آغاز عملیات نجات حلزون‌هایی که زیبایی بلای جانشان است

محققان ماموریتی را آغاز کرده‌اند تا هم حلزون‌هایی را که زیباترین حلزون‌های جهان خوانده می‌شوند، نجات دهند و هم اسرار بیولوژیکی آن‌ها را کشف کنند.

حلزون‌های درختی پولیمیتا که در حال ناپدید شدن از زیست‌بوم جنگلی خود در شرق کوبا هستند، صدف‌هایی رنگارنگ با طرح‌های چشم‌نواز دارند.

متأسفانه این صدف‌ها برای کلکسیونرها جذاب هستند و کارشناسان حفاظت از محیط زیست می‌گویند تجارت صدف، این حلزون‌ها را به سمت انقراض سوق می‌دهد.

اکنون زیست‌شناسان در کوبا و متخصصان دانشگاه ناتینگهام بریتانیا، برای نجات شش گونه شناخته شده از حلزون‌های پولیمیتا باهم همکاری می‌کنند.

پولیمیتا سولفورسا یکی از گونه‌های این حلزون‌هاست که به شدت در خطر انقراض قرار دارد؛ حلزون‌هایی با رنگ سبز لیمویی همراه رنگ آبی به شکل شعله در اطراف پیچش‌های صدف و نوارهای نارنجی و زرد روشن.

تمام گونه‌های پولیمیتا روشن و رنگارنگ هستند که نشان از یک راز تکاملی دارند. آنگوس دیویسون، استاد ژنتیک تکاملی و نرم‌تنان در دانشگاه ناتینگهام می‌گوید: «یکی از دلایلی که به این حلزون‌ها علاقه‌مندم، زیبایی آن‌هاست.»

«متاسفانه، همین زیبایی، دلیل اصلی در خطر بودن این حلزون‌هاست. زیبایی آن‌ها افراد علاقه‌مند به جمع‌آوری و تجارت صدف را جذب می‌کند. یعنی همان چیزی که برای من به عنوان یک دانشمند، آن‌ها را متفاوت و جذاب می‌کند، متأسفانه دلیل اصلی در خطر قرار گرفتن‌شان است.»

با جستجوی کوتاهی در اینترنت همراه با آقای دیویسون، چندین پلتفرم پیدا کردیم که صدف‌های پولیمیتا را برای فروش در بریتانیا عرضه می‌کردند. در یکی از وبسایت‌ها هفت صدف به قیمت ۱۶۰ پوند آگهی شده بود.

آنگوس دیویسون می‌گوید: «در مورد برخی از این گونه‌ها، می‌دانیم که به‌شدت در خطر انقراض هستند. بنابراین کافی است یک نفر در کوبا آن‌ها را جمع‌آوری کند و تجارتی راه بیندازد تا باعث انقراض برخی گونه‌ها شود.»

صدف‌ها به عنوان اشیاء تزئینی خرید و فروش می‌شوند اما هر صدف خالی روزی یک حیوان زنده بوده است.

قوانین بین‌المللی برای حفاظت از حلزون‌های پولیمیتا وجود دارد اما اجرایشان دشوار است. بر اساس عهدنامه تجارت بین‌المللی گونه‌های در معرض خطر، خارج کردن حلزون‌ها یا صدف‌شان از کوبا بدون مجوز غیرقانونی است هرچند که فروش صدف‌ها در جاهای دیگر مشکل قانونی ندارد.

آقای دیویسون معقتدست با توجه به فشارهایی مانند تغییرات اقلیمی و از بین رفتن جنگل‌ها که زیستگاه طبیعی حلزون2ها در کوبا را تحت تأثیر قرار می‌دهد، «راحت می‌توان تصور کرد که جمع‌آوری صدف‌، موجب انقراض یک گونه محلی شود.»

برای جلوگیری از این اتفاق، آقای دیویسون از نزدیک با برناردو ریس‌تور، استاد زیست‌شناسی حفاظتی در دانشگاه اورینت سانتیاگو کوبا همکاری می‌کند.

هدف این پروژه بین‌المللی، درک بهتر چگونگی تکامل این حلزون‌ها و یافتن اطلاعاتی است که به حفاظت از آن‌ها کمک کند. وظیفه آقای ریس‌تور شاید چالش‌برانگیزترین قسمت پروژه باشد: او با وجود قطع برق و آب و هوای گرم، حلزون‌های پولیمیتا را برای تکثیر به خانه خود آورده است.

او در یک تماس ویدیویی به ما گفت: «هنوز تولیدمثل نکرده‌اند اما حالشان خوب است. با این حال کار دشواری است زیرا همیشه با قطع برق روبرو هستیم.»

در همین حال، در آزمایشگاه‌های مجهز دانشگاه ناتینگهام، تحقیقات ژنتیک در حال انجام است.

در آنجا، آقای دیویسون و تیمش می‌توانند نمونه‌های کوچک بافت حلزون را در فریزرهای کرایوژنیک (فوق سرد) نگهداری کنند. آن‌ها می‌توانند از این مواد برای خواندن ژنوم حیوانات استفاده کنند؛ مجموعه دستورالعمل‌های که هر حلزون را به آنچه هست، تبدیل می‌کند.

هدف این تیم استفاده از این اطلاعات برای تأیید تعداد گونه‌ها، ارتباط آن‌ها با یکدیگر است و همچنین این که کدام بخش از رمز ژنتیکی آن‌ها، طرح‌های رنگی فوق‌العاده و منحصربه‌فردشان را ایجاد می‌کند.

حال این امیدواری وجود دارد که محققان بتوانند قبل از اینکه این موجودات رنگارنگ از طریق خرید و فروش به سمت انقراض سوق داده شوند، اسرار زیستشان را فاش کنند.

آقای دیویسون به بی‌بی‌سی گفت: «شرق کوبا تنها محل زندگی این حلزون‌ها است. متخصصان اصلی در آنجا هستند؛ افرادی که این حلزون‌ها را می‌شناسند، دوستشان دارند و درکشان می‌کنند، همانجا زندگی و کار می‌کنند. امیدواریم بتوانیم از اطلاعات ژنتیکی که به دست می‌آوریم، در راه کمک به بقای آن‌ها استفاده کنیم.»