درباره ساخت‌وساز مخفیانه اسرائیل در تاسیسات هسته‌ای دیمونا چه می‌دانیم؟

در روزهای گذشته کار ساخت‌وساز بر روی یک سازه بزرگ جدید در مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز که در اسرائیل به سایت هسته‌ای دیمونا معروف است، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده است.

بررسی تصاویر ماهواره‌ای توسط بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی، وجود یک سازه جدید بزرگ اما ناتمام در قسمت جنوبی مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز (دیمونا) را نشان می‌دهد.

سایت هسته‌ای دیمونا یکی از بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین تاسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای اسرائیل است که گمان می‌رود در آنجا بر روی تسلیحات اتمی تمرکز دارد.

مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز در صحرای نگب و دوازده کیلومتری جنوب‌شرقی شهر دیمونا، به دلیل سری بودن یکی از بحث‌برانگیزترین تاسیسات هسته‌ای اسرائیل است.

مشخص نیست این سازه بزرگ جدید که هنوز ساخت آن به پایان نرسیده و در نزدیکی رآکتور هسته‌ای تاسیسات شیمون پرز قرار دارد چیست. چندین کارشناس از جمله جفری لوئیس، کارشناس مرکز مطالعات منع گسترش جیمز مارتین در مؤسسه مطالعات بین‌المللی میدلبری به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که موقعیت و اندازه منطقه تحت ساخت‌وساز و همچنین وجود چند طبقه، نشان می‌دهد که محتمل‌ترین توضیح برای این فعالیت، ساخت یک رآکتور آب سنگین جدید است.

رآکتور هسته‌ای فعلی در تاسیسات هسته‌ای دیمونا سال ۱۹۶۰ ساخته شده است.

اسرائیل پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای یا همان ان‌پی‌تی را امضا نکرده است. ان‌پی‌تی یک توافق بین‌المللی با هدف جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای و کشتار جمعی است، اما درعوض برای ترویج گسترش انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز و پیشبرد خلع سلاح هسته‌ای منعقد شده است.

از ۹ کشوری که گمان می‌رود سلاح هسته‌ای داشته باشند، چهار کشور، از جمله اسرائیل عضو ان‌پی‌تی نیستند، با این حال اسرائیل هرگز به‌طور رسمی داشتن سلاح هسته‌ای را تایید نکرده است. از همین‌رو آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر برنامه هسته‌ای اسرائیل هیج نظارتی ندارد و حتی نمی‌تواند درخواست بازرسی از ساخت و سازهای در حال انجام در تاسیسات هسته‌ای این کشور را داشته باشد.

سیاست رسمی اسرائیل در قبال مالکیت تسلیحات هسته‌ای با عنوان «آمیموت» یا «ابهام عمدی» شناخته می‌شود.

موسسه تحقیقات صلح استکهلم برآورد کرده که اسرائیل احتمالا حدود ۹۰ کلاهک هسته‌ای در زرداخانه خود دارد.

بررسی تصاویر ماهواره‌ای سال‌های گذشته سایت هسته‌ای شیمون پرز توسط بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی نشان می‌دهد که ساخت‌وساز جدید در این مرکز در سال ۲۰۲۲ وجود نداشته است.

تصاویر ماهواره‌ای زیر تفاوت دو بازه زمانی در فوریه ۲۰۲۲ و ژوئیه ۲۰۲۵ را نشان می‌دهد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در واکنش به خبر ساخت‌وساز جدید در تاسیسات هسته‌ای دیمونا، در حساب کاربری خود در ایکس (توییتر سابق) نوشت: «به سکوت غرب در برابر توسعه زرادخانه هسته ای رژیم اسرائیل: سکوت آنها، هرگونه اعتبارشان را برای حتی مطرح کردن موضوع عدم اشاعه از بین می‌برد.»

آقای عراقچی در ادامه نوشت که مسئله کشورهای غربی وجود یا گسترش زرادخانه‌های تسلیحات اتمی نیست، بلکه موضوع این است که چه کسی اجازه دارد پیشرفت علمی کند، ولو آن که برای برنامه‌های هسته‌ای صلح‌آمیز باشد.

تاسیسات هسته‌ای دیمونا در سال‌های گذشته مدام مورد توجه ایران بوده و بارها از آن به عنوان یک هدف احتمالی در صورت وقوع درگیری بین اسرائیل و ایران از آن نام برده می‌شد.

سال گذشته سپاه پاسداران در جریان رزمایش «پیامبر اعظم ۱۷» نقشه تاسیسات هسته‌ای دیمونا و حمله موشکی به آن را بازسازی کرد.

با این حال نه در جریان دو حمله ایران به اسرائیل در سال گذشته و نه در جریان جنگ ۱۲ روزه، ایران هیچ‌گاه به تاسیسات هسته‌ای اسرائیل از جمله دیمونا حمله نکرد.