اقدام تاریخی کشورهای بالتیک برای پایان وابستگی به شبکه برق روسیه

استونی، لتونی و لیتوانی بیش از سه دهه بعد از جدایی از اتحاد جماهیر شوروی، شروع به قطع وابستگی خود به شبکه برق روسیه و پیوستن به شبکه اتحادیه اروپا کرده‌اند.

با شروع این فرآیند دو روزه در صبح روز شنبه از مردم درخواست شد وسایل خود را شارژ کنند، مواد غذایی و آب ذخیره کنند، و خود را برای شرایطی شبیه به اوضاع نامساعد جوی آماده کنند.

در بسیاری ساختمان‌ها از مردم خواسته شده از آسانسور استفاده نکنند و گفته شد در برخی نواحی چراغ‌های راهنمایی از کار خواهد افتاد.

روز یکشنبه یک ساعت عظیم آخرین ثانیه‌های این انتقال تاریخی را در مراسمی در پایتخت لیتوانی، با حضور اورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپایی، شمارش خواهد کرد.

به این ترتیب این سه کشور از شبکه‌ای جدا خواهند شد که از سال‌های بعد از جنگ جهانی دوم آنها را به روسیه وصل کرده بود.

شبکه موسوم به «برِلل» - حروف اول بلاروس، روسیه، استونی، لتونی و لیتوانی - تقریبا به طور انحصاری در کنترل مسکو است و از دیرباز نقطه ضعفی برای جمهوری‌های سابق شوروی که حالا عضو ناتو هستند به حساب می‌آمد.

هرچند هیچ یک از آنها از سال ۲۰۲۲ از روسیه برق نخریده‌اند، اتصال آنها به شبکه «برلل» باعث ادامه وابستگی آنها به مسکو بود.

این سه کشور بعد از جدا شدن از این شبکه برق در صبح شنبه ابتدا تست‌هایی را برای محک زدن آمادگی سیستم انجام می‌دهند تا روز یکشنبه از طریق لهستان به شبکه برق اروپا وصل شوند.

وزیر انرژی لیتوانی به خبرگزاری فرانسه گفت روسیه دیگر نمی‌تواند از این شبکه به عنوان «ابزاری برای باج‌خواهی ژئوپلیتیک» استفاده کند.

پروفسور دیوید اسمیت از واحد تحقیقات بالتیک در دانشگاه گلاسگو به بی‌بی‌سی گفت: «این نتیجه بیش از ۱۰ یا ۲۰ سال کار برای کاهش وابستگی انرژی است.»

او گفت: «زمانی که کشورهای بالتیک به اتحادیه اروپا و ناتو پیوستند، همه از آنها به عنوان یک جزیره انرژی حرف می‌زدند که به خاطر آن شبکه برق همچنان به بلاروس و روسیه وابسته است. این وابستگی اکنون به طور کامل قطع شده است.»

کشورهای بالتیک و روسیه ۸۷۴ کیلومتر مرز مشترک دارند. تنش میان این کشورها و مسکو از زمان شروع جنگ اوکراین شدت گرفته است.

از آن زمان وقوع یک رشته خرابکاری‌ها به روی کابل‌های برق و خطوط لوله انرژی در دریای بالتیک باعث این نگرانی شده است که مسکو ممکن است به خاطر رویگردانی این کشورها، دست به تلافی جویی بزند.

در ۱۸ ماه گذشته حداقل ۱۱ کابل که از بستر دریای بالتیک می‌گذرد آسیب دیده است. در یک مورد اخیر، یک کشتی متعلق به «ناوگان سایه» تانکرهای روسیه به آسیب رساندن به حلقه اتصال عمده برق استونی در خلیج فنلاند متهم شد. کرملین اظهار نظر نکرد.

ناتو روسیه را در ارتباط با این حادثه متهم نکرده، اما یک ماموریت گشتزنی تازه در منطقه به نام «بالتیک سنتری» به راه انداخته است.

ادگارز رینکیویکس رئیس جمهور لتونی روز چهارشنبه گفت: «ما نمی‌توانیم اقدامات تحریک‌آمیز را مردود بدانیم. به این دلیل است که مقام‌های امنیتی لتونی و سایر کشورها درحال آماده باش کامل هستند.»

اِویکا سیلینا نخست وزیر این کشور هم گفت: «به وضوح خطراتی وجود دارد، ما این مساله را خوب می‌فهمیم. اما خطرات بالقوه شناسایی می‌شود و طرح‌های احتیاطی آماده شده است.»

مقام‌های امنیت انرژی ناتو اخیرا به بی‌بی‌سی گفته‌اند که تست‌هایی برای کمک به آمادگی سیستم انرژی در برابر حملات بالقوه سایبری انجام شده است.