آیا تاجیکستان هم میخواهد افغانها را اخراج کند؟
- نویسنده, سهراب ضیا
- شغل, بیبیسی، دوشنبه
کمیته امنیت ملی دولت تاجیکستان اخراج «تعداد معینی شهروندان افغانستان» را تأیید کرد.
وبسایت خاور، خبرگزاری دولتی به نقل ازمرکز مطبوعات نیروهای مرزبانی تاجیکستان نوشت برخی شهروندان خارجی به نقض مقررات اقامت در قلمرو تاجیکستان و ورود غیرقانونی به خاک این کشور متهم شدهاند.
مرزبانی تاجیکستان، یک ساختار نظامی زیر نظر کمیته دولتی امنیت ملی است.
در این خبر آمده که دست داشتن برخی شهروندان خارجی در ارتکاب جرائمی مانند قاچاق مواد مخدِر، تشویق افکار افراطگرایانه، پیشنهاد مدارک تقلبی برای کسب مقام پناهندگی، نقض مقررات مهاجرت، داشتن تابعیت کشور ثالث و استفاده از قلمرو تاجیکستان به عنوان کشور ترانزیت تأیید شده است.
کمیته دولتی امنیت ملی تاجیکستان گفته که برای اخراج چنین افراد بر اساس قوانین این کشور تدابیری در نظر گرفته است. این نهاد سبب اخراج «تعداد معینی» از شهروندان افغانستان را به این موضوع ربط داده است اما در مورد تعداد دقیق مهاجران اخراجشده اطلاعی داده نشده است.
در همین حال، مقامات تاجیکستان از آن اظهار نگرانی کردهاند که «به سبب وضع مرکب سیاسی و اقتصادی منطقه و جهان مهاجرت شهروندان خارجی به این کشور وسعت یافته است.»
دو هفته پیش در شبکههای اجتماعی و رسانههای افغانستان خبر و گزارشهایی در باره ضربالاجل ۱۵ روزه مقامات تاجیکستان به مهاجران افغان برای ترک این کشور نشر شده بود اما مقامات آن زمان این خبرها را تأیید نکرده بودند.
یک هفته پیش، تصاویر و عکسهایی در شبکههای اجتماعی به نشر رسیدند که حاکی از اخراج برخی پناهجویان از شهر وحدت، واقع در پانزده کیلومتری دوشنبه، پایتخت، بودند.
مسئولان کمیته امور مهاجران افغانستان در تاجیکستان گفتند که یک هفته پیش روند اخراج برخی از پناهجویانی که «مرتکیب نقض مقررات اقامت» شدهاند، آغاز شده است.
اما معلوم نیست در این مدت چه تعداد وادار به ترک خاک تاجیکستان یا بازگشت داوطلبانه شدهاند.
یک پناهنده افغان که از افشای هویتش خودداری کرد، در گفتوگوی تلفنی به بیبیسی گفت: «چند روز میشود در خانه اجارهاش در وحدت با خواهربزرگش نشستهاند و از ترس بازداشت و اخراج پا از خانه به بیرون نمیگذارند.»
به گفته او، اگر چیزی از فروشگاه و بازار نیاز داشتند، از همسایههای تاجیکشان کمک میگیرند. این پناهنده افغان سه ماه پیش از سقوط حکومت قبلی افغانستان با ویزا وارد تاجیکستان شده است و میگوید برادر بزرگش همراه خانواده و خواهربزرگش پیش از او به تاجیکستان پناه آورده بودند.
این شهروند افغانستان که در تاجیکستان به عنوان پناهنده شناخته شده، منتظر تکمیل پروندهاش و مهاجرت به کانادا از طریق برنامههای «حمایت مالی (اسپانسارشیپ)ّ» است.
مثل او دهها پناهجو منتظر رسیدگی سازمان بینالمللی مهاجرت در تاجیکستان به پروندههایشان هستند. اخراج چنین افراد از تاجیکستان باعث نومیدی دهها نفر شده که میخواستند از تاجیکستان به کشوری ثالث بروند.
چند مهاجر افغان در صحبتهای خصوصی گفتند که برخی خانوادهها داوطلبانه از تاجیکستان به افغانستان برمیگردند. به گفته همصحبتان من، مردان این خانوادهها را پلیس و مأموران امنیتی به افغانستان برمیگردانند و زنان و فرزندانشان بدون نانآورمانده و ترجیح میدهند «داوطلبانه» به وطن خود بازگردند.
محمد ظاهر اغبر، سفیر دولت پیشین افغانستان که خود را نماینده مردم این کشور در تاجیکستان میداند، اخراج برخی مهاجران اهل افغانستان از تاجیکستان را تایید کرد اما گفت که «اخراج مهاجران افغان به طور دستهجمعی از تاجیکستان» واقعیت ندارد.
آقای اغبر به بیبیسی گفت که چند روز پیش در شهر وحدت، محل اصلی سکونت مهاجران کشورش در تاجیکستان، با تعدادی از آنها دیدار داشته است. او دلیل بازگشت داوطلبانه برخی مهاجران افغان به وطنشان را به این مربوط دانست که کشورهایی مثل کانادا و آمریکا رسیدگی به پروندههای افغانهایی را متوقف کردهاند که قصد مهاجرت به آن کشورها را داشتهاند.
سفیر دولت پیشین افغانستان اخراج دستهجمعی مهاجران از تاجیکستان را بیپایه خواند و به عنوان دلیل گفت که همه ۶۰۰-۷۰۰ دانشآموز و حدود ۵۰ کارمند مدرسه افغانی «سامانیان» همچنان در تاجیکستان مشغول تحصیل و کار هستند.
محمدظاهر اغبر گفت که در همکاری با وزارت خارجه تاجیکستان مشغول رسیدگی به وضعیت حقوقی مهاجران کشورش هست.
بر اساس آمار رسمی حالا در تاجیکستان بیش از ۹ هزار مهاجر افغانستانی به سر میبرند. اکثر این مهاجران میگویند از ترس طالبان به تاجیکستان فرار کردهاند.
معلوم نیست که طی دو هفته اخر چه تعداد از آنها داوطلبانه و یا اجباری به افغانستان برگشتهاند.
در همین حال، برخی کارشناسان روند اخراج مهاجران افغانستانی از تاجیکستان را به اینکه روسیه حکومت طالبان را به رسمیت شناخته ربط میدهند. روسیه و تاجیکستان همدیگر را شریکان راهبردی میدانند.
اخراج مهاجران افغان از ایران، پاکستان و برخی کشورهای غربی هم رو به افزایش است.
برخی کارشناسان مسائل افغانستان بر این باورند که روند اخراج مهاجران افغان از بعضی کشورهای منطقه ممکن است بر اساس توافق حکومت طالبان با مقامات این کشورها صورت گرفته باشد. به باور این کارشناس، طالبان در سیمای هر شهروند افغانستان که در خارج از این کشور هستند، نیروی مقاومت را میبینند. بازگشت هرچه بیشتر افغانها از خارج به افغانستان به معنی ضعیفتر شدن نیروی مقاومت ضد طالبان در خارج عنوان میشود.
تاجیکستان بر خلاف با دو کشور دیگر آسیای مرکزی، یعنی ازبکستان و ترکمنستان طولانیترین مرز با افغانستان را دارد. طول مرز تاجیکستان و افغانستان حدود ۱۴۰۰ کیلومتر است.
