وقتی یک شوخی درباره طاسی زندگی‌ام را زیر و رو کرد

من طاس‌ام و مدت‌ها این موضوع برای مدت طولانی برایم آزاردهنده بود.

بیشتر از خود طاسی، ناراحتی‌ام از ناراحت بودن بود که آزارم می‌داد. اما کافی‌ است یک نگاه به اینستاگرامم بیندازم تا ببینم تنها مردی نیستم که به خاطر موهایش دل‌نگران و حساس است.

هر بار که اینستاگرامم را باز می‌کنم، با انبوهی از ویدیوها و پست‌ها روبه‌رو می‌شوم که کاشت مو، قرص‌های رشد مجدد، اسپری‌های حجم‌دهنده، پودرهای پوشاننده قسمت‌های خالی، وکلاه‌گیس‌های قدیمی با نامی تازه، را تبلیغ می‌کنند.

همه‌شان وعده می‌دهند «اعتماد به‌ نفس از دست‌ رفته‌ام» را برمی‌گردانند و نمی‌گذارند کم‌مویی «سدی در برابر زندگی‌ام» باشد.

اما آیا این همه گزینه درمانی نشان می‌دهد نگرش‌ها نسبت به طاسی تغییر کرده است؟ آیا چیزی که زمانی باید با آن کنار می‌آمدیم، حالا به امری قابل بازگشت، هرچند با هزینه، تبدیل شده است؟

به گفته «انجمن بین‌المللی جراحی ترمیم مو»، کاشت مو در سراسر جهان رو به افزایش است و افراد در سنین پایین‌تری سراغ آن می‌روند.

پژوهش این گروه جهانی از جراحان و متخصصان نشان می‌دهد ۹۵ درصد بیماران متقاضی جراحی ترمیم مو بین ۲۰ تا ۳۵ سال سن دارند؛ موضوعی که دکتر نیلوفر فارجو، جراح متخصص ترمیم مو، تایید می‌کند همین الگو در بریتانیا نیز دیده می‌شود.

وقتی در اوایل بیست‌ سالگی موهایم شروع به ریختن و کم شدن کرد، با دقت و وسواس موهایم را مدل می‌دادم تا جای خالی‌ را که تازه روی سرم دیده می‌شد، پنهان کنم.

اما شبی در مهمانی مجردی پیش از جشن ازدواج برادرم در یکی از کلوب‌های شبانه لیورپول، اتفاقی افتاد که تا امروز از یادم نرفته است.

پیشنهاد من این بود که تی‌شرت‌های سفید بپوشیم و ماژیک همراه‌مان داشته باشیم تا هرکسی که سر راه‌مان قرار می‌گیرد، بتواند جمله‌ای خنده‌دار روی لباس‌هایمان بنویسد.

زنی روی لباسم نوشت: «ساقدوش؟ نه، استاد پنهان‌کردن طاسی!»

ظاهر خونسردی داشتم و خندیدم، اما به‌هم ریختم. فهمیدم ریزش موهایم برای دیگران هم آشکار شده و از آن شب به بعد، حساسیت و دل‌نگرانی‌ام نسبت به موهایم روزبه‌روز بیشتر شد.

وقتی جوان‌تر بودم، طاسی میان مردان معمولاً سوژه شوخی بود، اما تلاش برای ترمیم موهای ریخته، کاری زنانه یا از سر خودشیفتگی تلقی می‌شد. با این حال، کم‌کم به این فکر افتادم که شاید کاشت مو تنها راه باقی‌مانده باشد. آیا کسی مثل من هم می‌تواند این کار را انجام دهد؟ در ذهنم، کاشت مو مخصوص ثروتمندان و چهره‌هایی مثل التون جان بود.

ده سال بعد، همان‌طور که دکتر فارجو می‌گوید، شبکه‌های اجتماعی و اپلیکیشن‌های دوستیابی باعث شدند همه بیش از گذشته به ظاهر خود توجه کنیم. حالا که سلبریتی‌ها و اینفلوئنسرها بی‌پرده از کاشت مو حرف می‌زنند، این عمل به امری معمول و پذیرفته‌شده تبدیل شده است.

به گفته او، این روزها مردان جوان بیشتری به درمان ریزش مو روی می‌آورند، و آنچه زمانی «خودشیفتگی» تلقی می‌شد، اکنون بخشی از «مراقبت معمول از خود» به حساب می‌آید.

وقتی برای اولین بار به کاشت مو فکر کردم، تازه از دانشگاه فارغ‌التحصیل شده بودم، پول زیادی نداشتم و هیچ تصوری از هزینه واقعی این عمل نداشتم.

شروع کردم به جست‌وجو و خیلی زود کلینیکی نزدیک خانه پیدا کردم که مشاوره رایگان و امکان پرداخت اقساطی ارائه می‌داد.

مشاور کاشت مو، در حالی‌که با ماژیک روی پوست سرم خط می‌کشید، گفت: «تو هنوز جوانی. ممکن است بعد از این عمل موهایت باز هم بریزد. اما اشکالی ندارد، می‌توانی بعداً برگردی و آن را ترمیم کنیم.»

با آن‌که امکان پرداخت اقساطی وجود داشت، فهمیدم باز هم از پس هزینه کاشت مو برنمی‌آیم، به‌ویژه اگر قرار باشد چند سال بعد دوباره برگردم و آن را ترمیم کنم.

از وقتی در سال ۲۰۱۴ در کاردیف مشاوره گرفتم، بارها شنیده‌ام که مردان زیادی برای کاشت مو به کشورهایی مثل ترکیه سفر می‌کنند. دکتر فارجو می‌گوید دلیلش ساده است: هزینه آنجا فقط «کسری» از هزینه کاشت مو در بریتانیاست.

دکتر فارجو می‌گوید با وجود قیمت‌های پایین، نبود نظارت کافی در زمینه این گونه جراحی‌ها جای نگرانی دارد. او هشدار می‌دهد که عمل‌های ارزان و بدون نظارت، در هر جای جهان، گاهی به زخم، طراحی نامناسب خط رویش مو و در نهایت نیاز به جراحی اصلاحی پرهزینه منجر می‌شوند.

با وجود این هشدارها، کاشت مو در ترکیه همچنان پرطرفدار است و بسیاری از مشتریان از نتیجه کارشان رضایت دارند؛ از جمله بن پلاسیتو، تولیدکننده محتوای آنلاین.

وقتی آرایشگرش با شوخی به ریزش مویش اشاره کرد، بن تصمیم گرفت جدی‌تر به کاشت مو فکر کند. پس از چند ماه تحقیق، فهمید انجام این عمل در ترکیه بسیار ارزان‌تر از بریتانیاست.

بن می‌گوید بعضی از کلینیک‌های ترکیه قیمت‌های به‌طرز باورنکردنی ارزانی داشتند، حدود ۱۵۰۰ پوند برای کل عمل. اما این مرد ۳۱ ساله تصمیم گرفت سراغ ارزان‌ترین گزینه نرود و در عوض گزینه‌ای باکیفیت‌تر و مطمئن‌تر را انتخاب کند.

پس از صحبت با چند مرد که تجربه موفقی در همان کلینیک داشتند، بن نسبت به انتخابش اطمینان پیدا کرد. او در سال ۲۰۲۲ برای انجام کاشت مو به ترکیه رفت و تجربه‌اش را در حساب تیک‌تاکش به اشتراک گذاشت.

بن می‌گوید: «خیلی‌ها به من گفته‌اند این بهترین کاری است که کرده‌ام، و راستش من هم واقعاً خوشحالم که انجامش دادم.»

حدود یک سال بعد از اینکه قید جراحی را زدم، به تبلیغ کلینیکی برخوردم که درمان‌های غیرجراحی ارائه می‌کرد؛ از جمله قرص فیناستراید و کرم ماینوکسیدیل برای تحریک رشد مو.

فیناستراید یکی از متداول‌ترین داروها برای درمان ریزش مو است؛ ده‌ها هزار مرد در بریتانیا از آن استفاده می‌کنند، اما این دارو فقط با نسخه پزشک قابل تهیه است.

این دارو با مهار تبدیل تستوسترون به هورمونی به نام دی‌هیدروتستوسترون عمل می‌کند؛ همان هورمونی که باعث متوقف شدن رشد مو می‌شود.

ماینوکسیدیل در ابتدا دارویی برای درمان فشار خون بود، اما یکی از عوارض جانبی‌اش رشد مو بود. امروزه این دارو معمولاً به‌صورت کرمی روزانه عرضه می‌شود که مستقیماً روی پوست سر مالیده می‌شود.

برای درمان ترکیبی با ماینوکسیدیل و فیناستراید چند صد پوند پرداخت کردم، اما این درمان به مصرف منظم و روزانه نیاز داشت و من اغلب آن را فراموش می‌کردم. در نهایت فهمیدم نه توان مالی ادامه‌اش را دارم و نه به اندازه کافی منظمم که آن را پیگیرانه انجام دهم. نگرانی از عوارض احتمالی هم مزید بر علت بود؛ موضوعی که کلینیک از همان ابتدا درباره‌اش هشدار داده بود.

بر اساس گزارش سال ۲۰۲۴ «سازمان نظارت بر داروها و محصولات بهداشتی بریتانیا»، مصرف فیناستراید با مشکلات روانی مانند افسردگی و افکار خودکشی مرتبط است و می‌تواند عوارضی در عملکرد جنسی ایجاد کند.

این سازمان نظارتی توصیه می‌کند مصرف‌کنندگان هرگونه تغییر یا نشانه غیرعادی را جدی بگیرند و در صورت بروز عوارض، مصرف دارو را فوراً قطع کنند.

تجربه من مربوط به حدود ده سال پیش است، اما از آن زمان بازار داروهای ریزش مو به‌شدت رشد کرده است.

وقتی داروها را کنار گذاشتم، برای پنهان کردن کاهش موهایم به کلاه و عینک آفتابی متوسل شدم. در عکس‌های خانوادگی یا دوستانه هم همیشه زاویه دوربین را طوری انتخاب می‌کردم که بالای سرم در تصویر نباشد.

در سال ۲۰۱۹ تبلیغات مربوط به «پروتز مو» توجهم را جلب کرد؛ قطعات مویی که روی پوست تراشیده سر چسبانده می‌شوند و با موهای باقی‌مانده ترکیب می‌شوند. برای نگهداری باید هر چند هفته یک‌بار به کلینیک مراجعه کرد، اما به نظر می‌رسید راه‌حلی سریع و بی‌عارضه باشد.

اما نمی‌توانستم تصور کنم یک‌ دفعه در محل کار یا جمع‌های خانوادگی با موهای پرپشت ظاهر شوم؛ همه می‌دانستند در حال طاس شدنم. از طرفی هم به واقعی بودن تبلیغات شک داشتم؛ آیا نتیجه‌ها واقعی بودند یا فقط حاصل نورپردازی و زاویه دوربین؟

در شبکه‌های اجتماعی مردانی را دیده بودم که می‌گفتند «پروتز مو» ممکن است وسط روز جدا شود، و فقط تصورش هم برایم ترسناک بود.

اما برای آدام لوماکس ۳۶ ساله، که علاوه بر طاسی مردانه از اختلال کندن موی وسواسی یا تریکوتیلومانیا رنج می‌برد، پروتز مو واقعاً زندگی‌اش را دگرگون کرد.

آدام پیش‌تر داروی فیناستراید را امتحان کرده بود، اما این دارو باعث اضطراب، افسردگی و کاهش میل جنسی در او شد و در نهایت آن را کنار گذاشت.

آدام می‌گوید: «مردم واکنش بسیار مثبتی نشان داده‌اند. نگاه‌ها به ریزش موی مردان واقعاً تغییر کرده، هرچند هنوز هم گاهی در تیک‌تاک با یکی‌دو ترول روبه‌رو می‌شوم.»

امروز روش‌های زیادی برای مقابله با ریزش مو وجود دارد، اما همه مردان طاس آن را مسئله‌ای نمی‌دانند که نیاز به درمان یا پیشگیری داشته باشد.

طارق کاظمی، بنیان‌گذار و مدیرعامل برند مراقبت از پوست «بلد برو» (Bld Bro)، که در ابتدا به‌عنوان گروهی حمایتی برای مردان طاس شکل گرفت، می‌گوید: «روایت مربوط به طاسی باید هم از نظر اجتماعی و هم از نظر تجاری تغییر کند.»

طارق می‌گوید روزی هنگام خرید، یکی از همکارانش با شوخی به قسمت طاس سرش اشاره کرد و خودش آن را «مثل فرو رفتن تکه‌ای یخ در قلبش» توصیف می‌کند.

مدتی بعد، طارق سرش را تراشید و متوجه شد که دیگر کسی درباره طاسی‌اش شوخی نمی‌کند. او تصمیم گرفت هیچ روش ترمیم مویی را دنبال نکند و ظاهر تازه‌اش را بپذیرد.

او می‌گوید: «این صنعت از ترس و اضطراب مردان جوان تغذیه می‌کند. به ما القا کرده‌اند که با ریزش مو، هویت، اعتماد به‌ نفس و جذابیتمان هم از بین می‌رود.»

در سال ۲۰۲۰ و با قرنطینه جهانی کرونا، بسیاری از مردم موهایشان را بلند کردند یا خودشان دست به کار شدند و موهایشان را کوتاه کردند.

آن موقع فقط کمی مو در پشت سرم مانده بود و نوار باریکی در بالای پیشانی‌ام. بالاخره تصمیم گرفتم سرم را بتراشم. در این تصمیم نوعی احساس رهایی بود، انگار خودم انتخاب کرده بودم به آخر مسیر طاسی برسم. از آن زمان تا امروز، سرم را همیشه تراشیده نگه می‌دارم.

دنیای مجازی پر از سروصدا درباره طاسی است و شرکت‌های زیادی از اضطراب مردان در این‌باره سود می‌برند. اما بعد از صحبت با مردان مختلف درباره تجربه‌هایشان از ریزش مو، برایم روشن شد هیچ نسخه واحدی برای احساس رضایت از ظاهر وجود ندارد؛ هرکس مسیر خودش را دارد.

آن اضطرابی که هنگام ریزش موهایم داشتم کم‌کم فروکش کرده و حالا با ظاهر خودم راحت‌ترم. امروز با طاسی‌ام کنار آمده‌ام و راستش را بخواهید، ترجیح می‌دهم کاملاً طاس باشم تا در حال طاس شدن.