هارون نجفی زاده در مزار شريف

	تلاشهای دولت افغانستان برای معياری سازی نظام آموزشی اين کشور، تاثير کلان بر رفع خشونت مکتبی به دنبال نداشته است

کارشناسان معتقدند ضرب و شتم و تهديد دانش آموزان که در بسياری از مکاتب افغانستان رواج دارد، تاثيرات منفی بر روحيه آنها می گذارد و در بسياری موارد از علاقه کودکان به رفتن به مکتب می کاهد.

ضرب و شتم، تهديد و خشونت عليه دانش آموزان از سوی آموزگاران آنان در مکاتب افغانستان، پديده ای است که از سالها پيش رواج داشته و هنوز هم در اغلب مکاتب اين کشور به قوت جريان دارد.

تلاشهای دولت افغانستان برای معياری سازی نظام آموزشی اين کشور، تاثير کلان بر رفع خشونت مکتبی به دنبال نداشته است.

عبدالله، پسر بچه ۱۳ ساله از تجربه خشونت در مکتب می گويد:"انگشتانم هنوز هم درد دارد. وقتی درس را ياد نمی گرفتم معلم فيزيکم عادت داشت قلم را در ميان انگشتانم بگذارد و با خطکش چوبی به پشت دستم بکوبد. درد روزمره انگشتان، دلم را از مکتب رفتن زده بود. روزی که فيزيک داشتيم، احساس می کردم که شکنجه می شوم."

ترس از معلم  انگشتانم هنوز هم درد دارد. وقتی درس را ياد نمی گرفتم معلم فيزيکم عادت داشت قلم را در ميان انگشتانم بگذارد و با خطکش چوبی به پشت دستم بکوبد. درد روزمره انگشتان، دلم را از مکتب رفتن زده بود. روزی که فيزيک داشتيم، احساس می کردم که شکنجه می شوم عبدالله، يک دانش آموز 13 ساله

خشونت در مکاتب، به انواع مختلف صورت داده می شود و رايج ترين آن، ضرب و شتم کودکان به وسيله چوب يا خط کش، گذاشتن قلم در ميان دو انگشت و فشار دادن انگشتان دانش آموز، وادار کردن بچه ها به ايستادن روی يک پا و گوشمالی دادن و مانند اينها.

اغلب آموزگاران در صنف (کلاس) های اول تا پنجم ابتدايی در افغانستان برای تنبه دانش آموزان، چوب هايی سخت به همراه دارند که سعی می کنند به توسل به آن، کنترل شان بر صنف درسی را حفظ کنند.

برخی هم کودکان را با سيلی می زنند و بعضی ها به دانش آموزان دشنام می دهند.

خشونت عليه کودکان مکاتب در روستاها نسبت به شهرها بيشتر صورت می گيرد. اما در شهرهای افغانستان هم بسياری از کودکان زير سن ۱۸ سال، گاهی هم پسر دانشجويان در دانشگاهها، مورد چنين خشونتهايی قرار می گيرند.

برخی از دانشجويان بدانشکده پزشکی بلخ در مزار شريف، می گويند که استادان به آنها ناسزا می گويند.

موافق تنبيه  شاگردان مکتب تنها در صورتی حاضر می شوند، درسهای خود را در خانه بخوانند که ترس از معلم در دل آنها راه يافته باشد. و الی، بچه ها هيچ اهميتی به تلاش و زحمتکشی معلمان، قائل نخواهند شد قدسيه ظاهر، معلم

چرا خشونت؟

قدسيه ظاهر در يکی از مکاتب شهر مزار شريف در شمال افغانستان، آموزگار است.

او که سالهاست در مکتب متوسطه سلطان غياث الدين شهر مزار شريف مشغول آموزش دادن کودکان است، باور دارد که تنها راه اداره موثر دانش آموزان، استفاده از ابزارهای تنبه کننده است.

خانم ظاهر می گويد:" شاگردان مکتب تنها در صورتی حاضر می شوند، درسهای خود را در خانه بخوانند که ترس از معلم در دل آنها راه يافته باشد. و الا، بچه ها هيچ اهميتی به تلاش و زحمتکشی معلمان، قائل نخواهند شد."

وی می افزايد: "بايد دانش آموزان را وادار به تحصيل کرد."

سيد محمد موسوی، يکی از فرهنگيان ولايت بلخ هم با خانم قدسيه هم نظر است.

آقای موسوی می گويد: "بچه های افغانستان در مرحله ای قرار ندارند که خود به ارزش و اهميت آموزش پی ببرن. تا زمانيکه آنها بالغ می شوند و به رشد فکری می رسند، نياز است وادار به تحصيل شوند و به همين خاطر هم هست که آموزش در افغانستان تا يک مقطع معين، اجباری شده است.

"خشونت اکتسابی است"

اما اين نظری است که در جامعه افغانی مخالفان زياد هم دارد. نصيره حبيب، آموزگاری است که می گويد ۱۸ سال سابقه کاری دارد.

مخالف تنبيه  وقتيکه چوب استاد عليه شاگرد بلند می شود، در واقع در همين زمان است که روان شاگرد ناراحت می شود. چشمان شاگرد، بيرون می زند، شاگرد می ترسد، ناآرام می شود، دلش از مکتب سياه می شود و چه بسا که ترک مکتب می گويد عبدالعزیز، مدير مکتب

او باور دارد که خشونت در مکتب تاثيرات "عجيب و غريب" بر فکر و روان کودکان افغان دارد و می افزايد: "اگر امروز ما به عنوان آدمهای بزرگ سعی کنيم با خشونت عملکردهای بچه ها را اصلاح کنيم، فردا روز آنها سعی خواهند کرد با خشونت چيزی را حاصل کنند."

نصيره حبيب می افزايد: "بنابرين، خشونت از دوره کودکی و نوجوانی پيشة بچه ها می شود و وقتيکه آنها بزرگ شدند، جز خشن بودن و برخورد خشونت آميز با مردم و جامعه، چيزی ديگری را بلد نخواهند شد."

عبدالعزيز، مدير يک مکت متوسطه در مزار شريف نيز با خانم حبيب موافق است.

او می گويد: "وقتيکه چوب استاد عليه شاگرد بلند می شود، در واقع در همين زمان است که روان شاگرد ناراحت می شود. چشمان شاگرد، بيرون می زند، شاگرد می ترسد، ناآرام می شود، دلش از مکتب سياه می شود و چه بسا که ترک مکتب می گويد."

او می گويد مصائب و مشکلات ديرينه افغانستان ريشه در خشونت و برخورد ناسالم عناصر اين جامعه داشته و می افزايد که حالا افغانستان در مسيری قرار گرفته است که بايد در آن خشونت نهی شود.

به نظر اين آموزگار افغان، بايد بيشترين تلاش در زمينه رفع خشونت در ميان صنفهای آموزشی در مکاتب افغانستان انجام پذيرد تا در دراز مدت، آينده سازان افغانستان خشونت را يک پديده ای منفی و غيرمطلوب بدانند، نه وسيله دست يابی به اهداف.

اين درست همان چيزی است که در افغانستان کنونی، جامعه جهانی و دولت افغانستان به دنبال دستيابی به آن اند. دولت افغانستان ظرف چهار سال گذشته با تشويق ميليون ها کودک برای رفتن به مدارس سعی دارد سطح بينش و فرهنگ مردم افغانستان را بلند ببرد.

در اين زمينه گامهای بزرگ برداشته شده است: ساختمانهايی برای مکاتب بازسازی يا ساخته شده، مواد درسی در سطوح مختلف بازچاپ گرديده، آموزگارانی هم دوره های آموزشی را گذرانده اند. اما در زمينه طرد و رفع خشونت مکتبی، کمترين گزارش از کارکرد دولت افغانستان شنيده شده است.

بازگشت به صفحه افغانستان