افغانستان و جام ‌جهانی کریکت؛ دشواری راهیابی به نیمه‌نهایی و حضور با پرچم حذف‌شده از سوی طالبان

حضور تیم ملی کریکت افغانستان در جام جهانی ۲۰۲۳ که در هند در حال برگزاری است، برای هواداران این بازی شگفتی‌آور، تحسین‌برانگیز و الهام‌بخش بوده است.

در این بازی‌ها افغانستان پیروزی بر سه قهرمان سابق جام جهانی یعنی انگلستان، پاکستان و سریلانکا را در کارنامه خود ثبت کرد و بر تیم هلند هم پیروز شد.

اکثر بازیکنان افغان یا به قول هواداران شان «ببرهای آبی» در مقایسه با بازیکنان تیم‌های رقیب تجربه کمتری دارند. یازده نفر از ۱۵ عضو این تیم زیر ۲۵ سال دارند.

همچنین تیم افغانستان نسبتا نوبنیاد است و نسبت به اکثر تیم‌های دیگر مشمول جام جهانی تعداد کمتری از بازی‌های یک روزه را در کارنامه خود دارد.

آن‌ها روز سه‌شنبه (۷ نوامبر) نیز در آستانه تاریخ‌سازی بودند و چیزی نمانده بود که استرالیا، قهرمان پنج‌مرتبه‌ای جهان را شکست دهند.

اما گلن ماکسول، توپ‌زن استرالیا در آخر بازی توانست به تنهایی ۲۰۱ دوش/امتیاز بگیرد و نگذارد این اتفاق بیفتد. قبل از نوبت او استرالیا که هدف ۲۹۲ را دنبال می‌کرد، هفت بازیکن خود را از دست داده و تنها ۹۱ امتیاز گرفته بود.

این باخت شانس افغانستان را برای راهیابی به مرحله بعد کمتر کرد.

آیا افغانستان هنوز هم می‌تواند به نیمه‌نهایی راه پیدا کند؟

از نظر فنی بله. اما بستگی به بازی‌ بعدی افغانستان در روز جمعه ۱۰ نوامبر، و دو بازی روز پنجشنبه ۹ نوامبر (سریلانکا و نیوزیلند) و روز شنبه ۱۱ نوامبر (پاکستان و انگلستان) دارد.

روز جمعه (۱۰ نوامبر) اما افغانستان در آخرین حضور خود در مرحله اول جام جهانی جاری در برابر تیم بسیار قدرتمند آفریقای جنوبی قرار خواهد گرفت.

آفریقای جنوبی در حال حاضر با ۱۲ امتیاز در جایگاه دوم جدول قرار دارد و راهیابی خود را به نیمه‌نهایی این قطعی کرده است.

امکان راهیابی:

افغانستان در صورتی قطعاً به نیمه‌نهایی راه خواهد یافت که در بازی خود در برابر آفریقای جنوبی پیروز شود. همچنین نیوزیلند در برابر سریلانکا و پاکستان در برابر انگلستان، هر دو ببازند.

نقش میانگین امتیازات (ران ریت)

یکی از مواردی که شانس افغانستان را برای راهیابی به نیمه‌نهایی کاهش داده است سطح پایین میانگین دوش‌ها (Run Rate ) است.

در حال حاضر سه تیم (نیوزیلند، پاکستان و افغانستان) همه دارای هشت امتیاز در جدول هستند. یعنی همه چهار بازی از هشت بازی خود را برنده‌اند. اما به دلیل تفاوت در میانگین امتیازات،‌افغانستان در جدول جایگاه ششم را دارد و نیوزیلند و پاکستان به ترتیب جایگاه چهارم و پنجم را گرفته‌اند.

این بدان معناست که اگر افغانستان در برابر آُفریقای جنوبی برنده شود، ۱۰ امتیاز می‌گیرد و اگر یکی از تیم‌های نیوزیلند و پاکستان هم بازی خود را ببرند ۱۰ امتیازه می‌شوند ولی افغانستان به دلیل «ران ریت‌» پایین بازهم به نیمه نهایی راه پیدا نخواهد کرد. مگر این که در یک احتمال دور در بازی بعدی امتیازات بسیار بالایی بگیرد و میانگین امتیازات خود را یکباره تغییر دهد.

در کریکت میانگین امتیازات، در واقع میانگین شمار دوش‌هایی است که یک تیم با توپ‌زنی در هر آور (دور) به دست می‌آورد. همچنین مشمول هر آور (دور) به شش بار توپ‌اندازی گفته می‌شود.

افغانستان دارای توپ‌اندازان بسیار ماهر در سطح جهانی است اما توپ‌زن‌های زبده که بتوانند میانگین امتیازات را در مجموع بالا ببرند کم دارد.

حضور با پرچم سه رنگ و سرود ملی

طالبان با پرچم سفیدرنگ خود به قدرت بازگشتند و پرچم ملی سه رنگ افغانستان را از تمام سطوح پایتخت از جمله از ادارات دولتی و رسمیات حذف کردند. این کار حتی اعتراضاتی را در شهرهای مختلف در پی داشت.

بحث پرچم همواره در افغانستان جنجال‌برانگیز بوده است و گروه‌هایی از افراد حتی پرچم سه رنگ را «ملی» نمی‌دانند. هرچند تقریباً تمام چهره‌های سیاسی که عضو طالبان نیستند از جمله جبهه مقاومت ملی که ضد طالبان می‌جنگند، این پرچم را به عنوان پرچم ملی می‌پذیرند یا هم در کنار پرچم حزبی که به آن وابسته هستند، می‌گذارند.

حکومت طالبان را تاکنون هیچ کشوری به رسمیت نشناخته است و پرچم افغانستان هم در سطح بین‌المللی پرچم سه رنگی است که در دولت‌های قبلی رسمیت داشت.

تیم کریکت افغانستان در تمام بازی‌های بین‌المللی با پرچم سه رنگ و سرود ملی دولت‌های پیشین افغانستان حضور دارد.

هواداران این تیم هم همین پرچم را در استادیوم‌های ورزشی با خود می‌آورند.

جدا از بحث پرچم، شماری از افراد هم به ترکیب قومی اعضای تیم افغانستان انتقاد می‌کنند، چون تقریباً تمام اعضای اصلی آن پشتون هستند. انتقاد برخی هم توجه «کریکت بورد افغانستان» است که چرا در زمینه جذب افرادی متعلق به اقوام دیگر تلاش قابل ملاحظه‌ای نکرده است.

اداره کریکت افغانستان عضو شورای بین‌المللی کریکت است و تا حدود زیادی مستقل است و از این شورا سالانه بودجه دریافت می‌کند.

از کمپ‌ مهاجران تا جام جهانی

بنا به یک روایت تاریخی، نخستین بازی کریکتی که در افغانستان کنونی انجام شده به سال ۱۸۳۹ میلادی برمی‌گردد، به ‌زمانی که سربازان بریتانیایی در جریان نخستین جنگ افغان-انگلیس این بازی را در بین خود انجام دادند. در جریان جنگ دوم افغان-انگلیس (۱۸۷۸-۱۸۸۰) برخی از افراد محلی هم با سربازان بریتانیایی بازی کردند.

برای یک قرن بعد از آن کریکت دیگر در افغانستان ناشناخته باقی ماند. ظهور آن در این کشور اما پس از تهاجم شوروی و مهاجرت افغان‌ها به پاکستان صورت گرفت. نوجوانان افغان در اردوگاه‌های مهاجران در پاکستان با چوب عادی و توپ‌ ساخته شده از پلاستیک و چسب شروع به بازی آن کردند.

نخستین بازیکنان تیم کنونی کریکت افغانستان که به سطح جهانی رسید در واقع کودکان مهاجری بودند که کریکت را در همین کمپ‌های مهاجران یاد گرفته بودند.

هرچند فدراسیون کریکت برای نخستین بار در سال ۱۳۷۴ خورشیدی در افغانستان ایجاد شد. اما کریکت نیز مثل سایر رشته‌های ورزشی در سال‌های آغازین دور اول حکومت طالبان با محدودیت مواجه شد ولی در یک سال‌ پایانی زمامداری آنها در افغانستان (۲۰۰۰)، این رشته در میان استثناها، آزاد شد.

تیم کریکت افغانستان در سال ۲۰۰۱ به عضویت شواری بین‌المللی کریکت در آمد و نخستین بازی رسمی‌اش را در ۱۵ اکتبر ۲۰۰۱ در برابر پاکستان انجام داد. افغانستان در سال ۲۰۱۷ عضویت کامل شورای بین‌المللی کریکت را کسب کرد و در جمع ۱۲ کشوری پیوست که در سطح بالایی در جهان بازی می‌کنند.