توافق مرزی تاجیکستان، قرقیزستان و ازبکستان همزمان با جشن نوروز در خجند

نشست سه‌جانبه رهبران تاجیکستان، قیرقیزستان و ازبکستان امروز (دوشنبه) در شهر خجند، مرکز استان سغد تاجیکستان، برگزار شد و امامعلی رحمان، صادر جباروف و شوکت میرضیایف توافقنامه نقطه تلاقی یا پیوند مرز سه کشور را به امضا رساندند.

این اولین بار است که نشست سه‌جانبه رهبران این کشورها به این صورت برگزار می‌شود. هفت استان این کشورهای آسیای مرکزی در وادی فرغانه واقع هستند.

امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، امضای این توافق را «رویدادی بسیار مهم» ارزیابی کرده است.

او گفت که نتایج دیدار امروز رهبران سه کشور همسایه به تحکیم دوستی، حسن همجواری، تفاهم، احترام و اعتماد متقابل و همچنین همکاری سازنده و مؤثر کمک می‌کند.

در این نشست همچنین اسناد مصوب در پارلمان‌های تاجیکستان و قیرقیزستان دسترسی به تاسیسات آب و انرژی، ساخت و استفاده از راه‌ها و جاده‌ها در مناطق مرزی دو کشور مبادله شد.

از ۸۳ میلیون نفر جمعیت آسیای مرکزی بیش از ۵۴ میلیون نفر آنها در تاجیکستان و قیرقیزستان و ازبکستان سکونت دارند. مرز میان سه کشور ۲۳۱۹ کیلومتر است.

در زمان شوروی هیچ مرزی میان این کشورها وجود نداشت زیرا همه آنها عضو اتحاد جماهیر شوروی بودند. پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ جمهوری‌های آسیای مرکزی ناگهان مستقل شدند. این تحول مشکلات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را برای جمهوری‌های پیشین شوروی در آسیای مرکزی به دنبال داشت.

تاجیکستان با جنگ داخلی پنج‌ساله روبرو شد، قیرقیزستان در سه دهه گذشته با بی‌ثباتی سیاسی دست و پنجه نرم کرده و شش رئیس‌جمهور را عوض کرد. ازبکستان در ۲۵ سال دوران حکومت اسلام کریمف (۱۹۹۱- ۲۰۱۶) به یک کشور بسته و سرکوبگر تبدل شد. در دوران رهبری آقای کریمف، ازبکستان مرز خود را با تاجیکستان بست و مین‌گذاری کرد و میان دو کشور مقررات روادید یا ویزا اعمال شد.

تاجیکستان و قیرقیزستان هم به دلیل ادعاهای ارضی‌ و اختلافات مرزی با هم میانه خوبی نداشتند و هر از چند گاهی میان آنها نزاع‌ها و تنش‌های مرزی اتفاق می‌افتاد. ازبکستان و قیرقیزستان هم با مشکلات علامت‌‌گذاری نشدن برخی از مناطق مرزی‌ روبه‌رو بودند.

سرانجام این سه کشور توانستند همه مشکلاتشان را از راه مذاکرات و گفتگو حل کنند. حدود سه هفته پیش تاجیکستان و قیرقیزستان توافق علامت‌‌گذاری کامل مناطق مرزی را امضا کردند.

روسای جمهوری تاجیکستان و قیرقیزستان هم امروز اسنادی را که اخیرا در پارلمان‌های دو کشور به تصویب رسید مبادله کردند و به این وسیله به دو دهه اختلافات مرزی پایان دادند.

مهمترین نکته این است که تاجیکستان، قیرقیزستان و ازبکستان در حل اختلافات مرزی بدون میانجیگری کشورهای دیگر به توافق دست یافتند و راه را برای گسترش روابط سیاسی، تجاری و اقتصادی و فرهنگی و بشردوستانه باز کردند. این برای آینده این منطقه بسیار مهم است، زیرا کشورهای آسیای مرکزی با تهدیدهای امنیتی، ژئوپلیتیک، اقتصادی و تمدنی مواجه هستند.

مرز ۲۵۰۰ کیلومتری تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان با افغانستان، رقابت‌ افزاینده کشورهای پرقدرت برای نفوذ بیشتر در آسیای مرکزی، افزایش جمعیت، بالا رفتن بیکاری و تقویت افکار افراط‌گرایانه در میان جوانان، منطقه را با چالش‌ها و مشکلات زیادی روبه‌رو کرده است.

هرچند کشورهای آسیای مرکزی هویتهای متفاوت، یعنی هویت فارسی و ترکی دارند، وضعیت نابسامان جهان و منطقه آنها را وادار کرده تا برای رونق بیشتر همکاری‌های اقتصادی و تجاری خود دست‌به‌کار شوند و اختلافات خود در مسائل مرزی را از راه گفتمان و مذاکرات حل و فصل کنند.

امروز تاجیکستان و قیرقیزستان اسناد تکمیل خط انتقال برق ۵۰۰ کیلوواتی موسوم به داتکا-سغد را امضا کردند که ۴۷۷ کیلومتر طول دارد و ۲۸ کیلومتر آن در قلمرو تاجیکستان واقع است. این خط انتقال برق بخشی از پروژه مشهور به کاسا ۱۰۰۰ است که ساخت آن از سال ۲۰۱۶ آغاز شد و ۱۴۰۰ کیلومتر طول دارد. این پروژه که هزینه‌اش بیش از یک میلیارد دلار است، برق تولیدی تاجیکستان و قیرقیزستان را به افغانستان و پاکستان منتقل می‌کند.

رؤسای جمهوری تاجیکستان، قیرقیزستان و ازبکستان قرار است امشب هم در جشن نوروز خجند شرکت کنند.

آنها بعد از ظهر امروز از قلعه خجند بازدید می‌کنند و شاهد رسوم و آئین‌های مردم سه کشور، نمونه‌هایی از لباس‌های ملی، صنایع دستی و سنت‌های نوروزی تاجیک‌ها، قیرقیزها و ازبک‌ها خواهند بود. ده‌ها هنرمند، گروه‌های رقص و موسیقی هم از این کشورها در جشن بین‌المللی نوروز در خجند شرکت خواهند کرد.