آرامش در تنش: واکنش بازارهای جهانی به حمله موشکی ایران به اسرائیل

حمله موشکی ایران به اسرائیل قاعدتاً باید منجر به نگرانی جدی در بازارها می‌شد ولی در یک روزی که از این حمله گذشته، واکنش بازارها نسبتاً محدود بوده و به نظر می‌رسد فعالان چندان نگران تحولات خاورمیانه نیستند.

شدیدترین واکنش را تا کنون در بازار نفت شاهد بوده‌ایم؛ جایی که قیمت هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال از نزدیک به ۷۰ دلار در مقطعی به بالای ۷۵ دلار هم رسید ولی دوباره به کمتر از ۷۴ دلار در هر بشکه برگشت.

تام استیونسون، معاون سرمایه‌گذاری شرکت فیدلیتی به بی‌بی‌سی گفت: «چند اتفاق می‌تواند بیفتد که توازن را در بازار نفت به هم می‌زند. اسرائیل ممکن است برای تلافی، به تأسیسات نفتی ایران حمله کند. ایران یکی از تولیدکنندگان عمده نفت است و روی تنگه هرمز هم قرار دارد که یک گلوگاه کلیدی برای تولیدکنندگان مهمی از جمله عربستان، عراق، کویت و غیره است.»

ولی کورنلیا مایر، تحلیلگر مستقل بازار انرژی: «ایران احتمالاً به نفعش نیست که کاری در تنگه هرمز بکند. چون روزی حدود سه میلیون و چهارصد هزار بشکه نفت تولید می‌کند و یک میلیون و هفتصد هزار بشکه‌اش صادر می‌شود و بیشترِ این صادرات نفتی‌اش هم از همین آبراهه می‌گذرد.»

اگرچه افزایش ۵ درصدی قیمت نفت در دو روز، رشد قابل توجهی است ولی در مقایسه با جهش قیمت در شروع حمله روسیه به اوکراین که قیمت نفت یک‌روزه ۱۰ درصد رشد کرد و به بالای بشکه‌ای ۱۲۰ دلار رسید، رشد اندکی محسوب می‌شود.

در کل قیمت نفت در یکی از پایین‌ترین سطوح آن در سه سال گذشته است و به لطف تولید و ذخایر بالای آمریکا، بازار چندان نگران کمبود عرضه نیست.

بازارهای بزرگ بورس جهان هم جهش یا افت شدیدی را تجربه نکرده‌اند و بیشتر از وضعیت خاورمیانه، توجهشان به وضعیت اقتصاد داخلی آمریکا (از جمله اعتصاب کارگران بنادر این کشور) و نیز سیاست‌های بانک مرکزی ژاپن و حمایت مالی دولت چین از بخش مسکن این کشور بوده است.

حتی بازار اقلامی مثل طلا هم که مأمن سرمایه در دوران بی‌ثباتی به شمار می‌روند، شاهد افزایش توجهی نبودند. قیمت طلا که سه‌شنبه یک درصد بالا رفته بود، چهارشنبه حدود نیم درصد کاهش یافت.

ادوارد مویا، تحلیلگر مستقل بازارهای مالی مستقر در نیویورک به بی‌بی‌سی گفت: «بازار فلزات گرانبها مخصوصاً طلا این اواخر شاهد رشد بالایی و نزدیک به رکورد قیمت بوده است. فعالان این بازار معتقدند اگر شاهد گسترش تنش‌ها در خاورمیانه باشیم، همه به سمت امنیت هجوم می‌آورند و این تقاضا برای طلا را بالا نگه می‌دارد.»

بازارهای داخلی ایران هم اگرچه واکنشی منفی به حمله نشان داده‌اند، ولی این واکنش خیلی شدید نبوده است.

قیمت دلار در بازار آزاد تهران چهارشنبه عصر به بیش از ۶۲ هزار تومان رسید که حدود دو هزار تومان بیشتر از دوشنبه است. البته مشخص نیست چقدر دخالت بانک مرکزی و تزریق ارز جلوی افت شدیدتر ارزش ریال را گرفته است.

شاخص کل بورس تهران از ابتدای هفته حدود ۴۰ هزار واحد یا دو درصد کاهش داشته که افت بی‌سابقه‌ای نیست.

در کل این طور به نظر می‌رسد که بازارهای بین‌المللی، احتمال گسترش مناقشه ایران و اسرائیل، ضربه خوردن جدی به جریان نفت خام از خلیج فارس، یا اختلال در حمل‌‌ونقل دریایی از طریق دریای سرخ و کانال سوئز را کم می‌دانند.

به عبارت دیگر تاکنون بازارها به این تشدید تنش، تا حدی زیادی با خونسردی و آرامش واکنش نشان داده‌اند.