اینستاگرام نوشت دلیل اجرا نشدن این کنسرت، عدم اجازه ورود تجهیزات صدا به میدان آزادی است: «تا الان و در دو روز گذشته وسایل ما اجازه ورود نگرفته و به نظر میاد که توان مدیریت برای حضور جمعیت میلیونی این اجرا وجود ندارد.»

«جلسات و بررسی‌هایی که این چند روزه انجام شده کاری است که می‌بایست قبل از موافقت با درخواست ما در دو ماه گذشته انجام می‌شد.»

او در ادامه نوشت: «به هر حال این اجرا انجام نخواهد گرفت. از همه عزیزانی که برای این آرزوی محال من زحمت بسیار کشیدند سپاسگزارم.»

تقریبا همزمان با اعلام خبر لغو این کنسرت، علیرضا زاکانی، شهردار تهران، گفت: «محل برگزاری کنسرت رایگان همایون شجریان به ورزشگاه آزادی تغییر یافت.»

عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، در زمینه برگزاری کنسرت در ایکس نوشت که «با فاصله زمانی بسیار کم» به آنها اطلاع داده شده و به همین دلیل امکان برنامه‌ریزی و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم برای این برنامه سلب شده است.

به گفته او «این کوتاهی زمانی، امکان اجرا و مدیریت مستقیم رویداد را از شهرداری سلب می‌کند.»

او نوشت: «بر این اساس، به صراحت اعلام می‌کنیم که مسئولیت اجرای این رویداد با شهرداری تهران نیست.»

دیشب هم امین توکلی، معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود: «با توجه به اینکه تنها دو روز تا برگزاری کنسرت خیابانی باقی مانده، نگرانیم دوستان در وزارت ارشاد نتوانند مقدمات اجرایی لازم برای کنسرتی درخور شأن همایون شجریان را فراهم کنند.»

پس از این پست برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی نزدیک به دولت نوشتند: «شما اجازه بدهید تجهیزات وارد میدان بشود و کار نصب استیج و صدابرداری مورد تایید هنرمندان انجام بشود نگران دوستان وزارت ارشاد نباشید.»

آقای توکلی در پست دیگری که صبح امروز منتشر کرد نوشت: «خبر خوب از هئیت دولت رسیده که با محوریت وزارت کشور قرار است در ورزشگاه آزادی کنسرت هنرمند کشورمان جناب آقای همایون شجریان برگزار شود.»

اعلام برگزاری این کنسرت «رایگان» در شبکه‌های اجتماعی با واکنش‌های مثبت و منفی گسترده‌ای در روزهای اخیر مواجه شده بود.

معاون وزارت ورزش و جوانان این کنسرت خیابانی را «فرصتی برای همدلی و اتحاد ملی» دانسته بود.

واکنش‌ها پس از کنفرانس خبری «بزرگ‌ترین کنسرت ایران»

همایون شجریان، دوشنبه ۱۰ شهریور، در یک کنفرانس مطبوعاتی که در برج سپهر بانک صادرات برپا شد خبر داده بود که وزارت ارشاد و دفتر موسیقی، با اجرای یک کنسرت خیابانی رایگان در میدان آزادی موافقت کرده‌اند. او گفته بود «این کنسرت رایگان و بدون هیچ محدودیتی» خواهد بود.

به گفته آقای شجریان اگرچه سال‌ها پیش تقاضای صدور مجوز برای کنسرت خیابانی ارائه داده بود، حالا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سراغ او آمده و موافقت خود و نهادهای دیگر را برای اجرای این کنسرت اعلام کرده است.

او تاکید کرد همواره پیگیر این خواسته بوده و نمی‌داند «چطور شرایط به شکلی شده که این همه منعی که وجود داشته الان برداشته شده است.»

انتشار این خبر، واکنش‌های بسیاری داشت. بسیاری از از آن استقبال کردند اما گروهی دیگر در شبکه‌های اجتماعی با اشاره به جنگ ۱۲روزه، مشکلات اقتصادی و قطع آب و برق او را متهم کردند در راستای «نجات نظام از بحران دست به دست حکومت داده است.»

برخی نیز با اشاره به مطرح شدن بانک دولتی صادرات بعنوان پشتیبان مالی برنامه، این برنامه را «دولتی» خواندند.

روز بعد، آقای شجریان در اینستاگرام به انتقادها پاسخ داد: «لطفاً این برنامه را با تحلیل‌ها و قضاوت‌ها گره نزنیم. این اجرا نه تلاشی برای پوشاندن مشکلات، بلکه تلاشی برای بخشیدن لحظه‌ای حال خوش به مردمی است که سزاوار شادی‌اند.»

آقای شجریان نوشت واقعیت این است که امروز «زندگی عادی ما، همان زندگی غیرعادی ماست.» او با اشاره به «فشارهای اقتصادی، نگرانی‌های اجتماعی، و بیم‌های بزرگ‌تر از آینده‌ای نامعلوم» نوشت: «غم‌های بزرگ را به کارهای بزرگ تبدیل باید کرد.»

انتقادها، از تشبیه به «ویلن‌زن‌های فیلم تایتانیک» تا «سوپاپ اطمینان نظام»

همزمانی این کنسرت با انتشار ویدیوهای وایرال شادی جوانان در اجرای دی‌جی‌ها در «پارتی تابستانی» کافه‌ها و مراکز خرید، از نگاه برخی ناظران نشانه‌ای از «تلاش حکومت برای باز کردن نسبی فضای اجتماعی و ابراز همدلی با جامعه» پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل ارزیابی شده است.

همایون شجریان که پدرش در واپسین سال‌های عمر مخالفتش با سیاست‌های حکومت ایران را آشکارا ابراز می‌کرد، در سال‌های گذشته کنسرت‌های گوناگونی در داخل و خارج برگزار کرده است.

برخی منتقدان بر این باورند که آقای شجریان در بزنگاه‌های گوناگون، از جمله اعتراضات مردمی در ایران، «واکنش قابل توجهی ابراز نکرده» و با همین استدلال او را به «مدارا با حکومت» متهم می‌کنند و معتقدند این رویکرد به او امکان داده است تا «کنسرت‌های پرسود» را در هر شرایطی برگزار کند.

حالا در روزهایی که خطر بازگشت تحریم‌ها و مشکلات معیشتی، ساعت‌ها بی‌برقی و بی‌آبی امان بسیاری از شهروندان را بریده است گروهی از منتقدان اجرای ناگهانی چنین کنسرت‌هایی را نه «دور برگردان حکومت از مسیر چهل ساله»، بلکه یک «سوپاپ اطمینان» موقت برای راضی کردن مردم و ایجاد حس ملی‌گرایی در دوران بحرانی می‌دانند.

مهدی یراحی، خواننده‌ای که در پی همراهی با اعتراضات مهسا زندانی شده بود، در توییتر خود صحنه‌‌ای از فیلم تایتانیک را همرسان کرد که در آن ویلن‌زن‌ها روی عرشه کشتی در حال نواختن موسیقی غرق می‌شوند.

در مقابل، گروهی با اشاره به اضطرابی که مردم در دوران جنگ تحمل کردند آنهم در شهری که در کوچه پس‌کوچه‌هایش هنوز آثار بمباران اسرائیل به چشم می‌خورد، این گونه تصمیمات را گامی مثبت و مهم در جهت التیام زخم جامعه و کاستن فشار روانی می‌بینند و آن استقبال می‌کنند.

آن‌ها می‌گویند در شرایط اقتصادی سخت، این روزها کسانی که توان پرداخت بلیط‌های میلیونی کنسرت‌ها را ندارند، خواهند توانست حضور در کنسرت را تجربه کنند.

در بسیاری از کشورها، دولت‌ها در تابستان با برگزاری فستیوال‌ها و اجراهای زنده رایگان، امکاناتی برای تفریح و سرگرمی شهروندان فراهم می‌کنند.

از جمله کنسرت رایگان لیدی‌گاگا در ریودژانیرو برزیل که با دو میلیون شرکت کننده رکورد زد.

تا پیش از تغییر فضای اجتماعی پس از اعتراضات سراسری بعد از کشته شدن مهسا امینی، در شهرهای کوچک‌تر یا سنتی‌تر مانند اصفهان و مشهد، بیشتر خبرها مربوط به لغو کنسرت‌های دارای مجوز یا سخنرانی بر ضد این اجراها در نماز جمعه بود. در شرایط فعلی، بعید نیست بسیاری از علاقه‌مندان به موسیقی از اجرای خیابانی استقبال کنند و حتی طرفداران آقای شجریان از شهرهای دیگر برای تماشای کنسرت به تهران بیایند.

آهنگ‌های مجوز دار، بدون صدای زن ولی «بدون محدودیت»؟

با ادامه ممنوعیت چهل و چهار ساله صدای زنان و صدور حکم‌های سنگین برای زنانی که کلیپ‌های آوازخوانی خود را منتشر می‌کردند، خوانندگان مرد متهم بوده‌اند با سکوت در قبال ممنوعیت صدای زنان، از حذف آن‌ها بهره‌برداری کرده‌اند.

از همایون شجریان هم به دلیل سکوت درباره بازداشت پرستو احمدی انتقاد شده بود، پس از اجرای جسورانه «کنسرت فرضی کاروانسرا» اما آقای شجریان چند ماه بعد قطعه‌ای با همخوانی یک خواننده زن شناخته نشده منتشر کرد.

آقای شجریان پیش‌تر قطعه معروف مرغ‌سحر را با عبیر نعمه، خواننده زن لبنانی، اجرا کرده بود که انتخاب او باعث اعتراض برخی خوانندگان زن ایرانی شده بود.

آقای شجریان در کنفرانس خبری در پاسخ به سوالی از بهمن بابازاده، خبرنگار بیلبورد، گفت همواره «دغدغه» صدای زنان را «به خاطر موسیقی» داشته است و حذف صدای زنان را «سوءتفاهم» دانست اما گفت در خود جامعه نیز «دوگانگی» وجود دارد.

با این حال آقای شجریان گفت درباره صدای زنان با مسئولان فرهنگی در حال رایزنی است.

آقای شجریان درباره محتوای کنسرت گفت آثاری «آرام» را اجرا خواهد کرد که مجوز کنسرت دارد. او همچنین گفت در این کنسرت رایگان خواننده زن حضور نخواهد داشت. اینها باعث شدند برخی بپرسند که آیا می‌شود گفت این کنسرت «بدون هیچ محدودیتی» برگزار می‌شود.

همایون شجریان گفت اجرایش را با آهنگ «دیار عاشقی‌هایم» آغاز و با «مرغ سحر» به پایان خواهد رسید.

مضمون اثر «دیار عاشقی‌هایم» درباره عشق به وطن و ایران است و به سفارش شبکه آفتاب صدا و سیما تهیه شده است.

آقای شجریان، که همزمان با حمله اسرائیل به ایران، در تور کنسرت خود در خارج از ایران به سر می‌برد، در کنسرت هانوور خود این آهنگ را با پخش تصاویری از ایران اجرا کرد.

او پیش از اجرای این آهنگ، در سخنرانی‌ای که ویدیوی آن را در یوتیوب خود نیز منتشر کرده بود، از صلح سخن گفت و نگرانی و ناراحتی‌اش را از جنگ ابراز کرد: «هیچ خاکی بر خون گل نمی‌دهد و هیچ سلاحی عشق نمی‌کارد.»

پرسش‌ها و نگرانی‌ها از حفظ امنیت تماشاگران در میدان آزادی

در حالی که همایون شجریان این کنسرت شبانه را «بزرگترین کنسرت ایران» خوانده بود، سحر فروزان، مدیر برنامه‌‌ او، و عضو هئیت امنای انجمن موسیقی ایران در مورد جمعیتی که در این کنسرت شرکت خواهند کرد پاسخ مبهمی داد.

خانم فروزان گفت: «میدان آزادی البته بزرگ‌ترین میدان تهران است و همین باعث می‌شود تصور کنیم ظرفیت پوشش جمعیت بیشتری را خواهد داشت. اما اینکه در نهایت هزار نفر می‌آیند یا صد هزار نفر واقعاً مشخص نیست و قابل تخمین دقیق نیست.»

در روزهای نخست پس از آتش‌بس با اسرائیل، خبر «اجرای عمومی» ارکستر سمفونیک ملی در میدان آزادی با استقبال رسانه‌های ایران همراه شد. اما این کنسرت که با حضور مسئولان، نمادهای ملی و تبلیغات فراوان اجرا شد، در حالی برگزار شد که جمعیت زیادی در کنسرت دیده نمی‌شد.

لیلی گلستان، مترجم، در اینستاگرام تصمیم برای اجرای آن کنسرت را «کار خطرناک در زمانه‌ای نابه‌سامان» خوانده و گفته بود «فقط کافی‌ است ترقه‌ای صدا کند.» او همچنین درباره نهاد تامین کننده امنیت کنسرت پرسیده بود.

با این حال این مسئله مطرح شده که اگر این کنسرت اجرا می‌شد، ممکن بود سرآغاز مجموعه کنسرت‌های خیابانی دیگر خوانندگان مطرح باشد.

حالا ورای همه انتقادات و حمایت‌ها، اجرای این برنامه کلا زیر سوال رفته و ابهامات زیادی درباره آن بوجود آمده است.