هند از معافیت شش ماهه تحریم‌های آمریکا برای فعالیت در بندر چابهار خبر داد

وزارت خارجه هند روز پنج شنبه اعلام کرد که آمریکا یک معافیت شش‌ماهه از تحریم‌ها را برای فعالیت‌های این کشور در بندر چابهاردر جنوب شرق ایران در نظر گرفته است.

هند، اداره یکی از پایانه‌های این بندر را بر عهده دارد، پایانه‌ای که به‌عنوان مسیر اصلی تجارت و ارتباط با افغانستان و آسیای مرکزی عمل می‌کند، بدون این که مجبور باشد از خاک پاکستان عبور کند.

این تحریم‌ها بخشی از تلاش گسترده‌تر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای افزایش فشار بر ایران به‌دلیل برنامه هسته‌ای این کشور بود، اقدامی که بر هند هم تأثیر گذاشته است.

هند از سال ۲۰۱۴ در پروژه بندر چابهار مشارکت دارد و سال گذشته قراردادی ده‌ساله برای توسعه و اداره پایانه‌های این بندر امضا کرد.

اما واشنگتن در چارچوب تلاش‌هایش برای فشار بر تهران، تحریم‌هایی علیه این پروژه اعمال کرد که از سپتامبر (دو ماه پیش) اجرایی شد.

براساس تحریم‌های آمریکا در صورتی که شرکت‌ها از چابهار خارج نشوند با خطر مسدود شدن دارایی‌هایشان در آمریکا و ممنوعیت انجام تراکنش‌های دلاری روبه‌رو می‌شوند.

حال هند که در حال انجام مذاکرات گسترده تجاری با آمریکا است، اعلام کرد که این تحریم‌ها موقتاً متوقف شده‌اند.

راندیر جیسوال، سخنگوی وزارت امور خارجه هند در دهلی به خبرنگاران گفت: «می‌توانم تأیید کنم که به ما برای یک دوره شش ماهه از تحریم‌های آمریکا معافیت داده شده است.»

او افزود که این معافیت «در روزهای اخیر» اعطا شده و به این معناست که این توقف تا آوریل ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت.

بندر چابهار در ساحل شمالی دریای عمان و در امتداد تنگه هرمز، ایران را به آب‌های بین‌المللی وصل می‌کند و باعث افزایش تجارت خارجی کشور می‌شود.

چابهار راهی دیگر برای رسیدن به افغانستان است، بدون اینکه نیاز به عبور از خاک پاکستان باشد. تا پیش از این پاکستان مسیر اصلی عبور کالا به افغانستان را کنترل می‌کرد.

این معافیت در حالی اعمال می‌شود که پاکستان و افغانستان پس از درگیری مرزی در هفته‌های اخیر، درگیر مذاکرات شکننده صلح هستند.

آمریکا در زمان حضور ارتش خود در افغانستان، با اکراه پروژه بندر چابهار را پذیرفته بود، زیرا هند را شریک ارزشمندی برای حمایت از دولت کابل می‌دانست که در سال ۲۰۲۱ سقوط کرد.

امیرخان متقی، وزیر خارجه حکومت طالبان در ماه جاری میلادی به هند سفر کرد و دهلی نو از آن زمان مأموریت خود در کابل را به سطح سفارت کامل بازگردانده است.

تحولات و روابط دیپلماتیک در جنوب آسیا تحت تأثیر بی‌اعتمادی طولانی‌مدت میان هند و پاکستان است و هند سعی دارد از اختلافات بین اسلام‌آباد و کابل به نفع خودش استفاده کند.

روابط میان آمریکا و هند در ماه اوت پس از آن که دونالد ترامپ تعرفه‌ها را به ۵۰ درصد افزایش داد، رو به وخامت گذاشته است. مقامات آمریکایی، هند را متهم کردند که با خرید نفت ارزان روسیه، به جنگ در اوکراین دامن می‌زند.

دونالد ترامپ مدعی شده است که نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، موافقت کرده واردات نفت از روسیه را به‌عنوان بخشی از یک توافق تجاری احتمالی با آمریکا کاهش دهد، اما دهلی نو تاکنون این موضوع را تأیید نکرده است.

مروری بر تاریخچه توافق ایران و هند

در سال ۲۰۱۴ به‌رغم هشدار یک مقام ارشد آمریکا، هند و ایران تفاهم‌نامه‌ای تازه‌‌ای را برای توسعه بندر چابهار امضا کردند.

در سال ۲۰۱۶ میلادی ایران، هند و افغانستان موافقتنامه سه جانبه چابهار را امضا کردند که بر مبنای آن افغانستان و هند می‌توانند مبادلات تجاری‌شان را از این بندر انجام دهند.

در نوامبر سال ۲۰۱۸ برخی تحریم‌های آمریکا از بندر چابهار از جمله صادرات مواد نفتی از ایران به افغانستان از این تحریم‌ها معاف شدند. مایک پومپئو، وزیر خارجه وقت آمریکا گفت که برای کمک به توسعه افغانستان و حفظ مسیر ارتباطی برای ارسال کالاهای بشردوستانه به ایران، این تصمیم گرفته شده است.

در فوریه ۲۰۱۹ برای نخستین بار، کامیون‌های حامل کالاهای صادراتی افغانستان به هند، عازم چابهار شد.

در فوریه ۲۰۲۴ هیئتی از حکومت طالبان از بندر چابهار دیدن کرد و حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه ایران در امور افغانستان سپس اعلام کرد که قرار است حکومت طالبان ۳۵ میلیون دلار در این بندر سرمایه‌گذاری کند.