مولوواتا نوآ و نگرانی از تبدیل شدن مولداوی به یک «اوکراین جدید»

در فاصله کوتاهی از مرز جنوبی اوکراین، صدها سرباز روسی از یک انبار بزرگ مهمات متعلق به دوران شوروی سابق در «ترانس‌نیستریا»، جمهوری خود‌مختار جداشده از مولداوی، محافظت می‌کنند.

کشورهای غربی، این جمهوری طرفدار روسیه و انبار مهمات بازمانده از آن دوران و همچنین سربازان محافظ این انبار را به دقت زیر نظر دارند. ترانس‌نیستریا از زمان جنگ داخلی مولداوی، در سال ۱۹۹۲، توسط جدایی طلبان طرفدار روسیه کنترل می‌شود.

در هفته‌های گذشته، مولداوی، روسیه را به بی‌ثباتی در این کشور متهم کرده است و اوکراین نیز با اتهاماتی از این دست، گفته کرملین در تلاش است جنگ را به جنوب و غرب اوکراین بکشاند و هشدارهایی را در مورد احتمال وقوع درگیری در آن منطقه مطرح کرد.

دورین رسین، نخست‌وزیر مولداوی، نیز گفته است نیروهای روسیه باید از این منطقه خارج شوند. این در حالی است که مایا ساندو، رئیس جمهوری مولداوی، در هفته‌های گذشته هشدار داده بود که روسیه در حال سازماندهی برای اعزام شبه‌نظامیان آموزش‌دیده به داخل کشور است. به گفته او، هدف مسکو از این عمل، سرنگون کردن دولت هم‌پیمان با غرب اوست.

در همین حال، روسیه از عملیات موسوم به «پرچم دروغین» توسط نیروهای اوکراینی صحبت می‌کند و هشدار داده است که هرگونه حمله به نیروهایش در ترانس‌نیستریا را به عنوان حمله به خود روسیه تلقی می‌کند. «پرچم دروغین»، به عملیاتی گفته می‌شود که به گونه‌ای سازماندهی می‌شود که انگار توسط گروه یا کشوری دیگر صورت گرفته است.

به اعتقاد تحلیلگران غربی، روسیه در نظر دارد تا با کشاندن جنگ به منطقه ترانس‌نیستریا، نیروهای اوکراینی را پراکنده و از مناطق جنگی در شرق این کشور دور کند. آنها همچنین می‌گویند تحرکات روسیه در این منطقه می‌تواند نقطه ورود دیگری برای ورود به اوکراین باشد.

تازه‌ترین مورد این درگیری‌ها، در روستای «مولوواتا نوآ» در جریان است. این روستا منطقه‌ای کوچک از خاک مولداوی است که در میان قلمرو ترانس‌نیستریا قرار دارد و توسط یک رودخانه از خاک اصلی مولداوی جدا شده است. موقعیت این روستا به گونه‌ای است که نسبت به بقیه مناطق مولداوی بیشتر در معرض خطر است.

بسیاری از افراد مسن «مولوواتا نوآ» ۳۰ سال پیش با جدایی طلبان طرفدار روسیه جنگیده بودند. آنها اکنون به این فکر می‌کنند که آیا جنگ دیگری در راه است؟ جمعه گذشته، ۳ مارس، کهنه سربازان جنگ ۳۰ سال پیش، برای قدردانی از کشته‌شدگان آن درگیری در ترانس‌نیستریا گرد‌ هم آمدند.

این افراد با لباس‌های نظامی و مدال‌های درخشان بر سینه، نگاهی نگران به روزهای پیش‌رو دارند. در میان آنها «ولاد اونتیلا» ۶۲ ساله، که ۳۰ سال پیش در جنگ حضور داشت می‌گوید: «اوکراین درحال حاضر از ما هم دفاع می‌کند و ما از این بابت خوش‌شانس هستیم، اما اگر این جنگ به مولداوی کشیده شود، ما آماده‌ایم تا دوباره از سرزمینمان دفاع کنیم.»

پس از مراسم، ماشین‌های آن‌ها در جاده خاکی متروکه‌ای از «مولوواتا نوآ» وارد قلمرو جدایی‌طلبان طرفدار روسیه می‌شوند. برای اینکه به خاک مولداوی برگردند باید از ایست بازرسی نیروهای روسی بگذرند. ولاد در حالیکه غرغر می‌کند، می‌گوید: «ببینید چطور به ما نگاه می‌کنند.»

سربازان مسلح روسی به ماشین‌ها خیره شده‌اند. ولاد ادامه می‌دهد: «به اطرافت نگاه کن، اینجا جایی است که ما برایش جنگیدیم. همه‌اش یک میدان جنگ بود.»

دوستش کنستانتین اضافه می‌کند: «سخت است، در کشور خودم هستم، اما نمی‌توانم آزادانه در اینجا راه بروم.»

در طور مسیر ولاد درباره یکی از دوستانش که در آن جنگ کشته شده بود می‌گوید: «ما هر دو تک تیرانداز بودیم که یک تانک به سمت ما شلیک کرد. یکی از ترکش‌ها به گردنش اصابت کرد، روی زمین افتاد و در آغوش من جان باخت.»

وقتی از کنار مدرسه‌ای در مولداوی عبور می‌کنند، دانش‌آموزان به همراه تاتیانا روسکا، مدیر مدرسه، به استقبال آنها می‌آیند.

تاتیانا می‌گوید: «در سال ۱۹۹۲ نبردهای سنگینی اینجا رخ داد و زخم‌های آن هنوز بر روح و روان مردم وجود دارد.» او با ترس اضافه می‌کند: «ما می دانیم جنگ یعنی چه و آن را برای کسی آرزو نمی‌کنیم.»

یکی از شاگردان مدرسه می‌گوید در صورت درگیری، آماده است اسلحه به دست بگیرد، همانطور که پدر و پدربزرگش ۳۰ سال پیش این کار را کردند.

اما همه در مولداوی مانند آنها فکر نمی‌کنند. وفاداری به خاک در این کشور، به دلیل تاریخ، جغرافیا و اقتصاد پیچیده است.

اینجا، در بخش اصلی خاک مولداوی، افراد زیادی هستند که به دلیل مشکلات اقتصادی، علاقه زیادی به حضور روسیه در مولداوی دارند.

روسیه پارسال صادرات نفت و گاز خود به مولداوی را نصف کرد، زیرا به گفته مسکو، مولداوی دنبال حفظ جمعیت رومانیایی و روسی تبار، درخود است. اعتراضات به افزایش قیمت گاز و برق از پاییز امسال آغاز شد.

اولگ گزئا، شهردار مولوواتا نوآ، می‌گوید: «اگر واقعیتش را بخواهید، بسیار دشوار است که مردم را که با مشکلات شدید اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کنند، متقاعد کنیم که از دولت حاکم در مولداوی حمایت کنند.»

او اضافه می‌کند: «ما نمی توانیم با مردم در مورد آزادی و زندگی بهتر صحبت کنیم، درحالی‌که آنها می‌توانند تحت حاکمیت روسیه هزینه‌های «بسیار بسیار» کمتری برای قبض سوخت خود بپردازند. این طبیعی است که به ما بگویند، شما دیوانه هستید.» و ادامه می‌دهد: «روسیه با فراهم کردن اینگونه شرایط اقتصادی، حمایت آنها را جلب می‌کند.»

بعضی از ساکنان این روستا اعتقاد دارند که مسکو «به هیچ وجه» یک تهدید نظامی نیست، بلکه یک متحد اقتصادی است. آنها می‌گویند مایا ساندو، رئیس جمهور مولداوی، با نزدیکی به غرب، بر آتش جنگ می‌دمد.

ماریا اورساچی، ۵۹ ساله، یکی دیگر از افرادی که در درگیری سه دهه پیش حضور داشت، می‌گوید: «اوضاع در مولداوی بسیار ناامید کننده است.» البته او می‌گوید: «مردم در ترانس‌نیستریا واقعاً هم‌پیمان ما هستند. اما به دلیل ایست بازرسی مرزی که چمدان‌های آنها را چک می‌کند می‌ترسند به این‌سوی رودخانه بیایند.»

در تمام سال‌هایی که مولداوی با جدایی‌طلبان طرفدار روسیه درگیر بوده است، فرزندانشان در کنار سربازان روسی، حتی با زبان روسی و البته حمایت اقتصادی روسیه بزرگ شده‌اند.

ولاد تاکید می‌کند: «ما مردان مسن‌تر همچنان هسته اصلی این مقاومت را تشکیل می‌دهیم، اگرچه در این مسیر از جوان‌ترها هم کمک می‌گیریم.»

اما در حال حاظر شرایط سخت این روستا با خاطرات تلخ گذشته و همراه با ترس‌های فزاینده از آینده توأم شده است.