پیامدهای حمله به تاسیسات انرژی ایران و قطر؛ قیمت گاز در اروپا حدود ۲۵ درصد افزایش یافت

قیمت نفت و گاز پس از حملات تازه به زیرساخت‌های انرژی در خاورمیانه، از جمله تاسیسات اصلی گاز قطر، به شدت افزایش یافته است. در بازارهای عمده‌فروشی بریتانیا و اروپا، قیمت گاز در معاملات اولیه حدود ۲۵ درصد افزایش یافت، اما بعد اندکی کاهش داشت. در حال حاضر قیمت گاز در اروپا، بیش از دو برابر پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران است.

قیمت نفت نیز در حال افزایش است و نفت خام برنت با هفت درصد افزایش از ۱۱۵ دلار در هر بشکه عبور کرده است.

قیمت گاز در بریتانیا در حال حاضر ۲۳ درصد افزایش یافته و در هر «ترم» که واحد اندازه‌گیری انرژی است به ۱۷۱ پنس (حدود ۲ دولار و ۲۶ سنت) رسیده است.

این افزایش پس از آن است که دیروز برخی از فازهای پارس جنوبی ایران که یکی از بزرگترین میادین گاز طبیعی جهان است، هدف حمله اسرائیل قرار گرفت.

ایران این حمله را با هدف قرار دادن یکی از تاسیسات بزرگ صادرات گاز طبیعی مایع در قطر تلافی کرد که باعث «خسارت گسترده» به این تاسیسات شد. این امر نگرانی‌هایی را در مورد تامین انرژی جهانی ایجاد کرد.

حملات به تاسیسات گازی راس لفان قطر پس از گزارش‌هایی مربوط به حمله اسرائیل به مجتمع پتروشیمی ایران در میدان گازی پارس جنوبی صورت گرفت.

در حالی که سرمایه‌گذاران به طور فزاینده‌ای نگران تاثیر اقتصادی بالقوه یک درگیری طولانی مدت هستند، تازه‌ترین اخبار حمله به تاسیسات نفت و گاز، بازارهای سهام را به لرزه درآورده است.

در ژاپن، شاخص سهام نیکی با ۳/۴ درصد افت بسته شد و در لندن، شاخص فوتسی ۱۰۰ صبح پنجشنبه ۱/۷ درصد کاهش یافت.

متیو فاواس، سردبیر بخش کالاها در اکونومیست، به بی‌بی‌سی گفت که میزان افزایش قیمت بنزین «بسیار زیاد» بوده است.

او افزود که این افزایش قیمت «به دلیل حمله به تاسیسات گازی در قطر است که از کار افتاده بود، اما امید می‌رفت که ظرف چند هفته دوباره راه‌اندازی شود، اما حمله فعلی که در آن چندین موشک به سمت این تاسیسات نشانه رفته‌اند و یکی از آنها مستقیما به آن برخورد کرده است، روشن می‌کند که راه‌اندازی سریع آن بعید است.»

به گفته او «این تاسیسات یک پنجم از عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تامین می‌کنند و راه‌اندازی آن ممکن است ماه‌ها طول بکشد و به همین دلیل است که بازار به این شکل واکنش نشان می‌دهد، یعنی پیش‌بینی اختلال طولانی مدت در قیمت‌گذاری تاثیر می‌گذارد.»

با این حال، سردبیر بخش کالاها در اکونومیست افزود که قیمت‌ها هنوز با اوج‌ قیمت‌ها پس از حمله روسیه به اوکراین فاصله زیادی دارند.

قرارگاه خاتم الانبیا که در ایران عملیات جنگ را اداره می‌کند در بیانیه‌ای هشدار داد که اگر به زیرساخت‌های سوخت، انرژی، گاز و اقتصادی آن کشور بار دیگر حمله شود، «علاوه بر یک ضدحمله قدرتمند علیه دشمن، به منشا این تجاوز نیز ضربه شدیدی خواهیم زد.»

ایران در این بیانیه همچنین گفت: «ما هدف قرار دادن زیرساخت‌های سوخت، انرژی و گاز کشورهای مبدا را مشروع می‌دانیم و در اولین فرصت به شدت تلافی خواهیم کرد.»

قطر همچنین تاسیساتی را در میدان گازی که آن را «گنبد شمالی» می‌نامد، اداره می‌کند.

اما این کشور در اوایل ماه مارس در واکنش به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تولید خود را متوقف کرده بود.

تاسیسات گاز راس لفان قطر از جمله مکان‌هایی بود که ایران پس از حمله اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی به عنوان یک هدف احتمالی تعیین کرده بود.

وزارت کشور قطر عصر دیروز اعلام کرد که « آتش‌سوزی در راس لفان را تحت کنترل درآورده و هیچ زخمی گزارش نشده است.»

«بازارهای انرژی احتمالا بی‌ثبات خواهند ماند»

دنی هیوسون، رئیس بخش تحلیل مالی شرکت خدمات سرمایه‌گذاری ای‌جی بل، گفت که حمله اسرائیل به تاسیسات گاز پارس جنوبی و تلافی‌جویی ایران «افزایش مجدد تنش‌ها و افزایش فشار بر قیمت نفت را در پی داشته است.»

او افزود: «هرگونه راه‌حلی برای مساله بسته شدن تنگه هرمز در این مرحله بسیار بعید به نظر می‌رسد و تا زمانی که در این زمینه پیشرفتی حاصل نشود، بازارهای انرژی احتمالا بی‌ثبات خواهند ماند.»

کاخ سفید روز چهارشنبه در واکنش به افزایش قیمت نفت اعلام کرد که قانون جونز را به حالت تعلیق درمی‌آورد. برمبنای این قانون سال ۱۹۲۰، فقط کشتی‌های ساخت آمریکا می‌توانند برای حمل و نقل کالا بین بنادر ایالات متحده استفاده شوند.

کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، گفت که معافیت ۶۰ روزه از این قوانین که با هدف تقویت کشتی‌سازی وضع شده‌اند، باعث می‌شود «منابع حیاتی مانند نفت، گاز طبیعی، کود و زغال سنگ آزادانه جریان داشته باشند» زیرا اکنون می‌توان از کشتی‌های غیر آمریکایی نیز استفاده کرد.

با این حال، گروه‌های حمل و نقل دریایی در ایالات متحده گفتند که این اقدام تاثیر حداقلی خواهد داشت به این دلیل که قیمت نفت، نه هزینه‌های حمل و نقل، عامل افزایش قیمت‌ها در پمپ بنزین‌ها است.

کارشناسان می‌گویند که تلاش‌های قبلی رهبران جهان برای کاهش قیمت انرژی، از جمله آزادسازی بی‌سابقه ذخایر نفتی، تاثیر چندانی بر کاهش قیمت نفت نداشته است.

در همین حال، یک مقام ارشد عراقی به رویترز گفت که ایران همچنین جریان گاز به عراق را برای تقویت منابع داخلی به حالت تعلیق درآورده است.

طبق داده‌های مجمع کشورهای صادرکننده گاز، بخش عمده‌ای از عرضه گاز ایران -یعنی ۹۴ درصد آن - در داخل آن کشور استفاده می‌شود.

کدام بخش‌های پارس جنوبی هدف قرار گرفت؟

عسلویه در جنوب ایران یک شهر ساحلی است که پالایشگاه‌های گاز و مجموعه بزرگی از مجتمع‌های پتروشیمی در آن متمرکز است و «خوراک» خود را از گاز تولیدی میدان پارس جنوبی دریافت می‌کنند. از جمله مهم‌ترین مجتمع‌های پتروشیمی فعال در این منطقه می‌توان به پردیس، زاگرس، جم، نوری و پارس اشاره کرد.

این مجتمع‌ها در حوزه تولید محصولاتی مانند اوره، آمونیاک، متانول، آروماتیک‌ها و پلیمرها فعالیت دارند و بخش قابل توجهی از صادرات پتروشیمی ایران را تشکیل می‌دهند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، در گزارش‌های اولیه هنوز مشخص نشده است کدام مجتمع یا واحد صنعتی به طور مستقیم در حمله دیروز چهارشنبه (۲۷ اسفند/۱۸ مارس) اسرائیل آسیب دیده و میزان خسارت وارده نیز هنوز به طور رسمی اعلام نشده است.

وزارت نفت ایران بعد از این حمله اعلام کرد که فاز ۱۴ پارس جنوبی و پالایشگاه گازی فجر جم، با ریزپرنده هدف قرار گرفت که در «کوتاه‌ترین زمان ممکن آتش‌سوزی به‌طور کامل مهار شد.»

برخی رسانه‌های داخلی ایران هم از جمله «انرژی پرس» که یک رسانه تخصصی آنلاین در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی و انرژی است به نقل از منابع محلی گزارش داد که «لانچرهای عسلویه هدف حمله قرار گرفته‌اند و به پارس جنوبی و پتروشیمی‌های این منطقه آسیبی وارد نشده است.»

شرکت ملی گاز ایران هم پس از حمله اسرائیل اعلام کرد که «بخشی از واحدهای پالایشی» پارس جنوبی آسیب دیده است اما تاکید کرد که شبکه گاز ایران در وضعیت پایدار قرار دارد.

همچنین شرکت ملی گاز ایران گفت که این حمله «هیچ‌گونه تلفات جانی نداشت و همه کارکنان در سلامت کامل هستند.»

میدان گازی پارس جنوبی در استان بوشهر یکی از مهم‌ترین قطب‌های انرژی ایران به شمار می‌رود و به همین دلیل هرگونه حمله در این منطقه می‌تواند نگرانی‌هایی درباره اختلال در تولید گاز و صنایع پتروشیمی ایجاد کند.