شهباز ايرج در کابل

مناقشه بر سر تصاحب زمين و چراگاهها ميان کوچيان و ساکنان محلی در سه سال اخير شدت بيشتری يافته، اما درگيری ها در منطقه بهسود ولايت وردک در دو ماه اخير لزوم توجه به حل اين مشکل را بيشتر کرده است.

اکنون کوچی ها به درخواست حامدکرزی رئيس جمهور افغانستان، از بهسود خارج شده اند اما خروج آنان يک راه حل موقتی برای حل مناقشه خوانده شده است. آيا راهی برای حل دايمی اين مشکل وجود دارد؟

افزايش تدريجی جمعيت در دهه های اخير و گسترده شدن محلات مسکونی دليل اصلی رويارويی های جمعيت کوچی و ساکنان محلی در مناطق مختلف افغانستان دانسته می شود.

نقشه راه

کوچی ها اساسا مردمی مالدار (دامدار) هستند و مالداری منبع اصلی درآمد آنهاست. گروهی از آنان را در کابل ديدم، گرمی هوا در لغمان آنان را مجبور کرده به پايتخت بيايند و در کنار خیابانی در اين شهر خيمه های خود را برپا کنند.

حاکمان پيشين در اوايل سالهای هزار و سيصد خورشيدی احکام مکتوبی صادر کرده اند که در آنها مسير حرکت کوچی ها در سفرهای بهاری شان از مناطق سردسير به مناطق گرمسير به همراه چراگاههايی در همين مسير مشخص شده است.

اما اکنون ساکنان بومی چنين مدارکی را بی اعتبار می دانند و می گويند چراگاهها در حال حاضر حتی پاسخگوی نيازهای محلی هم نيست و نبايد کوچی ها برای چراندن دامهای خود به محلات آنان بروند.

مناقشات دو طرف در کمتر از دو ماهی که گذشت وارد مرحله خشونتباری شد و در درگيریهای ولسوالی بهسود از توابع ولايت ميدان وردک چندين تن کشته و زخمی شدند.

اسکان دایمی

حشمت غنی احمدزی، از فعالان کوچیها در کابل است که خودش به شيوه کوچيان زندگی نمی کند. به نظر او اگر دولت زمين جایگزينی برای کوچی ها و يا هم برای هزاره هايی که حضور کوچی ها در بهسود را بر نمی تابند ندهد، ممکن است در سال آينده خشونت ها بر سر تصاحب چراگاهها در بهسود بسيار بيشتر از چيزی باشد که امسال واقع شد.

عزيز رويش از فعالان سياسی و مدافع ساکنان بهسود نيز همين نظر را دارد او می گويد اگر فکری به حال ساکنان محلی و کوچيانی که هر سال بايد وارد بهسود شوند نشود، احتمال دارد در سال آينده دامنه درگيری ها افزايش بيابد و نوعی رويارويی قومی در هزاره جات روی دهد.

او می گوید: "فکر می کنم وضعيت دارد از کنترل خارج می شود شايد امسال بتوانيم راه حل موقتی برای مشکل بيابيم همانگونه که آقای کرزی دستور داده کوچی ها موقتا از محل خارج شوند. اما من حس می کنم که مردم بهسود در برابر تجاوز کوچی ها امسال غافلگير شدند من هراس از اين دارم که سال آينده وضعيت بسيار بدتر شود برای آنکه در سال آينده قطعا مردم بدون آمادگی نخواهند بود کسانی که امسال اين سناريو را اجرا کردند فکر می کنم بيشتر از هر کس ديگری به خود کوچی ها آسيب رساندند."

اما مجريان اين سناريو که آقای رويش از آن سخن می گويد چه کسانی هستند؟ چه کسانی از جنگ دو گروه قومی در بهسود سود می برند؟

هر دو طرف حلقاتی در دولت را آتش بيار معرکه قلمداد می کنند و مدعی اند که دولت در پی منفعت جستن از چنين درگيری هايی بوده است.

به ادعای آقای احمدزی ساکنان بهسود در ابتدا تصور می کردند که کوچی ها از حمايت دولت برخوردارند.

آقای احمدزی می گوید "برادران هزاره در روزهای اول فکر می کردند که ما به هدايت حکومت اين کارها را می کنيم تا اينکه بعد متوجه شدند که حکومت از هر دو طرف می خواهد استفاده کند."

'جلوگیری از درگیری'

او می گويد از همان ابتدای درگيری ها، دولت سعی داشته از ادامه آن جلوگيری کند و در اين راه موفق هم بوده است.

اما نگرانی کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان اين است که در صورت وقوع مجدد درگيری ميان کوچيان و غير کوچيان، ممکن است گروههايی در پی سودجويی از اين درگيری ها بر آيند.

کوچک جلوه دادن تصوير کلی حادثه نيز اتهامی است که بر دولت وارد می شود.

مدافعان بيجا شدگان (آوارگان) بهسود مدعی اند که اعضای کميسيون دولتی به تمامی محلاتی که از سکنه خالی شده بود نرفته اند و گزارش های آنها از حادثه مبتنی بر چشمديد های آنان از بخش های کوچکی از بهسود بوده است.

اما آقای سباوون می گوید که اعضای کميسيون، در مورد همان مناطقی گزارش داده اند که از نزديک آن مناطق را ديده اند.

کميسيون مستقل حقوق بشر در گزارشی گفته است که بيست و پنج روستا در بهسود در اثر درگيری ها خالی از سکنه شد.

آنانی که خود را متواريان بهسود می نامند، حتی به کابل نيز رسيدند.

او می گفت موفق شده دو تن از کودکانش را با خود بياورد و دو تن ديگر آنان در بهسود باقی مانده اند.

اکنون مقامات می گويند که کوچی ها از سراسر مناطق تحت مناقشه در ولسوالی بهسود بيرون شده اند.

رئيس جمهور افغانستان خروج کوچيان از محل را زمينه ساز حل مشکلات دانسته و به آنها دستور داده بود به صورت موقتی بهسود را ترک کنند.

وحيدالله سباوون گفت قرار است نمايندگان کوچی ها و اهالی بهسود برای يک ماه با همديگر بر سر حل مناقشات خود در کابل و در حضور نمايندگان دولت گفتگو کنند.

کوچی ها می گويند آنها مدارک قانونی ملکيت چراگاه هايی در بهسود را در دست دارند اما ساکنان محل مدارک آنان را معتبر نمی دانند.

بازگشت به صفحه افغانستان