بِن فِرِنز؛ آخرین دادستان بازمانده دادگاه نورنبرگ در ۱۰۳ سالگی درگذشت

بِن فِرِنز، آخرین دادستان بازمانده از دادگاه نورنبرگ پس از جنگ جهانی دوم، در ۱۰۳ سالگی درگذشت.

بنجامین بِرِل فِرِنز تنها ۲۷ سال داشت، زمانی که دادستان دادگاه نورنبرگ بود و ۲۲ افسر نازی را به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت محکوم کرد.

او سپس در پی ایجاد یک دادگاه بین‌المللی برای پیگرد جنایات جنگی فعالیت کرد، هدفی که نهایتا در سال ۲۰۰۲ محقق شد.

آقای فرنز، عصر جمعه، ۷ آوریل، در یک مرکز مراقبتی سالمندان در فلوریدا با آرامش در خواب درگذشت.

موزه هولوکاست ایالات متحده آمریکا با تایید خبر مرگ آقای فرنز گفت که جهان «یک رهبر در جستجوی عدالت برای قربانیان نسل‌کشی» را از دست داد.

پس از جنگ جهانی دوم در دادگاه نورنبرگ، زیر نظر قوای متفقین و بر مبنای قوانین بین‌المللی و قوانین جنگ یک رشته محاکمه برگزار شد. بیشترین اهمیت این دادگاه‌ها در محاکمه اعضای برجسته رهبری سیاسی، نظامی، قضایی و اقتصادی آلمان نازی بود که هولوکاست و ارتکاب جنایت‌های جنگی دیگر برعهده آن‌ها بود یا به نحوی در آنها دست داشتند. محاکمه‌ها در شهر نورنبرگ برگزار شد و حکم‌هایی که در آن صادر شد نقطه عطفی در شکل‌دهی به قوانین معاصر بین‌المللی بود.

بن فرنز در سال ۱۹۲۰ در ترانسیلوانیا - بخشی از رومانی امروز - به دنیا آمد، اما زمانی که جوان بود همراه خانواده‌اش برای فرار از یهودی‌ستیزی به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کردند و سپس در نیویورک ساکن شدند.

آقای فرنز پس از فارغ‌التحصیلی از دانشکده حقوق هاروارد در سال ۱۹۴۳، در ارتش آمریکا ثبت نام کرد و در فرود متفقین در نرماندی و نبرد بولج (نبرد آردن) شرکت کرد. به درجه گروهبانی رسید و در نهایت به واحدی پیوست که کارش تحقیق و جمع‌آوری مدارک جنایات جنگی نازی‌ها بود.

این تیم که همراه با ارتش آمریکا در آلمان مستقر بود، پس از آزادی اردوگاه‌های کار اجباری، وارد این مکان‌ها می‌شد و از شرایط هر کدام یادداشت برمی‌داشت و با بازماندگان مصاحبه می‌کرد.

فرنز سال‌ها بعد در روایتی از زندگی خود از یافتن اجسادی صحبت کرد که «مثل چوب هیزم روی هم انباشته شده» و «اسکلت‌های درمانده مبتلا به اسهال، اسهال خونی، تیفوس، سل، ذات‌الریه و سایر بیماری‌ها، که در تخت‌های پر از شپش بالا آورده بودند، یا روی زمین با چشمان رقت‌انگیز درخواست کمک می‌کردند.»

او اردوگاه بوخِن‌والت - یکی از بزرگترین اردوگاه‌های کار اجباری در آلمان - را «مرده‌خانه‌ای از دهشت‌های وصف‌ناپذیر» توصیف کرد.

او نوشت: «تردیدی نیست که به دلیل تجربیاتم به عنوان بازرس جنایات جنگی مراکز کشتار نازی‌ها به‌شدت از نظر روانی آسیب دیده‌ام. هنوز هم سعی می‌‌‌کنم در موردشان حرف نزنم و به جزئیاتش فکر نکنم.»

پس از جنگ، بن فرنز برای وکالت به نیویورک بازگشت. اما مدت کوتاهی پس از آن، علیرغم اینکه سابقه محاکمه قبلی نداشت، برای کمک به محاکمه نازی‌ها در دادگاه نورنبرگ به کار گماشته شد.

او در محاکمه اعضای گروه آینزاتس‌گروپن به عنوان دادستان اصلی منصوب شد. آینزاتس‌گروپن، جوخه‌های مرگ سیار متعلق به اِس‌اِس (گردان حفاظتی حزب نازی) بودند که در اروپای شرقی تحت اشغال نازی‌ها فعالیت می‌کردند. تخمین زده می‌شود که این گروه بیش از یک میلیون نفر را به قتل رسانده باشند.

از ۲۲ مرد تحت محاکمه، همه مجرم شناخته شدند، که ۱۳ نفر از آنها حکم اعدام گرفتند و در نهایت چهار نفر اعدام شدند.

پس از پایان محاکمه‌ها، فرنز - که به شش زبان از جمله آلمانی مسلط بود - در آلمان غربی ماند و به گروه‌های یهودی کمک کرد تا از دولت جدید غرامت دریافت کنند.

در سال‌های اخیر زندگی، او استاد حقوق بین‌الملل شد و برای ایجاد دادگاهی بین‌المللی فعالیت کرد که بتوان در آن رهبران دولت‌هایی را که مرتکب جنایات جنگی شده‌اند محاکمه کرد. چندین کتاب هم در این زمینه نوشت.

نهایتا در سال ۲۰۰۲، دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) در لاهه هلند تاسیس شد. اگرچه کارایی این دادگاه به دلیل خودداری چند کشور بزرگ از جمله ایالات متحده آمریکا از مشارکت در آن، محدود است.