چهارمین تقابل همسایه‌های قدیمی؛ افغانستان و ایران این‌بار در تاجیکستان

در آستانه دیدار تیم ملی فوتبال افغانستان با ایران در تورنمنت ملت‌های کافا (مرکز آسیا) که برای دومین سال است مسابقاتش را در رده سنی بزرگسالان برگزار می‌کند، نگاه‌ها دوباره به تقابل فوتبال آشفته افغانستان با تیم قدرتمند آسیا یعنی ایران دوخته شده است.

قبل از اینکه به حاشیه‌ها و آنچه این دیدار را برای هواداران دو همسایه قدیمی مهم می‌کند بپردازیم، بد نیست نگاهی بیندازیم به چند‌و‌چون برگزاری دومین دوره مسابقات ملت‌های کافا در رده بزرگسالان، که این‌بار هم به صورت مشترک در دو کشور میزبانی خواهد شد.

مرحله گروهی رقابت‌های فوتبال قهرمانی مرکز آسیا (کافا) از امروز جمعه، هفتم شهریور - سنبله ۱۴۰۴، با دیدار تیم‌های ملی فوتبال افغانستان و ایران آغاز می‌شود.

این مسابقه ساعت ۴:۳۰ عصر در ورزشگاه مرکزی حصار تاجیکستان برگزار می‌‌شود.

ملی‌پوشان افغانستان در گروه دوم با ایران، تاجیکستان و هندوستان هم‌گروه هستند و بازی‌های‌شان در تاجیکستان برگزار خواهد شد.

افغانستان به ترتیب در تاریخ های ۷، ۱۰ و ۱۳ شهریور/سنبله به مصاف ایران، تاجیکستان و هندوستان خواهد رفت.

ازبکستان، قرقیزستان، ترکمنستان و عمان هم تیم‌های گروه اول هستند و تاشکند، پایتخت ازبکستان میزبان آنهاست.

دو صدرنشین هر گروه به صورت مستقیم به فینال راه پیدا می‌کنند که در تاشکند برگزار خواهد شد.

بازی افغانستان و ایران مهم است

این بازی شاید برای ایران اهمیت چندانی نداشته باشد. طبیعی هم است. چون تیمی که در سطح جام‌جهانی رقابت می‌کند، شاید افغانستان را، که چندین پله در رده‌بندی فیفا از این تیم پایین‌تر است، چندان جدی نگیرد.

این دیدار برای مردم فوتبالی افغانستان اما یک دیدار ساده نیست. حتی اگر حریف به مراتب قوی‌تر و نتیجه بازی هم از قبل قابل پیش‌بینی باشد، جدال تیم‌های اصلی افغانستان و ایران در جغرافیای فوتبالی افغانستان مخاطب زیادی خواهد داشت و همیشه خاص بوده؛ چه در سطح فوتبال، چه فراتر از آن.

به دلیل نبود لیگ قوی و فضای فوتبالی مناسب در افغانستان و حضور گسترده مهاجران در طی سال‌های زیاد در ایران، اکثریت مردم فوتبال‌دوست افغانستان با فوتبال ملی و لیگ ایران آشنایی دارند و در واقع می‌توان گفت در شادی‌ها و حساسیت‌های فوتبالی این کشور سهیم بوده‌اند. به‌خصوص در شهرهای مرزی هرات و نیمروز که تاثیرپذیری بیشتری دیده می‌شود و تیم‌های شاخص این کشور، مثل استقلال و پرسپولیس، حتی طرفداران خاص خودشان را دارند.

تیم ملی افغانستان در آستانه این دیدار در چه شرایطی است؟

روی کاغذ و به‌صورت کلی فوتبال افغانستان حال خوبی ندارد. لیگ افغانستان ماه‌هاست تعطیل است و به‌دلیل مشکلات مالی، فدراسیون فوتبال این کشور توانایی برگزاری لیگ دوام‌دار و حتی نیمه‌حرفه‌ای را هم ندارد. در رده ملی هم تیم ملی با اتکا به بازیکنان مقیم خارج تشکیل می‌شود. با این تفاوت که در کنار بحران بازیکن، افغانستان حالا در بحران استخدام و اخراج سرمربی نیز قرار گرفته است.

در طی حداقل یک سال، افغانستان تا کنون سه سرمربی استخدام کرده است که خود نشان‌دهنده اوضاع آشفته در تیم ملی فوتبال این کشور است.

بعد از اینکه اشلی وست وود انگلیسی به دلیل عدم رضایت از برخورد مدیران فوتبال افغانستان قراردادش را یک‌طرفه فسخ کرد و سرمربی هنگ‌کنگ شد، فدراسیون فوتبال افغانستان در حالی که زیر فشار شدید رسانه‌ها و طرفداران بود، عثمان توشف ازبکستانی را انتخاب کرد؛ انتخابی که با توجه به شرایط این مربی ازبک، پر بود از انتقاد. زیرا توشف در طی سالیان اخیر هیچ تجربه مربی‌گری نداشته و بیشتر در نقش یک مدرس در فوتبال آسیا فعالیت می‌کرد.

پس از یک دوره کوتاه و شکست ناامیدکننده برابر میانمار در اولین بازی دور نهایی مقدماتی جام ملت‌های آسیا، فدراسیون فوتبال افغانستان به همکاری‌اش با توشف پایان داد و در نهایت هم پس از سکوتی طولانی، هدایت «شیران خراسان» را به آلبرتو آنه‌زه، سرمربی ایتالیایی و سابق تیم ملی فوتبال نپال داد.

آنه‌زه هم همانند سرمربیان قبلی افغانستان نیمکتی آشفته و تیمی کاملا به‌هم‌ریخته در اختیار گرفت و در دومین بازی افغانستان در ادامه مسیر صعود به جام ملت‌های آسیا رقابت را با یک گل به سوریه باخت تا تقریبا بخت صعود افغانستان به جام ملت‌های آسیا را بیشتر از قبل کاهش دهد.

حالا هم در آستانه شروع بازی‌های کافا و قرعه سختی بنام ایران، آنه‌زه اکثر بازیکنان اصلی‌اش را به دلایل مختلف در اختیار ندارد و باید خود را در برابر تیمی قدرتمند محک بزند که قرار بود در این فیفا دی با تیم‌های اروپایی یا آمریکای جنوبی بازی کند اما در نهایت سر از کافا در آورد.

ایران زیر فشار شدید رسانه‌هاست

تیم ملی ایران هم می‌توان گفت با ترکیب اصلی‌اش در بازی‌های کافا حضور ندارد. چند بازیکن این تیم، مثل سردار آزمون و مهدی قایدی، مصدوم هستند و چند بازیکن دیگر هم طبق اعلام سرمربی تیم به دلیل اینکه بازی‌های کافا در فیفا دی برگزار نمی‌شود، نمی‌توانند تیم ملی را همراهی کنند.

به همین خاطر ایران با ترکیبی از بازیکنان با تجربه و جوانش که در لیگ این کشور بازی می‌کنند به استقبال افغانستان و سایر رقبایش در کافا خواهد رفت.

البته حضور ایران در مسابقات کافا باعث شده تا رسانه‌های این کشور انتقادهای زیادی به این تیم داشته باشند. فشار رسانه‌ای که معتقد است ایرانی که سال آینده قرار است در جام جهانی ۲۰۲۶ بازی کند، باید با تیم‌های قوی و سطح بالا دیدار کند نه تیم‌هایی که از لحاظ فنی هیچ کمکی به این تیم نمی‌کنند. ولی بحث مهم اینجاست که ایران عضو اتحادیه فوتبال آسیای مرکزی است و طبق قانون و اصول‌نامه کافا، مکلف است که درین مسابقات شرکت کند.

از سویی هم حضور بازیکنان سرشناسی مثل مهدی طارمی که در بالاترین سطح فوتبال دنیا به میدان می‌رود، بدون شک به این تورنمنت شخصیت بالایی می‌بخشد.

با این حال روی کاغذ ایران در کنار ازبکستان شانس اول قهرمانی این مسابقات است و شاید در این دوره هم فینالیست باشد و قهرمانی‌اش در مرکز آسیا را تکرار کند.

تاریخچه تقابل های دو تیم

مسابقه امروز افغانستان و ایران چهارمین دیدار تاریخ دو تیم است. در سه دیدار گذشته، سهم ایران دو و سهم افغانستان یک پیروزی بوده است.

نخستین تقابل در سال ۱۳۲۰ در کابل برگزار شد که افغانستان یک بر صفر به برتری رسید. البته در بسیاری از سایت‌های خبری ایران نتیجه این دیدار بدون گل مساوی به ثبت رسیده است، اما در این اواخر شواهد و مستندهایی که از زبان بازیکنان وقت و پیشین دو کشور به رسانه‌ها درز کرد، نشان داد افغانستان این بازی را با یک گل برده است.

دومین دیدار دو تیم هشت سال بعد و در سال ۱۳۲۸ در تهران برگزار شد که ایران ۴ بر صفر از سد همسایه‌اش گذشت.

سومین دیدار هم دو سال پیش در تابستان ۱۴۰۲ در اولین دوره کافا در قرقیزستان برگزار شد که ایران با نتیجه سنگین ۶ بر ۱ پیروز شد.

جمعه ۷ سنبله ۱۴۰۴ نیز دو تیم برای چهارمین بار در تاریخ به مصاف هم خواهند رفت که باید دید این بار چه نتیجه‌ای رقم خواهد خورد.