از کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ چه می‌دانیم؟

دور تازه اعتراضات در ایران که به دلیل افزایش قیمت ارز و مشکلات معیشتی آغاز شد، وارد یازدهمین روز خود شده است. از آغاز اعتراضات تا کنون تعداد زیادی از معترضان در شهرهای مختلف به دست نیروهای امنیتی کشته و صدها نفر نیز بازداشت شدند.

هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر، به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفته است که تا ۱۶ دی ماه، برآورد می‌کند تا الان حدود «۳۵ نفر» در اعتراضات کشته شدند که «دو نفر» از آن‌ها از نیروهای امنیتی بوده‌اند.

به گفته هرانا این آمار شامل «چهار کودک» است که از تاریخ ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان خشونت‌ها جان خود را از دست داده‌اند.

باید اشاره کرد اسامی افراد کشته‌شده که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است تا این لحظه از آمار سازمان‌های حقوق بشری بیشتر است.

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی توانسته است تا این لحظه، ۱۶ دی ماه هویت ۲۱ نفر از کشته‌شدگان را مستقلا تایید کند، که شماری از آنها کودک بوده‌اند.

معترضانی که بی‌بی‌سی توانسته هویت آنها را تایید کند عبارتند از:

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی با نزدیکان شماری از این جان‌باختگان صحبت و روایت آنها را گردآوری کرده است اما برای حفظ امنیت آنها از آوردن اسم‌شان در این گزارش خودداری کرده است.

بر اساس بررسی‌های ما تا زمان نوشته شدن این مطلب، دستکم در ۲۵ استان از ۳۱ استان ایران اعتراضات رخ داده است.

روایت‌هایی درباره شماری از جان‌باختگان

طاها صفری، ازنا، استان لرستان

طاها صفری، ۱۶ ساله، در اعتراضات پنجشنبه۱۱ دی‌ماه در ازنا زخمی شد و دو روز بعد جان باخت.‌

او کلاس یازدهم بود و در هنرستان حسابداری می‌خواند و با مادرش زندگی می‌کرد. ‌

یک منبع که طاها را از نزدیک می‌شناسد درباره آنچه در ۱۱ دی گذشت به بی‌بی‌سی فارسی گفت که اعتراضات در ابتدا با جمعیت کمی از محله پیچ سنگگ شهر ازنا آغاز شد و نیروهای امنیتی هم کاری با معترضان نداشتند:

«جمعیت که بیشتر شد، از چند جهت گاز اشک‌آور زدند و چند نفر حال‌شان بد شد و مردم آنها را روی دست بلند کردند. این اتفاق مردم را عصبانی کرد که چرا ماموران به تجمع مصالحت آمیز با اشک‌آور حمله کردند. جمعیت زیاد شد. ‌

مامورها فرار کردند به سمت نیروی انتظامی در بلوار جهاد، وسط بلوار جهاد، ما که فاصله داشتیم از دور آتش را دیدیدم. دو ماشین پلیس آتش گرفته بود. صدای تیراندازی ممتد آمد. صدها تیر شلیک شد، خودم من هم ساچمه خوردم. ‌طاها هم تیر خورده بود. اما او را بازداشت کردند. خانواده‌اش نتوانستند نام او را در اطلاعات بیمارستان پیدا کنند تا اینکه به خانواده روز یکشنبه ۱۳ دی کشته شدن طاها را خبر دادند. ما معتقدیم که او در بازداشت نیروهای امنیتی جان باخت»

یک منبع دیگر به بی‌بی‌سی گفته است تا صبح روز یکشنبه خانواده طاها از او خبری نداشتند، تا اینکه از اداره اطلاعات خرم‌آباد با آنها تماس گرفته شد و گفتند که او جان باخته است.

بر اساس تحقیقات بی‌بی‌سی دو روایت درباره جسد طاها صفری وجود دارد، دو روز پس زخمی شدن در اعتراضات بازداشت، جنازه‌اش را مقابل خانه‌اش می‌گذراند، و دومین روایت این است که جنازه او هنوز به خانواده‌اش تحویل داده‌اند. ‌ در حال حاضر بی‌بی‌سی نمی‌تواند مستقلا هیچ‌کدام از این روایت‌ها را تایید کند.

احمدرضا امانی، ازنا، استان لرستان

یکی از نزدیکان احمدرضا امانی به بی‌بی‌سی فارسی گفت که در تاریخ ۱۱ دی‌ماه، حوالی غروب نیروهای امنیتی در ازنا به سمت معترضان دور میدان فرمانداری شلیک کردند: «احمدرضا امانی پس از برخورد گلوله به سر وقفسه سینه‌اش جان باخت.»

احمدرضا امانی کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری یزد بود.‌

رضا مرادی عبدالوند، ازنا، استان لرستان

یکی از نزدیکان رضا مرادی عبدالوند، ۱۸ ساله به بی‌بی‌سی گفت که در تاریخ ۱۱ دی‌ماه، «نیروهای امنیتی با گلوله‌های ساچمه‌ای به سر و پهلوی رضا مرادی تیراندازی کردند.»

رضا مرادی عبدالوند به شدت زخمی شد و به کما رفت. او پس از چند روز کما، روز دوشنبه ۱۵ دی‌ماه در بیمارستان امام علی ازنا جان باخت.

شایان اسداللهی، ازنا، استان لرستان

شایان اسداللهی، ۲۸ ساله، آرایشگر بود و کارهای مدلینگ هم انجام می‌داد. او در اعتراضات ۱۱ دی‌ماه بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی جان باخت.

خداداد شیروانی، مردوشت، استان فارس

یکی از نزدیکان خداداد شیروانی به بی‌بی‌سی گفت او روز ۱۱ دی‌‌ماه در مرودشت از خانه بیرون رفته بود تا برای عروسی برادرش گل بخرد، اما نیروهای امنیتی «به او شلیک کردند و جان باخت».

خبرگزاری‌های ایران ویدیویی از برادران خداداد شیروانی منتشر کردند که آنها می‌گفتند «او به دست عوامل موساد کشته شده است»، اما در این باره جزئیات بیشتری ارائه نکردند.

علی عزیزی، هرسین

علی عزیزی، راننده کامیون و پدر سه فرزند، جمعه ۱۲ دی‌ در اعتراضات هرسین، استان کرمانشاه، کشته شد.

یک شاهد عینی به بی‌بی‌سی گفت حوالی ساعت شش عصر نیروهای امنیتی به معترضان در خیابان امام با گاز اشک‌آور و گلوله حمله کردند. ‌

به گفته این منبع «علی عزیزی همراه عده‌ای از معترضان به سمت کوچه شهید ملکی فرار کرد، اما همان زمان نیروهای امنیتی به پهلوی راست او شلیک کردند.»

این شاهد عینی به بی‌بی‌سی گفت که چند نفر علی عزیزی را به خانه‌ای در همان اطرف بردند و با پزشک تماس گرفتند: «وقتی پزشک آمد گفت باید سریعا به بیمارستان برده شود. سریع او را به بیمارستان بردیم. بعد از چند دقیقه خانواده علی عزیزی به بیمارستان آمدند، اما همان لحظه کادر پزشکی اعلام کردند که متاسفانه فوت شده است.»

منبع آگاه بی‌بی‌سی گفت وقتی او را به بیمارستان بردیم نیروهای امنیتی نبودند اما بعد که آنها به بیمارستان آمدند فضا کاملا امنیتی شد.

همان شب سپاه بنی اکرم کرمانشاه با انتشار بیانیه‌ای علی عزیزی را به عنوان «بسیجی معرفی کرد که با ضربات چاقو و گلوله کشته شده است».

ویدیویی هم از حضور بعضی از مسئولان استان کرمانشاه در منزل خانوادگی علی عزیزی منتشر شد. پدرش در این ویدیو می‌گوید که فرزندش «بسیجی» بوده است.

اما شاهد عینی بی‌بی‌سی با تکذیب بسیجی بودن او می‌گوید خانواده علی عزیزی به شدت تحت فشارهای امنیتی قرار گرفته‌اند: «آقای عزیزی بسیجی نبود و هنگام جان باختن در میان معترضان بود.»

مشابه همین اتفاق برای امیرحسام خدایاری‌فرد، از کشته‌شدگان کوهدشت هم اتفاق افتاد. بعد از مرگش سپاه پاسداران طی بیانیه‌ای اعلام کرد امیرحسام خدایاری‌فرد «عضو بسیج» بوده، اما پدرش در روز خاکسپاری اعلام کرد پسرش «بسیجی نبوده» است.

رضا و رسول کدیوریان، کرمانشاه، استان کرمانشاه

رسول کدیوریان، ۱۷ ساله و رضا کدیوریان، ۲۰ ساله دو برادر بودند که شامگاه شنبه ۱۳ دی‌ماه در جریات اعتراضات محله جعفرآباد کرمانشاه با گلوله جنگی زخمی شدند. بر اساس گزارش‌ها هر دو آنها کارگر بودند.

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی با کمک شبکه حقوق بشرکردستان کشته شدن آنها را تایید کرد. درگزارش این سازمان حقوق بشری آمده است که : «آنها در جریان اعتراضات در خیابان ارتش محله جعفرآباد کرمانشاه با شلیک گلوله جنگی از سوی نیروهای امنیتی زخمی شدند. رسول پس از انتقال به بیمارستان طالقانی جان خود را از دست داد. رضا نیز در بخش مراقبت‌های ویژه این بیمارستان در وضعیت کما قرار داشت تا اینکه روز بعد به دلیل شدت جراحات او هم جان باخت.»