استارلینک چیست و چرا ایلان ماسک آن را راه‌اندازی کرد؟

شرکت اسپیس‌اکس ایلان ماسک هزاران ماهواره را به مدار زمین پرتاب کرده است. بسیاری از مردم می‌گویند که آنها را در آسمان دیده‌اند. آنها بخشی از پروژه استارلینک هستند که هدف آن ارائه خدمات اینترنت پرسرعت از فضا به مناطق دورافتاده روی زمین است.

استارلینک چیست و چگونه کار می‌کند؟

استارلینک خدمات اینترنتی را از طریق شبکه وسیع ماهواره‌‌ای فراهم می‌کند، برای کسانی که در مناطق دور افتاده زندگی می‌کنند و نمی‌توانند اینترنت پرسرعت دریافت کنند. دکتر لوسیندا کینگ، مدیر پروژه‌های فضایی دانشگاه پورتسموث، می‌گوید: «در بریتانیا افرادی در این دست وجود دارند، اما در کل دنیا، در جاهایی مانند آفریقا، افراد بیشتری هستند.» ماهواره‌های استارلینک در مدار نزدیکتری به زمین قرار گرفته‌اند تا ارتباطشان با زمین تا حد امکان سریع‌تر شود. اما برای پوشش کل کره زمین از مدار پایین، باید تعداد ماهواره‌ها بسیار زیاد باشد. تصور می‌شود استارلینک از سال ۲۰۱۸ حدود ۳۰۰۰ ماهوارها را در مدار قرار داده است. کریس هال می‌گوید: «استفاده از ماهواره مشکل ارتباط اینترنتی با مکان‌های دور افتاده در بیابان‌ها و کوه‌ها را حل می‌کند.» «این کار نیاز به بسیاری از زیرساخت‌ها مانند کابل‌ و دکل‌ را برای ارتباط با آن مناطق منتفی می‌کند.»

استارلینک چقدر هزینه دارد و چه کسانی از آن استفاده خواهند کرد؟

در مقایسه با خدمات استاندارد اینترنت، استارلینک ارزان نیست. این شرکت ماهیانه ۹۹ دلار (۸۹ پوند) از مشتریان دریافت می‌کند. آنتن بشقابی (دیش) و دریافت‌گر (رسیور) برای ارتباط با ماهواره‌ها ۵۴۹ دلار (۵۲۹ پوند) قیمت دارد. این در حالیست که در بریتانیا ۹۶ درصد خانوار‌ها به اینترنت پرسرعت دسترسی دارند و در اتحادیه اروپا و ایالات متحده ۹۰ درصد.

پروفسور سعید مستشار، مدیر مؤسسه سیاست و حقوق فضایی دانشگاه لندن، می‌گوید: «بیشتر کشورهای توسعه‌یافته در حال حاضر ارتباط اینترنتی خوبی دارند. استارلینک برای کسب درآمد به بخش کوچکی از بازار متکی هستند.»

استارلینک می‌گوید در ۳۶ کشوری که در حال حاضر تحت پوشش دارد، بیشتر در آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا، ۴۰۰ هزار مشترک دارد از جمله مشترکان خانگی و تجاری.

استارلینک در سال آینده قصد دارد پوشش خود را در سراسر آفریقا، آمریکای جنوبی و آسیا که دسترسی به اینترنت همه جا فراهم نیست گسترش دهد.

کریس هال می‌گوید: «قیمت‌ استارلینک ممکن است برای بسیاری از خانواده‌ها در آفریقا خیلی بالا باشد. اما می‌تواند نقش مهمی در اتصال مدارس و بیمارستان‌ها به اینترنت در مناطق دور افتاده ایفا کند.»

استارلینک چگونه به اوکراین کمک می‌کند؟

نیروهای روسیه با پیشروی در اوکراین، سرویس‌های اینترنتی اوکراینی را تعطیل و سعی کرده‌اند دسترسی به رسانه‌های اجتماعی را قطع کنند. استارلینک بلافاصله پس از شروع حمله روسیه، خدماتش را در اوکراین در دسترس قرار داد. حدود ۱۵ هزار آنتن بشقابی و دریافت‌گر استارلینک به این کشور ارسال شده است. کریس هال می‌گوید: «استارلینک کمک کرده است دولت و خدمات عمومی به کار خود ادامه دهند. روسیه راهی برای از کار انداختن آن پیدا نکرده است.» از استارلینک در میدان نبرد نیز استفاده شده است. دکتر مارینا میرون، پژوهشگر مطالعات دفاعی در کینگز کالج لندن، می‌گوید: «نیروهای اوکراین از آن برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند، مثلا بین ستاد فرماندهی و سربازان در میدان نبرد.» «سیگنال‌های آن را نمی‌توان مانند سیگنال‌های رادیویی معمولی مختل کرد و تنظیم تجهیزات آن تنها ۱۵ دقیقه طول می‌کشد.»

آیا استارلینک زباله فضایی ایجاد می‌کند؟

فقط استارلینک نیست، رقبایش در عرضه خدمات اینترنتی مثل وان‌وب و وایاسَت هم هزاران ماهواره را در مدارهای نزدیک به زمین قرار می‌دهند. سعید مستشار می‌گوید این مشکل‌ساز خواهد شد و «ایمنی در فضا از نظر تصادف کمتر و کمتر می‌شود.» «ماهواره‌ها ممکن است به سفینه‌های دیگر برخورد کنند و قطعاتی از آنها جدا شود که با سرعت زیادشان خود می‌توانند آسیب بیشتری بزنند.» اخیرا چند بار نزدیک بوده ماهواره‌های استارلینک تصادف کنند از جمله با ایستگاه فضایی چین. دکتر کینگ استاد دانشگاه پورتسموث می‌گوید اگر قطعات زیادی از این ماهواره‌ها جدا و در فضا سرگردان شوند ممکن است در آینده مدارهای نزدیک به زمین را غیرقابل استفاده کند: «ممکن است نتوانیم از مدارهای پایین به مدارهای بالاتر برویم که ماهواره‌های ناوبری و مخابراتی در آن قرار دارند.» ماهواره‌های استارلینک مشکلاتی را هم برای اخترشناسان ایجاد می‌کنند. هنگام طلوع و غروب خورشید این ماهواره‌ها ممکن است با چشم غیرمسلح دیده شوند زیرا نور خورشید از بال‌های آنها منعکس می‌شود. این انعکاس نور در تصاویر تلسکوپی ردی بجا می‌گذارد و تصویر ستارگان و سیارات را تار می‌کند. پروفسور مستشار می‌گوید: «اخترشناسان از همان ابتدا این مشکلات را دیدند و اولین کسانی بودند که شکایت کردند.»