اتهام طرح کودتا در جمهوری آذربایجان؛ دولت از «خیانت داخلی» می‌گوید، مخالفان از «سناریوی ساختگی»

جنجال سیاسی تازه‌ای در جمهوری آذربایجان شکل گرفته است. اداره امنیت دولتی، جزئیاتی تازه‌ از ابعاد طرح کودتای ادعایی منتسب به رامیز مهدی‌یف، رئیس پیشین نهاد ریاست‌جمهوری و مشاور الهام علی‌اف، را منتشر کرده است.

رسانه‌های حامی دولت هم ادعای توطئه‌چینی کودتا توسط سیاستمداران مرتبط با روسیه را محکوم کردند، اما مستقیما از مسکو انتقاد نکرده‌اند.

مخالفان دولت این اتهام‌ها را رد کردند و گفته‌اند که مقام‌های جمهوری آذربایجان از سناریوهای ساختگی مثل کودتا به عنوان ابزار ترس و کنترل استفاده می‌کنند.

در روز ۱۲ فوریه، اداره امنیت دولتی جمهوری آذربایجان در بیانیه‌اش شماری از مقام‌های پیشین و اعضای برجسته مخالفان دولت این کشور را متهم کرد که به دستور سرویس‌های اطلاعاتی خارجی برای سرنگونی دولت در آذربایجان توطئه کرده‌اند. در این بیانیه به سه مقطع در سال‌های ۲۰۱۳، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۵ اشاره شده، که گفته می‌شود در آن‌ها طرح‌های کودتا تدوین شده بود.

در این بیانیه به ارتباط مظنونان با روسیه اذعان شده، اما از متهم کردن مستقیم مسکو در طرح ادعایی کودتا خودداری شده است.

رسانه‌های تحت کنترل دولت در جمهوری آذربایجان گفته‌اند که رامیز مهدی‌یف، رئیس پیشین نهاد ریاست‌جمهوری، که نامش در میان مظنونان آمده، از طریق یک واسطه در آکادمی علوم روسیه با سرویس‌های اطلاعاتی روسیه در تماس بوده است. با این حال، آن‌ها از متهم کردن روسیه خودداری کرده و در عوض بر «خیانت» مهدی‌یف و دیگر مظنونان تمرکز کرده‌اند.

شبکه دولتی «آذ تی‌وی»، نیروهای خارجی که مایل به پذیرش دستاوردهای جمهوری آذربایجان نیستند و عناصر «ضد ملی» در داخل کشور را مقصر دانست. یک مفسر به این رسانه گفت که هدف، تبدیل جمهوری آذربایجان به «پایگاه» یک کشور خارجی بوده است.

وب سایت مینوال،‌ آقای مهدی‌یف را مردی توصیف کرد که دچار«وسواس سمی قدرت» شده و گفت اقدامات او محصول توهم و افول بوده است. این وب‌سایت نوشت که طرح‌های ادعایی او برای یورش به پارلمان و دستکاری جنبش‌های مخالفان ممکن بود کشور را به هرج‌ومرج بکشاند. در این مقاله همچنین آمده است که تاریخ نشان می‌دهد کسانی که با بی‌نظمی قمار می‌کنند، در نهایت با رسوایی و شکست روبه‌رو می‌شوند.

،در مقاله‌ای در وب سایت «حقین» هم، به شیوه مشابه، آمده است که مظنونان طرح کودتا تحت تاثیر توهم و خیانت قرار داشته‌اند. این وب‌سایت تاکید کرد که تلاش برای بی‌ثبات کردن کشور از درون، چه از راه کودتا، چه طرح‌های مورد حمایت خارجی، تنها به هرج‌ومرج و رسوایی منجر می‌شود.

وب سایت کالیبر، شبکه‌ آقای مهدی‌یف را متهم کرد که تلاش می‌کرده با ترویج این فکر که کشور فاقد ارتش توانمند، منابع اقتصادی یا روحیه لازم برای پیروزی در جنگ قره‌باغ ۲۰۲۰ است، احساسات شکست‌طلبانه را به جامعه جمهوری آذربایجان القا کند. این وب‌سایت نوشت که هدف رامیز مهدی‌یف و حلقه «خائنان»‌اش تضعیف روحیه ملی و بی‌ثبات کردن کشور از درون بوده است.

روزنامه رسمی «خلق گازت»‌ نیز همین روایت را تکرار کرد و افزود که «محافل خاصی در روسیه» در پی حفظ اشغال قره‌باغ در دست ارمنستان بوده‌اند.

اپوزیسیون اتهامات را رد می‌کند

علی کریملی، رئیس بازداشت‌شده حزب جبهه خلق جمهوری آذربایجان، اتهام طرح کودتا را که از سوی سرویس امنیت دولتی علیه او مطرح شده، رد کرده است.

غنیمت زاهد (زایدوف)، روزنامه‌نگار اپوزیسیون که در تبعید در فرانسه زندگی می‌کند، در واکنش به اتهامات مطرح‌شده علیه خود گفت که دیکتاتوری‌ها اغلب از اتهام طرح کودتا و خیانت به عنوان ابزار ترس و کنترل استفاده می‌کنند.

او گفت: «دیکتاتوری‌ها از تلاش‌های ادعایی برای کودتا به عنوان بهانه‌ای برای ایجاد زمینه‌های حقوقی و ایدئولوژیک جهت سرکوب مخالفان، خاموش کردن صداهای مستقل و ترساندن جامعه و کشاندن جامعه به انفعال استفاده می‌کنند. چنین کارزارهایی همچنین توجه را از بحران‌های اقتصادی و اجتماعی منحرف می‌کند، نارضایتی عمومی را متفرق می‌سازد و رژیم را به عنوان پاسدار ثبات معرفی می‌کند.»

ایاز محرم‌لی، یکی از مقام‌های ارشد حزب جبهه خلق جمهوری آذربایجان، گفت که در تحقیقات هیچ مدرک معتبری درباره گناهکاری علی کریملی ارائه نشده است.

فواد قهرمانلی، معاون رئیس این حزب که در فرانسه اقامت دارد، گفت که شهادت او که در گزارش سرویس امنیت دولتی به آن استناد شده، تحت فشار، تهدید به تجاوز جنسی و مواد مخدر از او گرفته شده است.

ویدیویی که سرویس امنیت دولتی در روز ۱۲ فوریه منتشر کرد، آقای قهرمانلی را نشان می‌دهد که درباره طرح‌هایی برای تصرف ساختمان پارلمان و شبکه پخش دولتی صحبت می‌کند.

ناطق جعفرلی، رئیس حزب مخالف رئال، گفته است که احتمالا به قهرمانلی اجازه داده شده در ازای ارائه شهادتش، جمهوری آذربایجان را ترک کند.

آقای جعفرلی گفت: «اگر ما قره‌باغ را آزاد نکرده بودیم و وابستگی خود به روسیه را به طور چشمگیری کاهش نداده بودیم، این زشتی، این بازی‌های سیاسی کثیف، برای مدت طولانی در صحنه سیاسی ادامه می‌یافت. این ماجرا بار دیگر ثابت می‌کند که همه تنظیمات نظام باید تغییر کند، زیرا چنین الگوی حکمرانی کارآمد نیست و این اکنون به مساله بقا تبدیل شده است.»

در همین حال، البی حسنلی، روزنامه‌نگار جمهوری آذربایجان که در سوئیس زندگی می‌کند، گفته است که گلتکین حاجی‌بایلی، عضو ارشد شورای ملی نیروهای دموکراتیک اپوزیسیون که پیش‌تر در ارتباط با اتهامات طرح کودتا نام برده شده بود، پس از اخراج از ترکیه در ۱۲ فوریه بازداشت نشده است؛ اقدامی که گفته می‌شود در ازای کناره‌گیری او از سیاست صورت گرفته است.

این روزنامه‌نگار از این اقدام انتقاد کرد و گفت که اتهامات اثبات‌نشده و فشار بر مخالفان، تکثرگرایی سیاسی را محدود کرده و رقابت را با سکوت و ترس جایگزین می‌کند.