اگر ایران و اسرائیل آتش‌بس کنند، حملات پرخطر ترامپ ممکن است نتیجه بدهد

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، با وارد کردن ایالات متحده به درگیری رو به شدت بین اسرائیل و ایران، دست به قمار بزرگی زد، اما این قمار ممکن است حداقل فعلاً نتیجه داده باشد.

ترامپ شامگاه دوشنبه اعلام کرد که دو کشور بر سر یک آتش‌بس توافق کرده‌اند که به گفته او می‌تواند راه را برای صلحی پایدار هموار کند.

اگر رئیس‌جمهور آمریکا واقعاً به چیزی که خود «جنگ دوازده‌روزه» نامید پایان داده باشد، این یک گام بزرگ به عقب از لبه درگیری‌ خواهد بود که به نظر می‌رسید در آستانه در بر گرفتن منطقه است و آمریکا را پس از حملات هوایی ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران در روز شنبه، بیشتر درگیر می‌کرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در بیانیه‌ای گفت: «به شرطی که رژیم اسرائیل تجاوزات غیرقانونی خود علیه مردم ایران را حداکثر تا ساعت ۴ صبح به وقت تهران متوقف کند، ما قصد ادامه پاسخ خود را نخواهیم داشت.»

دولت اسرائیل بعداً اعلام کرد که پس از «دستیابی به اهداف» حملات خود به ایران، با این پیشنهاد موافقت کرده است.

با رسیدن مهلت ۴:۰۰ صبح به وقت تهران، گزارش‌ شد حملات اسرائیل متوقف شده است. به نظر می‌رسد دو طرف در آستانه کاهش تنش قرار دارند.

اما شکنندگی این توافق تنها دو ساعت بعد، زمانی که وزیر دفاع اسرائیل ایران را به نقض آتش‌بس متهم کرد و قول داد که با قدرت پاسخ خواهد داد، به طور کامل آشکار شد. در همین حال، ایران هرگونه نقض آتش‌بس را تکذیب کرد.

دولت ترامپ بدون شک امیدوار است به دلیل تنش‌های آشکار، این یک اتفاق گذرا باشد، و در نهایت آتش‌بس توسط هر دو طرف رعایت شود.

این تحول پس از روزی پرتلاطم در منطقه رخ داد؛ روزی که ایران وعده خود برای پاسخ به حمله آمریکا در روز شنبه را عملی کرد.

بر اساس گزارش‌های اولیه، تمام موشک‌های ایران که به پایگاه عظیم آمریکا در قطر شلیک شدند، رهگیری شدند و هیچ تلفات یا خسارتی به نیروهای آمریکایی وارد نشد.

در سخنرانی خود خطاب به ملت در شب شنبه، رئیس‌جمهور ترامپ هشدار داد که هرگونه حمله ایران به منافع آمریکا با پاسخ قاطع و سهمگین آمریکا مواجه خواهد شد. او تأکید کرد که در صورت نیاز، اهداف بیشتری در دسترس نیروهای آمریکایی است.

برای بیش از ۲۴ ساعت، جهان در انتظار واکنش ایران بود. پس از اقدام ایران، نگاه‌ها دوباره به رئیس‌جمهور آمریکا معطوف شد و چند ساعت بعد، او نخستین واکنش خود را نشان داد.

ترامپ در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ایران رسماً به نابودی تأسیسات هسته‌ای‌اش با واکنشی بسیار ضعیف پاسخ داد که انتظارش را داشتیم و به‌طور مؤثر خنثی کردیم.»

او افزود که ایران «خشم خود را تخلیه کرده» و اضافه کرد که «شاید ایران اکنون بتواند به صلح و هماهنگی در منطقه روی آورد.»

در حالی که گفته می‌شود خسارات محدود بوده است، ترامپ ظاهراً ترجیح داده از حملات بیشتر خودداری کند به امید آن‌که ایرانی‌ها برای مذاکرات جدی آماده باشند. در پشت پرده، کاخ سفید اعلام کرد که او در حال مذاکره با میانجی‌های قطری و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای هماهنگی جزئیات آتش‌بس بوده است.

حمله ترامپ به ایران در آخر هفته، حرکتی پرریسک بود، اما نشانه‌های بازدهی آن اکنون آشکار شده است.

وضعیتی مشابه در ژانویه ۲۰۲۰ نیز رخ داد، زمانی که ترامپ دستور ترور هدفمند قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، را در بغداد صادر کرد.

ایران در پاسخ موشک‌هایی به پایگاه‌های نظامی در عراق شلیک کرد که بیش از ۱۰۰ سرباز آمریکایی را مجروح کرد، اما آمریکا تصمیم گرفت درگیری را تشدید نکند. در نهایت آرامش نسبی برقرار شد.

طبق گزارش رسانه‌های آمریکا، در آخرین حمله روز دوشنبه، ایران تعداد موشک‌هایی به پایگاه‌های آمریکایی شلیک کرد که برابر با مجموع بمب‌های ریخته‌شده توسط جنگنده‌های آمریکایی در حمله آخر هفته بود.

این موضوع، همراه با اطلاع قبلی ایران به دولت قطر پیش از شلیک موشک‌ها که ترامپ بابت آن ابراز قدردانی کرد نشان می‌دهد که ایران به دنبال رعایت تناسب است، نه تشدید درگیری.

بیشتر طول روز، ترامپ بیشتر بر قیمت نفت، پوشش رسانه‌های آمریکا و همچنین پیشنهاد دمیتری مدودف، رئیس‌جمهور پیشین روسیه، مبنی بر تأمین سلاح هسته‌ای برای ایران توسط کشوری خارجی، متمرکز بود.

مقام‌های آمریکایی گفته‌اند این رئیس‌جمهور، بر خلاف برخی از پیشینیان خود، تهدیداتش را عملی می‌کند.

اگر ایران دور دیگری از حملات را آغاز کند و منجر به تلفات آمریکایی یا خسارات سنگین شود فشارها برای واکنش ترامپ افزایش خواهد یافت.

با این حال، در حال حاضر او ظاهراً به دنبال راهی برای جلوگیری از درگیری بیشتر است و به نظر می‌رسد هر دو کشور آماده بررسی این مسیر هستند.