گسترش اجاره ساعتی و روزانه آپارتمان در آگهی‌های املاک تهران

طی سال‌های اخیر هر از چند گاهی موضوع اجاره کوتاه مدت آپارتمان در شهرهایی مانند تهران در رسانه‌ها به نقل از مقام مسئولی سر باز می‌کند که عمدتا از «برخورد با متخلفان» و «غیرقانونی» بودن آن سخن می‌گویند.

اما با گسترش بستر آگهی‌های اینترنتی در کنار فضای گسترده مجازی بسادگی می‌توان دریافت که اجاره‌های کوتاه مدت به ویژه در شهرهای بزرگی مانند پایتخت ایران و مناطق خوش آب و هوای اطراف آنها افزایش یافته است.

اجاره‌ روزانه املاک در شهرهای پرطرفدار مقصد گردشگران، در قالب ویلا دهه‌هاست رواج داشته است اما اجاره‌های ساعتی و روزانه آپارتمان موضوعی است که قدمت کمتری دارد.

این نوع بهره‌برداری مالی محدود به تهران نیست و حتی در اطراف پایتخت در مناطقی مانند کردان، فشم، لواسان و برغان هم رواج یافته است.

این نوع املاک عمدتا مبله هستند و در مقایسه با اجاره‌های معمول در قالب قراردادهای یک ساله، قیمت روزانه بیشتری دارند که می‌تواند به سودآوری بیشتر مالک هم منجر شود؛ هر چند تعمیر و نگهداری دائمی ملک ممکن است باعث افزایش نسبی هزینه‌های مالک شود.

بعضی دیگر البته می‌گویند با توجه رقم‌های سنگین ودیعه یا رهن، ممکن است مستاجر صرفنظر از مبلغ اجاره، در ودیعه صرفه‌جویی کند و رقم کمتری بپردازد.

نگاهی به بعضی از این آگهی‌های آنلاین تصویر بهتری از ارقام اجاره روزانه ارائه می‌دهد.

به عنوان مثال اجاره یک آپارتمان یک خوابه مبله در دهکده المپیک تهران که ظرفیت اسکان ۴ نفر را دارد برای هر شب نزدیک به یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان است.

در همین دهکده المپیک آپارتمانی که ظرفیت ۶ نفر را دارد ولی دارای امکاناتی نظیر استخر و جکوزیست ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای هر شب آگهی شده است.

در مناطق گران قیمت منطقه یک در شمال تهران، ارقام طبیعتا بالاتر است. یک آپارتمان یک خوابه در الهیه تهران برای هر شب ۸ میلیون تومان آگهی شده است که امکانات جانبی نظیر استخر هم ندارد.

در اجاره کوتاه مدت، متقاضیان عمدتا افرادی هستند که برای انجام امور شخصی کوتاه مدت یا تفریحات دسته جمعی سفر می‌کنند یا در مواقعی از سال به مسافرت می‌روند که امکان رزرو هتل ندارند.

در تازه‌ترین واکنش‌ها به این نوع کاربری، اتحادیه مشاوران املاک به نوعی حرف‌های گذشته را تکرار کرده است.

داود بیگی‌نژاد، نایب رییس اتحادیه مشاوران املاک اجاره ساعتی و روزانه خانه را «بر اساس قانون» ممنوع می‌داند.

او می‌گوید اجاره ساعتی خانه‌ها کلا «غیرمجاز است» و تنها خانه‌هایی برای اجاره روزانه مجاز هستند که زیر نظر قوانین مرتبط با هتل‌داری و بوم‌گردی تعریف شده باشند و در صنوف مربوط فعالیت کنند.

این فعال صنفی چنین اجاره‌های کوتاه مدت را «خطر جدی برای همسایگان» دانسته است.

به گفته او آگهی‌هایی از این نوع « به دلیل تراکم زیاد جمعیت » در برج‌های تهران بیشتر است.

فعالان صنفی می‌گویند اجاره‌های ساعتی در میان قشر جوان طرفدار بیشتری دارد.

رواج این نوع اجاره با گسترش بسترهای اینترنتی فروش و اجاره املاک صورت گرفته است.

قانون با راه‌های گریز

اجاره‌های کوتاه مدت املاک در ایران با نوعی مسامحه همراه است وهمین باعث شده بعضی مشاوران املاک فایلهایی برای «اجاره کوتاه‌مدت» یا «اجاره روزانه» در موجودی خود اضافه کنند.

بر اساس قوانین جاری در ایران، مالک خانه مجاز است خانه خود را به مدت پنج ماه تا یک سال، با رعایت شرط «احراز هویت مستاجر و ذکر مدت‌ زمان سکونت» اجاره دهد.

احراز هویت عمدتا از طریق ارائه مدارکی نظیر شناسنامه، کارت ملی یا در مواردی با گذرنامه انجام می‌شود.

اجاره روزانه یا ساعتی واحد مسکونی بدون کسب مجوز، قانونی نیست و مالک باید از اتحادیه هتلداران و مهمان‌پذیرها مجوز بگیرد.

در سال۹۴ هیأت وزیران ایران به پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری فعالیت «خانه مسافرها» را به رسمیت شناخت.

«خانه مسافر» واحدهای خصوصی ملکی هستند که مالکان آنها مجوز سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را برای اجاره به مسافران دریافت کرده‌اند و طی سال‌های اخیر تعداد آنها هم افزایش یافته است.

فعالان بازار مسکن در ایران می‌گویند بسیاری از خانه‌های مبله آگهی شده مجوز خاصی ندارند و اجاره ساعتی هم از طریق ارتباط مستقیم با مالک یا واسطه معتمد صورت می‌گیرد.

گفته شده در مواردی این اجاره‌های کوتاه مدت توسط بعضی از جوانان برای گرفتن مهمانی‌ها و دورهمی‌ها صورت می‌گیرد که از نگاه حکومت «جرم اخلاقی» تلقی می‌شود.

اجاره کوتاه مدت به صورت روزانه در بسیاری از کشورها متداول است؛ بسترهایی نظیر «ایر‌بی‌ان‌بی» نمونه مشهور آن است که در بیشتر کشورهای دنیا فعال است و بسیاری از مسافران از آن استفاده می‌کنند هر چند در نقاط مختلف قوانین محلی مربوط به خود را دارد؛ به عنوان مثال در لندن، پایتخت بریتانیا اجاره بیش از ۹۰ روز نیازمند کسب مجوز است.

اجاره ساعتی مراکز اقامتی در کشورهای دیگر جهان هم طی سالهای اخیر متداول شده است که عمدتا مورد استفاده کسانی مانند رانندگان است که نیاز به استراحتی چند ساعته یا حمام دارند.

افزایش اجاره خانه‌های کوتاه مدت در ایران و صحبت از «غیرقانونی» بودن آنها در حالی مطرح شده که در سال ۹۵ حسام عقبایی، نایب رئیس اول اتحادیه املاک، از تشکیل جلسه‌ای با دادستانی تهران و پلیس امنیت خبر داده بود.

در این جلسه قرار شده بود با «متخلفان» برخورد شود اما طی این سالها با گسترش شبکه‌های اجتماعی از یک سو و تغییر الگوهای اجتماعی ار سوی دیگر این آگهی‌ها افزایش چشمگیر داشته است.