تلاش شهروندان برای گرامیداشت روز جهانی زبان مادری و انتقاد از محدودیت‌های حکومتی

۲۱ فوریه هر سال از سوی یونسکو روز جهانی زبان مادری نام‌گذاری شده است. از سال ۲۰۰۰ میلادی این سازمان بر اساس مضمون‌های مشخص این روز را ارج می‌نهد و بر مسائل اساسی هم‌چون حق آموزش به زبان مادری تاکید دارد.

ایران کشوری با دست‌کم ۲۰ زبان رایج غیر فارسی است، اما محدودیت آموزش رسمی این زبان‌ها همواره از مسائل مورد انتقاد فعالان حقوق بشر بوده است.

به مناسبت روز جهانی زبان مادری گروهی از فعالان مدنی ایرانی و افغان دیروز و امروز جمعه ۳ اسفند از جمله در استان‌های آذربایجان غربی، شرقی و کردستان مراسمی را برگزار کردند.

تصاویری از توزیع کتاب‌های کودکان به زبان‌ ترکی میان دانش‌آموزان در تبریز، نقده و مراغه منتشر شده است. همچنین گروهی از کودکان و نوجوانان در مرکز خریدی در تبریز ترانه‌ای فولکلور را به طور دسته‌جمعی اجرا کرده‌اند.

در کردستان هم اعضای کانون فرهنگی هنری وژین در پارک ملت مریوان با پخش تراکت و شیرینی این روز را گرامی داشتند.

به مناسبت این روز در لندن کانون همیاری پارسی‌زبانان، تندیس «قند پارسی» را برای سرودن ترانه «دل ماست پارسی» به آقایان طاهر شباب و صدیق شباب تقدیم کرده است.

شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال حقوق بشر در پیامی به مناسبت روز جهانی زبان مادری که در صفحات شبکه‌های اجتماعی خود منتشر کرد به اهمیت آموزش زبان مادری پرداخت و خواهان پایان سیاست‌های «تبعیض‌آمیز» حکومت ایران در رابطه با زبان‌های مادری شد.‌

او در پیام خود زبان‌های رایج ایران را سرمایه‌های کشور خواند و نوشت که حکومت ایران در دهه‌های گذشته، گویشوران زبان‌های غیرفارسی را به «دیده تهدید نگریسته و مانع از آموزش این زبان‌ها در نظام رسمی آموزشی» شده است. ‌

در بیانیه خانم عبادی آمده است که کودکان در نظام آموزشی تک‌زبانه مورد «تبعیض قرار می‌گیرند و معلمان زبان‌های مادری تحت فشارهای امنیتی و قضایی قرار دارند» و چنین سیاستی مصادق «بی‌عدالتی» است‌.

کانون نویسندگان ایران نیز در بیانیه‌ای با اشاره به بازداشت گسترده فعالان فرهنگی و مدنی در استان‌های مرزی، سیاست‌های زبانی حاکمیت را «نقض آشکار حق آزادی بیان و تنوع فرهنگی» دانست.

این کانون به «ستم زبانی» که از دوران حکومت پهلوی تا امروز اشاره کرد و خواستار رفع محدودیت‌های زبانی و توقف سرکوب کنشگران حوزه زبان‌های مادری شد.‌

در یک ماه گذشته، رسانه‌های حقوق‌بشری گزارش‌هایی از افزایش بازداشت و سرکوب گسترده فعالان کرد، بلوچ، ترک و عرب و معلمان زبان مادری در برخی استان‌ها منتشر کردند.