تراژدی ۱۵خانواده‌ افغان که در راه بازگشت از ایران در آتش سوختند

پدر، مادر، چهار کودک، پدر بزرگ و مادر بزرگ و دو دخترشان یک خانواده بزرگ ده نفری بودند که اتوبوس حامل آن‌ها در مسیر هرات -کابل در تصادف با یک کامیون آتش گرفت و جان باختند.

آنها از جمله ۱۵ خانواده‌‌‌ مسافران افغان این اتوبوس بودند که از ایران برمی‌گشتند و در تصادف مرگبار شامگاه ۲۸ مرداد ۱۴۰۴ (۱۹ آگست ۲۰۲۵) جان باختند.

با گذشت بیش از یک ماه از این رویداد، حرف زدن در مورد آن برای بازماندگان حادثه آسان نیست. بی‌بی‌سی با بازماندگان سه خانواده صحبت کرده است.

فرمهر رحیمی به بی‌بی‌سی گفت خانواده خواهرش «برای یک زندگی بهتر یا لااقل بخور‌و‌نمیر» به ایران رفته بودند؛ با آن که او موافق مهاجرت آن‌ها نبود.

غلامعلی سخا (نبی‌زاده) حدود یک سال پس از روی کار آمدن حکومت طالبان همراه با همسر و چهار کودکش ویزای ایران را گرفت و در اواسط سال ۱۴۰۱ به تهران رفته بود.

چهار کودک آنها، البدر ۱۲، مهوش ۱۰، حناره ۷ و عبدالرحمن ۵ ساله بودند. دو کودک دانش‌آموز به صورت غیررسمی، «مستمع آزاد»، در مدارس ابتدایی ایران درس می‌خواندند.

غلامعلی سخا که در افغانستان در ارتش خدمت کرده بود، در تهران در یک کارگاه آهنگری کار می‌کرد. پدرش غلام نبی نگهبان یک باغ بود.

خانواده نبی‌زاده «دو بار» ویزای اقامت خود را تمدید کردند، اما پس از سپری شدن اعتبار آن، دفتر اتباع و مهاجران خارجی ایران به آن‌ها گفت که باید ایران را ترک کنند. به گفته آقای رحیمی آن‌ها «ناگزیر شدند» که به افغانستان برگردند.

آقای رحیمی می‌گوید غلام نبی، پدر بزرگ خانواده همراه با مادر بزرگ و دو دخترشان هم در آخرین دقایق پیش از حرکت، تلاش کردند تا از اتوبوس شماره پنج به اتوبوس شماره هفت جابجا شوند تا همه خانواده یک‌جا باشند. یک خانواده چهار نفری دیگر موافقت کرد که جای خود را به آن‌ها بدهد تا در کنارهم سفر کنند.

آن خانواده اگرچه نامشان در فهرست اولیه جان باختگان آمده بود، با اتوبوس دیگر سالم به مقصد رسیدند.

او می‌گوید وقتی برای تحویل گرفتن جنازه‌های سوخته آن‌ها به شفاخانه سردار داود خان در کابل رفت، قابل‌ شناسایی نبودند.

«یکی از خواهرهای غلام نبی، باردار بود که پزشکان از طریق او این خانواده را شناسایی کردند.»

فرمهر رحیمی می‌گوید: «ما متاسفانه ده نفر را از دست دادیم.»

آنها در قریه شترجنگل ولسوالی دوشی ولایت بغلان به خاک سپرده شدند.

امسال «دو میلیون» افغان باید برگردند

در این تصادف مرگبار ۱۵ خانواده جان باختند که ۱۷ نفرشان کودک بودند.

وزارت کشور حکومت طالبان، عده کشته‌های حادثه اتوبوس مسافربری حامل مهاجران را «۷۹ نفر» اعلام کرد که شامل رانندگان اتوبوس، کامیون و دو سرنشین یک موتورسیکلت هم بودند.

به گفته عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت کشور طالبان، سرنشینان این اتوبوس عمدتا «مهاجران افغان اخراج‌شده» از ایران بودند.

ایران مصصم است که اخراج اجباری افغان‌ها از ایران را ادامه دهد. وزیر کشور طالبان از ایران خواسته است این اخراج‌ها «با رعایت کرامت انسانی و حفظ حرمت همسایگان انجام شود.»

به گزارش تسنیم، اسکندر مومنی، وزیر کشور ایران در ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ در این ارتباط گفت: «در گام نخست بازگشت حدود دو میلیون نفر از اتباع غیرمجاز که بدون مدارک قانونی وارد کشور شده‌اند در دستور کار است. در حال حاضر بیش از شش میلیون نفر از اتباع افغانستان در ایران حضور دارند.»

«همه زندگی‌ام از بین رفت»

محمدعلی میرزایی از شهرستان میرامور دایکندی چهار سال در شهر قم ایران کارگر ساختمانی بود تا این که پارسال همسرش شفیقه همراه با سه کودکشان به او پیوستند.

او در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی‌ می‌گوید: «همه زندگی‌ام از بین رفت.»

همسر و سه فرزند آقای میرزایی در آن اتوبوس در آتش سوختند. ماموران انتظامی ایران خود او را پیش‌تر در ۱۷ تیر دستگیر و رد مرز کرده بودند.

او گفت که پس از آن بارها تلاش کرد که به ایران برگردد اما ناکام ماند. بنابراین همسر و کودکانش هم راهی افغانستان شدند. شفیقه، ۳۱ ساله بود، کودکانشان جواد ۱۲ ساله و دو دخترش هفت و سه ساله بودند که در این حادثه جان باختند.

محمدعلی میرزایی می‌گوید اجساد آن‌ها قابل شناسایی نبودند و تنها با کمک شماره صندلی‌های اتوبوس توانستند هویت آنها را مشخص کنند.

دُرمحمد محمدی، مرد ۵۱ ساله‌ از ولایت پروان، شهرستان سالنگ افغانستان، حدود چهار سال پیش برای کار به ایران مهاجرت کرده بود. او در این مدت به‌ عنوان نگهبان یک ساختمان تجاری در تهران مشغول کار بود.

او و گل‌افروز، همسر ۴۸ ساله‌اش، و دخترشان مریم محمدی ۲۳ ساله، در این حادثه جان خود را از دست دادند.

محمد اسلم محمدی، برادر دُرمحمد محمدی در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفت که به خاطر پایان مهلت اقامت آن‌ها، تصمیم به برگشت به کشورشان گرفتند و قرار بود هر دو خانواده دو برادر باهم برگردند.

اما خانواده محمد اسلم محمدی نتوانست با آن‌ها همراه شود و از این حادثه جان سالم به در بردند.

قربانیان از ولایت‌های کابل، کندز، کاپیسا، غزنی، دایکندی، بغلان و پروان بودند.

اجساد آنها به کابل منتقل شد.

شماری از نزدیکان قربانیان به خبرنگار بی‌بی‌سی در بیمارستان سردار محمد داود در کابل گفته‌اند که اجساد عزیزان آن‌ها به علت سوختگی شدید قابل شناسایی نبوده است.

تصادفات مرگبار در جاده‌های افغانستان بی‌پیشینه نیست، اما این حادثه تراژدی بود.

حکومت طالبان هنوز در مورد این حادثه اظهار نظر نکرده است.

بی‌احتیاطی رانندگان از جمله سبقت‌ و سرعت غیرمجاز، مصرف موادمخدر و استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی، از جمله عوامل اصلی این سوانح اعلام شده‌اند.

علاوه بر این، وضعیت نامناسب جاده‌ها، تخریب مسیرها بر اثر انفجارهای کنار جاده‌ای، نبود علائم کافی راهنمایی و رعایت نکردن مقررات رانندگی، نقش مهمی در افزایش شمار این حوادث دارند.