ادامه بازداشت‌ فعالان پس از شعارهای ضد حکومتی در مراسم خسرو علیکردی در مشهد

بازداشت نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، و شماری دیگر از فعالان در مراسم هفتم خسرو علیکردی، وکیل حقوق بشر، با واکنش‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده است. گروه‌های بین‌المللی حقوق بشر بازداشت «بی‌رحمانه» خانم محمدی را محکوم کردند و کمیته نوبل از مقام‌های ایران خواست فورا محل نگهداری او را مشخص کنند. در این مراسم که با تنش و خشونت نیز همراه بود بسیاری از شرکت کنندگان شعارهای ضد حکومتی از جمله شعارهایی در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، سر دادند.

کمیته نوبل در بیانیه خود همچنین خواست که مقام‌های ایران «امنیت و سلامت خانم محمدی را تضمین و او را بدون هیچ قیدوشرطی آزاد کنند.»

اتحادیه اروپا هم امروز، یکشنبه، خواستار آزادی فوری نرگس محمدی شد.

یکی از سخنگویان این اتحادیه بازداشت‌ها را «بسیار نگران‌کننده» خواند و از مقام‌های ایران خواست با در نظر گرفتن سلامت آسیب‌پذیر خانم محمدی، او و کسانی را که «ناعادلانه برای استفاده از حق آزادی بیان بازداشت شده‌اند» آزاد کند.

وزارت خارجه آلمان هم دیروز در شبکه اجتماعی ایکس بازداشت نرگس محمدی و عده دیگر از فعالان را «به‌شدت نگران‌کننده » خواند و گفت که دفاع از حقوق بشر و آزادی بیان هرگز نباید سرکوب شود.

رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، هم با انتشار پستی در حسابش در شبکه اجتماعی اینستاگرام از طرفدارانش خواست که «هم‌صدایی و همبستگی‌»شان را حفظ کنند. او همچنین خواستار آزادی بی‌قیدوشرط همه بازداشت‌شده‌ها مراسم آقای علیکردی شد.

نسرین ستوده، حقوق‌دان و فعال حقوق بشر، که برای مراسم هفتم آقای علیکردی به مشهد رفته بود به بی‌بی‌سی فارسی گفت پیگیری او برای آگاه شدن از نهادی که خانم محمدی و تعدادی دیگر را را بازداشت کرده است، نتیجه‌ای نداشته است.

خانم ستوده گفت که او و همکارانش به «چهار اداره که دوتا از آنها متعلق به سپاه و دو تای دیگر مربوط به سازمان اطلاعات مشهد بود، مراجعه کردیم و همه آنها اظهار بی‌اطلاعی کردند. یکی دو مامور آنجا به ما گفتند که اصلا دنبال (این موضوع) نروید چون کسی به شما جواب نخواهد داد.»

او افزود که حتی «خانواده این افراد بازداشتی اطلاعی از محل بازداشت آنها ندارند.»

محسن بنایی، فعال دموکراسی‌خواه و عضو شورای مرکزی «جبهه هفت آبان» هم به بی‌بی‌سی فارسی گفت که جامعه ایران در «التهاب وحشتناکی» به سر می‌برد و با توجه به مشکلات گوناگون از جمله گرانی و بحران آبی، پیش‌بینی کرد که در آینده حکومت ایران با «اعتراضات سراسری» مواجه شود.

در همین حال دادستان انقلاب مشهد از بازداشت «۳۹ نفر» به دلیل «اقدامات و رفتار هنجارشکنانه» در مراسم هفتم خسرو علیکردی خبر داد.

حسن همتی گفت بعضی فعالان سیاسی دارای «سوابق محکومیت قضائی مانند نرگس محمدی و سپیده قلیان» و افرادی دیگری در این مراسم حضور داشتند و ممانعتی برای برگزاری مراسم صورت نگرفت اما در پایان آن، «تجمعی در بیرون از مسجد به مدیریت برادر مرحوم شکل گرفت و جواد علیکردی به همراه نرگس محمدی و سپیده قلیان با رفتن روی یک دستگاه خودرو با سخنانی تحریک‌آمیز افراد حاضر را به سر دادن شعارهای هنجارشکنانه و اخلال در نظم عمومی تشویق کردند.»

او همچنین گفت که برادر خسرو علیکردی پس از «متواری شدن دوباره اقد م به انتشار فیلمی با مطالب خلاف واقع کرد که به‌ناچار شب گذشته دستگیر شد.» جواد علیکردی، برادر خسرو، ساعاتی قبل از بازداشتش با انتشار ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی تهدید کرده بود که اگر بازداشت‌شدگان آزاد نشوند «متن محرمانه‌ای» منتشر خواهد کرد.

حسن حسینی، فرماندار مشهد، هم دیروز به تلویزیون ایران گفته بود که دستور بازداشت موقت چند نفر از شرکت‌کنندگان به دلیل شعارهای «هنجارشکنانه» صادر شده است.

قوه قضائيه ایران هم اعلام کرد که نیروی انتظامی «عده‌ای از افراد با سابقه‌های محکومیت امنیتی» را بازداشت کرده است.

تنش در مراسم و شعارهای ضد حکومتی در مراسم: «جاوید شاه» و «مرگ بر دیکتاتور»

بر اساس گزارش‌ها و ویدیوهای منتشرشده، در مراسم هفتم خسرو علیکردی در مشهد شمار زیادی حضور داشتند و شعارهای متعددی علیه حکومت سر دادند از جمله «زن، زندگی، آزادی»، «جاوید شاه»، «مرگ بر دیکتاتور» و «پاینده ایران». گروهی هم سرود «ای ایران» را با همخوانی اجرا کردند.

«مرگ بر خامنه‌ای»، «دیکتاتور، دیکتاتور نگاه کن، عزت خریدنی نیست»، «مرگ بر دیکتاتور»، «به خون سربداران، ایستاده‌ایم تا پایان»، «می‌جنگیم، می‌میریم ،ایران را پس می‌گیریم» از دیگر از شعارهای سرداده شده در این مراسم بود.

شاهدان عینی از حضور ماموران لباس شخصی در میان جمعیت خبر داده بودند. بنابر گزارش‌ها سپس نیروهای امنیتی به شرکت‌کنندگان حمله کردند و چند نفر را با خشونت بازداشت کردند.

ویدئوهایی از حملات مأموران انتظامی و امنیتی به شرکت‌کنندگان در مراسم و شعار دادن معترضان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

در ویدئوهایی که در این شبکه‌ها بسیار همرسانی شده است، نرگس محمدی بدون حجاب اجباری در حالی‌که روی یک خودرو ایستاده، میکروفن در دست دارد و در مقابل جمعیت شعار «زنده باد ایران» می‌دهد. در یکی از این ویدئوها دیده می‌شود که شی‌ء کوچک پرتاب‌شده‌ای به صورت خانم محمدی برخورد می‌کند.

جواد علیکردی، برادر خسرو علیکردی، در این مراسم از مزاحمت نیروهای امنیتی در برگزاری مراسم سوگواری شکایت کرد. او گفت که «من چطور نمی‌توانم در خانه‌ خودم که خون پدرم برای آن ریخته شده عزاداری کنم.»

در همین مراسم و بالا گرفتن تنش، به هنگام سخنرانی نرگس محمدی، که در کنارش سپیده قلیان فعال زنان و زندانی سیاسی سابق و برادر خسرو علیکردی هم بودند گروهی با سر دادن شعارهایی در حمایت از خانواده پهلوی سخنرانی‌اش را ناتمام گذاشتند.

با ادامه شعارها در این مراسم که نکته بارز آن اعتراض به حکومت بود، اختلاف میان معترضان نمایان شد و دقایقی بعد مراسم با دخالت نیروهای امنیتی برهم‌خورد و عد‌ه‌ای با خشونت بازداشت ‌شدند.

فروغ کنعانی، پژوهشگر اموراجتماعی، به بی‌‌بی‌سی فارسی گفت اتفاقی که در مراسم هفتم آقای علیکردی رخ داد و بازداشت خانم محمدی و جمعی دیگر از فعالان و کنشگران اجتماعی از طرف ماموران امنیتی جمهوری اسلامی نشانگر «نانجیبی و منفور بودن حاکمیت» است.

او می‌افزاید که این اقدام همچنین نشانگر «عمق نفرت حاکمیت از مردم است؛ چه طیف‌های مختلف سیاسی و چه طیف‌های حقوق بشری؛ یعنی حتی یک وکیل حقوق بشری را ممکن است براحتی در دفترش کشته باشد - که این احتمال کم نیست طبق چیزی که از شواهد برمی‌آید- و همچنان حتی مراسم او را برهم بزند.»

خانم کنعانی اضافه می‌کند که «نفرت حاکمیت از این مردم، اوج دشمنی حاکمیت - همه جناح‌های آن - با ایران و ایرانی، فکر می‌کنم تنها دلیلی می‌تواند باشد که چنان نانجیبی را پیش بگیرد که هم بکشد، هم اجازه عزاداری ندهد و هم سعی کند بین مخالفان اختلاف بیندازد و هم دستگیر کند.»

بازداشت نرگس محمدی و شماری از فعالان

تقی رحمانی، تحلیل‌گر مسائل ایران و همسر خانم محمدی، در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی رفتار نیروهای امنیتی با شرکت‌کنندگان را «خلاف قوانین حقوق بشری» خواند و گفت این کار «انتقام‌گیری» بوده است. آقای رحمانی اضافه کرد که این روزها فشار بر فعالان مدنی و حقوق‌بشر در ایران بیشتر شده است.

شیرین اردکانی، وکیل نرگس محمدی، دیروز (جمعه ۲۱ آذر) از «ضرب و شتم» موکلش پیش از بازداشت خبر داده بود.

بنیاد نرگس محمدی هم گفته است که خانم محمدی به‌همراه سپیده قلیان، هستی امیری، پوران ناظمی، عالیه مطلب‌زاده و چند تن دیگر که در این مراسم حضور داشتند، بازداشت شده‌اند.

مرضیه آدینه‌زاده، خواهر ابوالفضل آدینه‌زاده، از کشته‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ نیز در اینستاگرام گفت ماموران لباس شخصی پدرش را با خود برده‌اند و از عمویش هم خبری در دست نیست.

خسرو علیکردی که بود؟

خسرو علیکردی سابقه دفاع از ده‌ها معترض بازداشتی و متهم سیاسی از جمله خانواده ابوالفضل آدینه‌زاده و فاطمه سپهری را داشت.

جسد آقای علیکردی هفته پیش در دفترش پیدا شد و خانواده‌اش می‌گویند که مأموران امنیتی تصاویر دوربین‌های مداربسته را توقیف کرده‌اند.

مقام‌های حکومتی علت درگذشت او را سکته قلبی اعلام کرده‌اند اما گروه‌های حقوق بشری خواستار تحقیق در این باره شده‌اند.

پیکر این وکیل ۴۶ ساله هفته گذشته در سبزوار با حضور جمعیت زیاد و در جو امنیتی تشییع و به خاک سپرده شد.

برخی رسانه‌های وابسته به حکومت یک ویدئو منتشر کرده و مدعی شده‌اند که ویدئو را دوربین‌های مداربسته محل کار آقای علیکردی ضبط کرده‌اند و «آخرین لحظات زندگی» او و فوت بر اثر «ایست قبلی» را نشان می‌دهد. در این ویدئو چهره آقای علیکردی قابل تشخیص نیست.

خبر درگذشت آقای علیکردی واکنش برخی از خانواده‌های دادخواه را برانگیخت و برخی کاربران دلایلی آوردند که درگذشت او را بر اساس آنچه که اعلام شده است قبول ندارند.