ناوگان جهانی صمود؛ اسرائیل راه قایق‌ها به غزه را می‌بندد، پس چرا کمک‌ها را از دریا می‌فرستند؟

یوسف سمور، یکی از فعالان سوار بر قایق حامل کمک‌های بشردوستانه به غزه، می‌گوید: «ما هدف یکی از حملات شیمیایی قرار گرفتیم. خوشبختانه به قایق اصابت نکرد، چون به محض شنیدن صدای پهپاد شروع به مانور زیگزاگ کردیم.»

او ادامه می‌دهد: «درست کنار قایق فرود آمد و مواد آن به صورتم پاشید که حدود ۳۰ ثانیه باعث سوزش شد، اما توانستم صورتم را با آب بشویم و حالم خوب شد.»

یولارا، قایقی که او با آن سفر می‌کند، بخشی از ناوگان جهانی صمود است. این ناوگان متشکل از حدود ۵۰ قایق است که بیش از ۳۰۰ فعال سوار آنها هستند.

بنا بر اعلام این ناوگان چندین قایق گزارش داده‌اند که در آب‌های جنوبی جزیره کرت یونان، پس از افتادن اشیای ناشناس بر روی عرشه قایق‌ها، انفجارهایی رخ داده است.

به گفته سازمان‌دهندگان این ناوگان، صدای پهپادها از آسمان شنیده می‌شده و ارتباط رادیویی قایق‌ها مختل شده است. این گروه اسرائیل را به «افزایش خطرناک سطح تنش» متهم کرده است.

ارتش اسرائیل به پرسش‌ها درباره حمله به این ناوگان پاسخی نداده است، اما ادن بار تال، مقام وزارت خارجه اسرائیل، گفت: «اسرائیل اجازه نخواهد داد هیچ شناوری وارد منطقه فعال درگیری شود.»

او افزود: «هدف واقعی این ناوگان تحریک و خدمت به حماس است، قطعا تلاشی بشردوستانه نیست.»

در اقدامی بی‌سابقه از سوی دولت‌های اروپایی، ایتالیا و اسپانیا کشتی‌های نظامی خود را برای کمک به ناوگان بین‌المللی حامل کمک‌های بشردوستانه در مسیر غزه اعزام کرده‌اند.

ناوگان جهانی صمود چیست؟

نام این ناوگان از واژه عربی «صمود» به معنای پایداری و استقامت گرفته شده است. ناوگان جهانی صمود ائتلافی از قایق‌های حامل کمک‌های بشردوستانه است که فعالانی از ده‌ها کشور مختلف سوار بر آنها هستند.

این ناوگان می‌گوید هدفش «شکستن محاصره غیرقانونی غزه از راه دریا، گشودن یک دالان بشردوستانه و پایان دادن به نسل‌کشی جاری علیه فلسطینی‌ها» است.

این قایق‌ها از بنادر اسپانیا، ایتالیا، یونان و تونس حرکت کرده‌اند. پیش از آن، کارشناسان «طبقه‌بندی یکپارچه امنیت غذایی» وابسته به سازمان ملل تایید کردند که شهر غزه دچار قحطی شده و هشدار دادند که این وضعیت می‌تواند طی چند هفته به مناطق مرکزی و جنوبی نوار غزه هم سرایت کند.

ناوگان جهانی صمود، سی‌وهشتمین ناوگانی است که برای شکستن محاصره دریایی راهی غزه می‌شود، محاصره‌ای که بسیار پیش‌تر از جنگ کنونی آغاز شده است. این بزرگ‌ترین تلاش از سال ۲۰۰۸ تاکنون محسوب می‌شود.

ساماندهی این ناوگان نتیجه همکاری چند گروه است: «ائتلاف ناوگان آزادی»، «جنبش آزادسازی غزه»، «ناوگان صمود مغرب» که کاروانی مردمی از کشورهای شمال آفریقاست، و «صمود نوسانتارا» که از سوی مالزی و ۹ کشور دیگر سازماندهی شده است.

احتمال رسیدن ناوگان به غزه چقدر است؟

در سال ۲۰۰۸ دست‌کم یک قایق موفق شد به غزه برسد، اما از آن زمان به بعد تمام ماموریت‌های مشابه ناکام مانده‌اند.

در سال ۲۰۱۰ کماندوهای اسرائیلی به کشتی ترکیه‌ای «ماوی مرمره» - یکی از شش قایق ناوگان - در حدود ۱۳۰ کیلومتری سواحل اسرائیل یورش بردند و با گلوله‌های جنگی شلیک کردند. اسرائیل گفت نخست با چماق، چاقو و یک اسلحه مورد حمله قرار گرفته است. در این یورش ۱۰ فعال ترک کشته شدند.

ایده ماموریت کنونی ناوگان جهانی صمود در اواسط ماه ژوئیه و پس از آن شکل گرفت که سه قایق وابسته به «ائتلاف ناوگان آزادی» - وجدان، مادلین و حنظله - بین ماه‌های مه تا ژوئیه تلاش کردند به غزه برسند.

بنا بر گزارش‌ها «وجدان»، اولین قایق این ناوگان، در ماه مه نزدیک سواحل مالت هدف پهپاد قرار گرفت.

دولت مالت در آن زمان تایید کرد که آتش‌سوزی روی عرشه کشتی «در طول شب مهار شده است».

قایق «مادلین» در ماه ژوئن با ۱۲ نفر سرنشین، از جمله گرتا تونبرگ، فعال محیط زیست، سفر خود را آغاز کرد و در سطح بین‌المللی خبرساز شد.

در آن زمان وزارت خارجه اسرائیل آن را «قایق سِلفی» [قایق نمایشی برای سلفی گرفتن] توصیف کرد که «به اندازه بار یک کامیون هم کمک حمل نمی‌کند».

نیروهای اسرائیلی بامداد روز ۹ ژوئن این قایق را در حدود ۱۸۵ کیلومتری غرب غزه متوقف و سپس به بندر اشدود در اسرائیل منتقل کردند.

سپس تونبرگ و دیگر سرنشینان قایق از اسرائیل اخراج شدند.

در ماه ژوئیه سومین قایق به نام حنظله با ۲۱ سرنشین به راه افتاد، اما نیروهای اسرائیلی حدود ۷۵ کیلومتری غزه آن را متوقف کردند و سوار بر آن شدند.

سرنشینان قایق اعتراض کردند که در آب‌های بین‌المللی بوده‌اند، اما وزارت خارجه اسرائیل گفت نیروی دریایی این کشور قایق را متوقف کرده تا مانع «ورود غیرقانونی آن به منطقه دریایی ساحل غزه» و شکستن محاصره آن شود.

به گفتهٔ ناوگان جهانی صمود، حمله چهارشنبه نخستین حمله به این ناوگان نبوده است. آن‌ها می‌گویند قایق‌هایشان در بندری در تونس نیز هدف قرار گرفته‌اند.

اکنون پس از حمله اخیر، تدابیر ایمنی بیشتری برقرار شده است. عبدالرحمن غزال، یکی از سرنشینان کویتی بر قایق «اسپکتر»، به بی‌بی‌سی گفت روز چهارشنبه تنها نیم متر با محل انفجار دستگاهی که از سوی یک پهپاد رها شده بود فاصله داشته است.

او افزود: «سه بمب به ما اصابت کرد. سومی به لبه بالایی کشتی خورد و بعد به دریا افتاد. من در همان راهرویی بودم که بین لبه اصابت و آب قرار داشت. گاز بسیار بودار و خفه‌کننده‌ای آزاد شد و برای چند دقیقه به سختی نفس کشیدم.»

او گفت به سرعت واکنش نشان داده و به طور غریزی آب دریا را روی ماده پرتاب‌شده ریخته است.

او و سایر داوطلبان اکنون پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌تری را رعایت می‌کنند: دیگر در فضای باز نمی‌خوابند و هنگام استراحت جلیقه‌های نجات خود را کنار خود نگه می‌دارند.

این گروه روز پنج‌شنبه یک کنفرانس خبری برگزار کرد و گفت «اطلاعات موثقی» از تلاش‌های اسرائیل برای متوقف کردن ناوگان طی ۴۸ ساعت آینده در دست دارد.

یکی از سخنگویان گفت: «ما در حال بررسی منبع این اطلاعات هستیم. اسرائیل هفته‌هاست می‌گوید همه‌کار خواهد کرد تا این ماموریت را متوقف کند.» او افزود که همه شرکت‌کنندگان با تهدید پیگرد قانونی بر اساس قوانین ضد تروریسم و صدور احکام طولانی‌مدت زندان روبه‌رو هستند.

چه کسانی در قایق‌های ناوگان حضور دارند؟

از سیاستمداران گرفته تا چهره‌های مشهور، ناوگان جهانی صمود داوطلبانی از ده‌ها کشور را با خود همراه کرده است.

ماندلا ماندلا، نوه نلسون ماندلا، سوزان ساراندون، بازیگر آمریکایی، آدل انل، بازیگر فرانسوی،‌ و همین طور مقام‌های منتخبی مانند اِما فورو، نماینده پارلمان اروپا از حزب فرانسه تسلیم‌ناپذیر، و آدا کولائو، شهردار پیشین بارسلونا، در این سفر شرکت دارند.

ناوگان اعلام کرده است که هر قایق نماینده «یک جامعه و یک امتناع از سکوت در برابر نسل‌کشی» است.

گرتا تونبرگ نیز در ناوگان حضور دارد. او در یک برنامه پخش زنده با فرانچسکا آلبانزه، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور سرزمین‌های فلسطینی، حمله اخیر را «ابزار ارعاب» توصیف کرد.

او گفت: «ما از خطر چنین حملاتی آگاه بودیم، بنابراین این موضوع قرار نیست جلوی ما را بگیرد. ما کاملا مصمم هستیم که ماموریت‌مان را ادامه دهیم.»

این گزارش با همکاری جزمین دایر و مارک شی از سرویس جهانی بی‌بی‌سی تهیه شده است.