انتقاد کنشگران از «تبعیض، قوانین معلول‌ستیز و برخوردهای امنیتی» در ایران

شماری از فعالان مستقل حقوق معلولان در ایران، در نامه‌ای به اعضای کنوانسیون جهانی حقوق افراد دارای معلولیت خواهان آن شدند تا رئیس سازمان بهزیستی ایران وادار به پاسخگویی درباره نقض حقوق معلولان شود.

هفدهمین کنفرانس کشورهای عضو این کنوانسیون این هفته در مقر سازمان ملل در نیویورک برگزار شد.

کنشگران ایرانی در نامه خود خطاب به شرکت‌کنندگان در این نشست نوشتند که علی محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی، در حالی به نیویورک رفته که «جمهوری اسلامی ایران ضمن بی‌اعتنایی به مفاد کنوانسیون جهانی ۲۰۰۶... حتی قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب ۱۳۹۶ در داخل کشور را نیز اجرا نکرده است.»

در این نامه تاکید شده است که مفاد قانون حمایت از حقوق معلولان در بودجه سالانه کشور در نظر گرفته نمی‌شود و تنها «چند بند محدود آن گهگاه به شکلی بسیار نامنظم و ناکافی به اجرا درمی‌آید.»

اجرا نشدن این قانون و اختصاص نیافتن بودجه مرتبط یکی از انتقادهای پیوسته فعالان این حوزه در سال‌های اخیر بوده است.

علی‌همت محمودنژاد، مدیرعامل انجمن حقوق معلولان ایران، ماه گذشته به ایسنا گفت «بارقه امیدی برای دسترسی بهتر معلولان به وسایل حمل و نقل عمومی و فضاهای شهری مشاهده نمی‌شود.»

آقای محمودنژاد خبر داد که چند شکایت حقوقی علیه دستگاه‌هایی به جریان افتاده که قانون حمایت از معلولان را اجرا نمی‌کنند.

دو سال پیش، منصور الله‌وردی، مسئول دبیرخانه کمیته هماهنگی و نظارت بر اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان سازمان بهزیستی به روزنامه قدس گفت در حالی که بودجه درخواستی در آن سال ۶۰ هزار میلیارد تومان بود، دولت و مجلس تنها ۳ هزار میلیارد تومان برای اجرای این قانون اختصاص دادند.

ممنوعیت نمایندگی نابینایان و اجبار ناشنوایان به لبخوانی

کنشگران حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت در نامه خود انتقاد کرده‌اند که قوانین عمومی ایران مطلقا بندی برای ممنوعیت تبعیض بر مبنای معلولیت یا رویکرد توانمندگرایی در برخورد با افراد ندارند و مرجعی هم برای رسیدگی به چنین تبعیض‌هایی وجود ندارد.

آنها در اشاره به موارد تبعیض، برخی قوانین ایران را «معلول‌ستیز» توصیف کرده و از ممنوعیت نمایندگی مجلس برای افراد نابینا به دلیل نابینا بودن، مردود شدن افراد دارای معلولیت در آزمون‌های استخدامی به دلیل معلولیت و همین طور اجبار ناشنوایان به لبخوانی انتقاد کرده‌اند.

نبود برنامه‌ای برای رفع نیازهای اساسی معلولان، مانند نیازهای دارو و درمان، توانبخشی و همچنین سیاست‌های رفاهی در زمینه اشتغال و مسکن، در کنار بی‌توجهی شهرداری‌ها برای مناسب‌سازی معابر، ساختمان‌ها و حمل‌ونقل عمومی از دیگر انتقادهای این نامه است.

در بخش دیگری از نامه آمده که نه تنها حکومت ایران حقوق معلولان را تامین نمی‌کند، «بلکه حتی در جریان خیزش عمومی پس از کشته‌شدن مهسا امینی در سال ۲۰۲۲ با شلیک مستقیم گلوله به صورت و چشمان معترضان و حتی ناظرانِ تظاهرات، صدها نفر را نابینا کرد.»

این کنشگران همچنین می‌گویند که «رویه‌ برخورد شدید با معترضان حتی به افراد دارای معلولیت نیز کشیده شده و رژیم جمهوری اسلامی، هر گونه کنشگری در حیطه حقوق معلولیت را موضوعی امنیتی تلقی کرده و به تهدید و دستگیری کسانی پرداخته که در اجتماعات صلح‌آمیز اعتراضی برای احقاق حقوق خود شرکت کرده‌اند.»

تحریم‌ها و اسرائیل در صدر سخنان رئیس سازمان بهزیستی در نیویورک

علی محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی ایران، برای شرکت در کنفرانس کشورهای عضو کنوانسیون جهانی حقوق افراد دارای معلولیت به نیویورک سفر کرده است.

آقای قادری در صحبت‌های خود به انتقاد از تحریم‌ها علیه ایران و همچنین انتقاد از اسرائیل پرداخته است.

در حالی که نهادها و فعالان حامی حقوق معلولان می‌گویند قانون حمایتی پس از هفت سال هنوز به درستی اجرا نمی‌شود، آقای قادری آن را جزو دستاوردهای دولت ایران دانسته و گفته که «دولت جمهوری اسلامی ایران در راستای اجرای هر چه بهتر کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت در سال ۱۳۹۶ اقدام به بازبینی و اصلاح قانون حمایت از حقوق معلولان نموده و تمامی دستگاه های دولتی و غیر دولتی را به رعایت حقوق معلولان زیر نظر دومین شخص اجرایی دولت ملزم نموده است.»

او همچنین ایجاد نظام غربالگری را جزو کارهای مهم دیگر دولت برشمرده است، این در حالی است که در سال‌های اخیر محدودیت‌های شدیدی برای غربالگری هنگام بارداری ایجاد شده است.

رئیس سازمان بهزیستی با ستایش از سیاست‌های حمایتی حکومت ایران در جلسه سازمان ملل گفت: «حال جامعه جهانی و محافل حقوق بشری باید به این پرسش ها پاسخ دهند تحریم جامعه معلولین ایران با کدامیک از موازین حقوق بشری سازگار است؟»

او در بخش دیگری از صحبت‌هایش به جنگ غزه اشاره کرد و گفت: «در پایان، از فرصت استفاده می‌کنم تا به مصیبت عظیم مردم فلسطین، به ویژه کودکان غزه و معلولانی که تحت اشغال وحشیانه رژیم اسرائیل رنج غیرقابل تصوری را متحمل می‌شوند، بپردازم.»