هشت فیلم که برای سانسورچی‌های بریتانیا دردسرساز شدند

از وقتی فیلم و سینما وجود داشته، تلاش‌های سازمان‌یافته‌‌ برای سانسور آن در جریان بوده است. هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا یا به اختصار بی‌بی‌اف‌سی، که قبلا با عنوان شورای سانسور فیلم بریتانیا از آن یاد می‌شد، از سال ۱۹۱۲ با مسئولیت تعیین فیلم‌های مناسب و نامناسب برای تماشاچیان بریتانیایی، پا به عرصه گذاشت.

تصمیم‌‌گیری‌های این نهاد در بیش از یک قرن گذشته، در مواردی با جنجال همراه بوده است.

این مطلب نگاهی انداخته به برخی از برجسته‌ترین نمونه‌هایی که فیلم‌ها و فیلم‌سازان اوقات هیئت نظارت را تلخ کرده‌اند.

۱- از آخور تا صلیب

هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا در سال ۱۹۱۲، عمدتا به دلیل واکنش منفی رسانه‌ها به فیلمی که در همان سال منتشر شده بود، تاسیس شد. فیلم «از آخور تا صلیب» درام ۷۱ دقیقه‌ای بی‌کلامی درباره زندگی عیسی مسیح بود. این فیلم که به نظر می‌رسد به نوعی مقدمه‌ای است بر ماجراهای حماسی کتاب مقدس در آثار سیسل بی دمیل، در مجموع رویکردی آرام و همراه با احترام نسبت به موضوع دارد. با این حال این فیلم خشم روزنامه دیلی‌میل را برانگیخت. این روزنامه در مطلبی اعتراضی نوشت: «آیا هیچ چیز مقدسی برای این فیلم‌ساز وجود ندارد؟» و به این ترتیب نخستین مورد از نگاه کفرآمیز به یک فیلم در تاریخ سینما ثبت شد.

اما اعضای روحانی کلیسا که از آنها برای حضور در نمایش‌های اولیه فیلم دعوت شده بود، کمتر رنجیده‌ خاطر شدند و جنجال پیش آمده بر سر فیلم را هیاهوی بسیار برای هیچ توصیف کردند. با این حال این ماجرا منجر به تاسیس شورای طبقه‌بندی فیلم بریتانیا به عنوان راهی برای رسیدگی به این مسائل بدون دخالت دولت شد.

۲- قربانی

در سال ۱۹۶۱ هنوز همجنس‌گرایی در انگلستان و ولز غیرقانونی بود. از این نظر «قربانی» ساخته بیزیل دی‌یردن که درامی درباره گروهی از مردان همجنس‌گرا است که یک باجگیر آنها را تهدید به افشای هویت جنسی‌شان کرده، فیلمی بی‌نهایت جسورانه محسوب می‌شود. به علاوه، این فیلم کاملا خود را وقف برچسب‌زدایی از همجنسگرایی کرده بود، و آن قدر شهامت داشت تا همجنسگرایی را به عنوان موضوعی طبیعی به تصویر بکشد که شایسته حمایت از سوی جامعه‌ای است که آن را غیرقانونی می‌دانست.

با وجود آنکه هیچ صحنه جنجالی در این فیلم وجود ندارد، هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا اعلام کرد که «اکثر مخاطبان سینما تجربه مستقیم و دست اول از همجنسگرایی ندارند، و این برای آنها شوکه‌کننده، ناخوشایند و نفرت‌انگیز است». آنها با رده‌بندی فیلم در گروه اکس، یعنی همان گروهی که فیلم‌های ترسناک کمپانی همر را در آن قرار داده بودند، عملا فیلم را برای اکثر مخاطبان نامناسب اعلام کردند. این هیئت علاوه بر این رتبه‌بندی و درخواست حذف چندین صحنه از فیلم، از تصمیم سازندگان آن برای نشان ندادن «موازنه کافی» در برابر این دیدگاه که ایرادی در همجنسگرا بودن نیست، انتقاد کرد.

۳- مری پاپینز

هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا به استودیوها و موسسات فیلمسازی این امکان را می‌دهد که برای بروزرسانی رتبه‌بندی فیلم‌ها برای مخاطبان امروزی، درخواست بررسی مجدد را مطرح کنند. این موضوع باعث شد که در سال ۲۰۰۳ رده‌بندی فیلم قربانی از اکس به ۱۲ تغییر کند. برخی از این تغییرات با مقاومت مواجه شده‌اند، که این در اکثر موارد در ارتباط با جنگ فرهنگی گسترده‌تری بوده که در مورد رسانه‌های کودکان وجود دارد.

مری پاپینز به معنای واقعی یکی از شاهکارهای استودیوهای والت دیزنی است، که در ظاهر نمونه‌ای از یک فیلم سرگرمی سالم برای خانواده‌ها محسوب می‌شود. برای چندین دهه، این فیلم در رده‌بندی «یو» قرار داشت. به این معنا که تماشای آن برای همه گروه‌های سنی مناسب است. هر چند در فوریه سال ۲۰۲۴ هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا با اشاره به یک اصطلاح نژادپرستانه منسوخ در صحنه رقص دودکش‌ها، رده‌بندی این فیلم را به «پی‌جی» تغییر داد (که نظارت والدین را ضروری می‌داند). احتمالا بسیاری از مخاطبان در تماشای اول متوجه این نکته نمی‌شوند، اما تصمیم هیئت رده‌بندی می‌تواند به آنها کمک کند تا با قرار دادن یک فیلم محبوب در زمینه تاریخی آن، به معانی و ویژگی‌های قدیمی‌تر آن پی ببرند.

۴- کانیبال هولوکاست (و سایر فیلم‌های ترسناک)

وقتی فیلم‌های سینمای خانگی برای اولین بار ارزان‌تر و به شکل گسترده‌تری در اختیار مشتریان قرار گرفتند، هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا به دلیل وجود یک حفره قانونی که به فیلم‌ها اجازه می‌داد کل روند نظارت را دور بزنند، از رده‌بندی آنها خودداری کرد. این موضوع منجر به ظهور موجی از فیلم‌های ترسناک بدون رده‌بندی شد و به سرعت توجه مری وایتهاوس، فعال رسانه‌ای محافظه‌کار را به خود جلب کرد.

خیلی زود رسانه‌ها و سیاستمداران خواهان اقدام درباره این فیلم‌های ویدیویی ترسناک شدند که از دید یک نماینده محافظه‌کار در پارلمان، کودکان ناآگاه و حتی سگ‌ها را به فساد می‌کشاندند. فیلم‌های جذابی مانند کانیبال هولوکاست و «قاتل دریل به دست» به اهداف مورد علاقه پلیس و گروه وایتهاوس تبدیل شدند. در نهایت به دنبال وضع قانون فیلم‌های ویدیویی در سال ۱۹۸۴، هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا مسئول صدور پروانه انتشار سینمای خانگی شد.

۵- زندگی برایان به روایت مانتی پایتان

با وجودیکه هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا مسئول طبقه‌بندی فیلم‌هاست، تصمیم نهایی برای نمایش فیلم در سینماها با مقام‌های محلی است. به طور کلی آنها توصیه‌های مربوط به رده‌بندی سنی را رعایت می‌کنند، اما استثناهایی هم وجود داشته است. با وجود رده‌بندی فیلم جن‌گیر در گروه اکس، بسیاری از شوراهای محلی شهرها از نمایش فیلم در سینماها خودداری کردند.

شاید جنجالی‌تر از آن، فیلم کمدی «زندگی برایان به روایت مانتی پایتان» بود که با وجود اینکه در سال ۱۹۷۹ توسط هیئت رده‌بندی در گروه «ای‌ای» قرار گرفته بود (مناسب برای سنین ۱۴ سال به بالا)، حداقل از سوی ۳۹ شورای محلی به ظن داشتن محتوای کفرآمیز ممنوع شد. امروزه این فیلم در رده‌بندی «۱۲ ای» قرار دارد.

۶- تصادف

فیلم‌های دیوید کراننبرگ همواره به دلیل نمایش صحنه‌های ترسناک از جراحت‌های بدنی جنجال‌برانگیز بوده‌اند. اما فیلم «تصادف» که خشم روزنامه دیلی‌میل را برانگیخت، یکی از فیلم‌های این کارگردان بود که کمترین صحنه‌های خون و خونریزی را دارد.

این درام محصول ۱۹۹۶، نگاهی بالینی به دنیایی دارد که در آن افراد از طریق بازسازی تصادفات اتومبیل، به لذت جنسی می‌رسند. هیئت رده‌بندی فیلم را بدون هیچ برشی تایید کرد و حتی برای اطمینان از خطرناک نبودن آن، با یک روانشناس مشورت کرد (او تماشای فیلم را بی‌خطر دانسته بود). اما روزنامه دیلی‌میل با هدف ممنوعیت فیلم، یک کارزار مطبوعاتی تهاجمی علیه آن براه انداخت. با این ادعا که فیلم مردم را تشویق می‌کند تا صحنه‌های جنسی تصادف با اتومبیل را بازسازی کنند. در نهایت شورای محله وست‌مینیستر لندن نمایش این فیلم را ممنوع کرد، اما علاقه‌مندان می‌توانستند برای تماشا به سینماهای محله‌های دیگر بروند.

۷- یک فیلم صربستانی

خشونت همچنان یکی از اصلی‌ترین موضوعات مورد توجه هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا است (برخلاف همتای آمریکایی‌اش «ام‌پی‌ای» که ظاهرا بیشتر بر محتوای جنسی متمرکز است). با این حال در نظر گرفتن ‌زمینه داستان فیلم هم مهم است. همانطور که فیلم «برگشت‌ناپذیر» ساخته گاسپار نوئه شامل صحنه معروف ۹ دقیقه‌ای از تجاوز، بدون هیچ برش و سانسوری اجازه پخش گرفت.

در مقابل، «یک فیلم صربستانی» اثری سیاه و بهره‌کشانه با صحنه‌هایی از خشونت جنسی شدید که در آن یک نوزاد هم به تصویر کشیده می‌شود، ۴۹ بار برش خورد، و با حذف ۴ دقیقه و ۱۱ ثانیه از فیلم، به رده‌بندی ۱۸ رسید.

۸- خاطرات یک دختر نوجوان

با وجود اینکه هیئت رده‌بندی سنی فیلم‌های بریتانیا نسبت به نهاد مشابه در آمریکا (ام‌پی‌ای) در قبال محتوای جنسی منعطف‌تر بوده، برخی از تصمیم‌گیری‌های این نهاد در این زمینه جنجال‌ساز شده است.

ماریل هلر، کارگردان سینما به صراحت از تصمیم آنها برای دادن رده‌بندی ۱۸ به فیلمش، «خاطرات یک دختر نوجوان» ابراز ناامیدی کرد. او امیدوار بود نوجوانان بتوانند این فیلم را که درباره داستان بلوغ و بیداری جنسی یک دختر نوجوان، و رابطه‌اش با دوست‌پسر مادرش است، تماشا کنند. بل پاولی، هنرپیشه اصلی فیلم به دختران جوان توصیه کرد مدارک شناسایی جعلی تهیه کنند تا بتوانند به تماشای فیلم بروند.