آصف معروف در کابل

	"تلاش می کنيم راديو تلويزيون افغانستان را به يک دستگاه خدمات عامه تبديل کنيم تا از زير کنترل حکومت و يا ماموران بلند پايه حکومتی خارج شود"

ايجاد دست کم چهار شبکه تلويزيون خصوصی در افغانستان که برنامه های آن در بسياری از مناطق اين کشور قابل دريافت است، مهم ترين تحول را در زمينه کار رسانه های ديداری در افغانستان پديدار کرد.

ارايه و پخش برنامه های متنوع تفريحی و معلوماتی از امواج اين تلويزيون ها، بزودی شمار زيادی از افغانها را به خود جلب کرد.

تلويزيون دولتی افغانستان نيز يکی از پنج شبکه تلويزيونی فعال در اين کشور است که چهار سال پيش و به دنبال شکست رژيم طالبان دوباره به پخش برنامه در کابل پرداخت، اما تا مدت زيادی، مردم خارج از پايتخت، قادر به تماشای برنامه های اين بنگاه دولتی نبودند.

تلويزيون دولتی افغانستان با ايجاد تدريجی تلويزيون های خصوصی، خود را در ميدان رقابت با ديگران يافت و تلاش برای حفظ مخاطبان خود را آغاز کرد.

دامنه چنين تلاش هايی که با حمايت اعضای ارشد دولت افغانستان نيز همراه بوده است تا حد تغيير مديريت آن گسترش يافت و اکنون نجيب الله روشن، رييس جديد راديو و تلويزيون ملی افغانستان، به باور بسياری، با چالش های زيادی در کار خود مواجه است.

آقای روشن دارای تحصيلات در کشور آلمان است و پس از چندين سال اقامت در آنجا، اکنون به کشورش بازگشته و "پياده کردن معيارهای روزنامه نگاری معاصر" در راديو و تلويزيون افغانستان را از اهداف مهم خود می خواند.

تلويزيون دولتی افغانستان در گذشته فقط يک رسانه دولتی بود، اما اخيرا تلاش ها برای "ملی سازی" و بيرون آوردن آن از اختيار دستگاه دولتی جريان دارد.

در مصاحبه ای اختصاصی با آقای روشن، رييس راديو و تلويزيون ملی افغانستان، در مورد برنامه های انکشافی او برای اين رسانه پرسيدم :

روشن: "ما تلاش داريم تغييراتی را در نشرات راديو و تلويزيون به وجود آوريم؛ اين تغييرات مستلزم چند کار است: اول اين که از لحاظ حقوقی اين دستگاه يک دستگاه حکومتی است و طبيعتا در چندين سال اخير يک شيوه حکومتی هم بر تفکر کارکنان راديو و تلويزيون حاکم بوده است.

ابتدا ما از لحاظ حقوقی تلاش می کنيم اين دستگاه را به يک دستگاه خدمات عامه تبديل کنيم تا از زير کنترل حکومت و يا ماموران بلند پايه حکومتی خارج شود و از طرف ديگر ما بايد با آموزش و پرورش، ايجاد گروه جديد کاری و با همکاری کارکنان جوان، شيوه و تفکر جديد را وارد ژورناليسم، هنر، ادبيات، موسيقی و ساير عرصه های مربوط به راديو تلويزيون کنيم. در اين عرصه کارهايی را هم آغاز کرده ايم".

می توانيد بگوييد اين کارها چيست؟

	برنامه های متنوع تلويزيونهای خصوصی علاقه مندان زيادی در ميان مردم يافته است

من وقتی وارد دستگاه راديو و تلويزيون دولتی افغانستان شدم می توانم بگويم که در هيچ عرصه اين اداره، ساختار و سيستمی برای پيشبرد کار از لحاظ نشراتی و اداری وجود نداشت. ما برنامه فوری تدوين کرديم که نتايج آن تا دو ماه آينده بر روی پرده تلويزيون خواهد آمد و تا هنوز فرصت نکرده ايم به بخش راديو، به عنوان مهمترين بخش نشرات برای افغانستان، رسيدگی کنيم.

در بخش تلويزيون، دست به کار شديم و برنامه ای روی دست گرفتيم. در این برنامه با گروه جديد و با همکارانی که در راديو و تلويزيون از پيش موجود هستند می خواهيم نخست بخش خبری تلويزيون را دگرگون کنيم.

در اين بخش هيات تحريريه وجود نداشت، ما هياتی را در اين زمينه ايجاد کرديم و کوشش می کنيم به آنان آموزش های فنی نیز ارايه کنيم که تا دو ماه آينده بخش خبری در تلويزيون کاملا تغيير کند".

وقتی شما می گوييد وضعيت حقوقی تلويزيون را مشخص می کنيد، يعنی اين که ديگر این دستگاه دولتی نخواهد بود و به وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان نيز وابستگی نخواهد داشت؟ چنين تلاشی پيش از اين نيز صورت گرفته است.

قبلا کميسيونی ايجاد شد و ظاهرا اين کميسيون در حد تشريفات باقی ماند نه در حد اين که بتواند تغييری در کار بياورد، ما تا حالا چيز مشخصی از اين کميسيون نشنيديم.

"البته خوب بود که اين کميسيون به عنوان يک ارگان پاليسی (سياست) ساز رئوس سياست انتشارات را در عرصه های گوناگون تعيين می کرد و می گذاشت که خود آن دستگاه سياست را پياده کند خوب بود، اما چنين کميسيونی در دستگاه های خدمات عامه نبايد انتصاب شود بلکه بايد انتخاب شود يا پارلمان در قبال انتخاب آن بايد نقش داشته باشد تا سيمای مجموعه گروه های سياسی و اجتماعی و فرهنگی افغانستان را در اين کميسيون يا در اين شورا بازتاب دهد.

اما اين کميسيون انتخاب نشد و آورده شد (انتصاب شد) در اين دستگاه و آنها تلاش هايی کردند اما متاسفانه وظايف اين کميسيون معين نشده بود و آنها وظايف خود را به درستی در قبال اين دستگاه درک نکردند. آنها بيشتر فکر می کردند تمام کارهای اجرايی و اداری اين دستگاه به آنها مربوط می شود و در نتيجه به عنوان طرح و تدوين سياست نشراتی و فرهنگی حاکم متاسفانه به موفقيتی دست نيافتند".

شما با رسانه بزرگ روبرو هستيد که بيش از دو هزار کارمند دارد و زمانی که نياز به تحول هست آيا کارمندان موجود، ممکن است قادر باشند اين تحولات را پياده کنند و يا اين که گفتيد ممکن است کسانی را از نو استخدام کنيد. چگونه موقعيت کادرهای خود را تنظيم خواهيد کرد؟

رقابت  تلويزيون ملی افغانستان با ايجاد تدريجی تلويزيون های خصوصی، خود را در ميدان رقابت با ديگران يافت و تلاش ها برای حفظ مخاطبان خود را آغاز کرد

يکی از شيوه های اين مديريت اين است که يک تعداد از کارکنان جوان از بيرون که دارای توانايی ها و تخصص و تجربه های معين هستند، آورده شوند و در همکاری با شماری از کارمندان سابق اين اداره، کار را به پيش ببرند".

و در مورد سرنوشت افراد ديگر، کسانی که بيکار می شوند چه فکری کرده ايد؟

"سرنوشت کسانی که بيکار می شوند برای ما بسيار مهم است و تا جايی که بخش اصلاحات اداری به من اطلاع داده است، برای اين افراد تا دو سال حقوق ماهوار داده می شود و آموزش هايی در عرصه های مختلف به آنان ارايه می شود تا قادر به کار در عرصه های اقتصاد خصوصی شوند".

شما مثل گذشته یگانه رسانه دیداری در افغانستان نيستيد و در رقابت با تلويزيون های خصوصی قرار داريد، هم اکنون تلويزيون دولتی افغانستان از رسانه ها و تلويزيون های غير دولتی فاصله زيادی دارد و به نظر می رسد خيلی از آنان عقب افتاده است، شما اين خلا را چگونه پر خواهيد کرد؟

"ما شمار زيادی از شنوندگان و بينندگان خود را از دست داده ايم و گرايش از دست دادن بينندگان و شنوندگان ما هر روز قوی تر می شود و اين طبيعتا در کيفيت برنامه های ما نهفته است.

يگانه راه رقابت با تلويزيون های خصوصی اين است که ما کيفيت نشرات خود را بالا ببريم و علايق و خواسته های مصرف کنندگان و مشتريان خود را بشناسيم و بر بنياد نيازمندی های جامعه افغانستان انتشاراتی داشته باشيم که جالب باشد و امکانات عملی شدن اين موضوع در راديو تلويزيون دولتی افغانستان بسيار زياد است.

در مورد دلايل اين که چرا تا حالا اين برنامه ها عملی نشده، نخست به دليل شرايط حقوقی اين دستگاه بوده است و ديگر مديريتی که در اين دستگاه بوده با تمام زحماتی که کشيده توان جذب کمک ها و امکانات مادی و معنوی درون جامعه افغانستان را نداشته است.

ما کوشش کرديم در يک برنامه فوری گامی در اين جهت برداريم و اين که چقدر موفق می شويم يا نه مربوط به تجربه ای خواهد بود که پيش رو داريم".

تجارت  اصولا تلويزيون های خصوصی روی سود استوار هستند و بايد برنامه هايی عرضه کنند که برای تجار و صنايع جامعه جالب باشد که بر اساس جالب بودن اين برنامه اعلانات خود را به آنها بسپارند نجيب الله روشن

چگونه عرصه کار خود را در اين عرصه متمايز می کنيد با در نظر داشت اين که رسانه های ديگر تجاری عمل می کنند و می توانند با زرق و برق بيشتر مخاطب را به خود جذب کنند؟

"اصولا تلويزيون های خصوصی روی سود استوار هستند و بايد برنامه هايی عرضه کنند که برای تجار و صنايع جامعه جالب باشد که بر اساس جالب بودن اين برنامه اعلانات خود را به آنها بسپارند؛ اين اساس کار تلويزيون های خصوصی است و به اين خاطر آنها مجبور هستند از يک سلسله برنامه ها چون برنامه های تعليمی و فرهنگی و بخشی از برنامه های ورزشی صرفنظر کنند. ولی فعلا تمامی انتشارات (رسانه های ديداری) از ما جلوتر هستند و ما کاملا در نخستين گام ايجاد انتشارات مدرن هستيم".

تصور می کنيد چقدر فضای موجود افغانستان برای فکرهايی که شما در سر داريد مساعد خواهد بود؟ منظورم از اين فضا، دستگاهی است که شما رهبری آن را بر عهده داريد و دولت و نهادهای کمک کننده غير دولتی و دولتی که در حاشيه اين دستگاه قرار دارند؟

"از روزی که به اين دستگاه آمده ام اميدواری و نا اميدی ام به طور موازی با هم پيش می روند. ما هم دشواريهايی داريم و هم فرصتهای فراوانی.

در خود جامعه زمينه برای انتشارات جديد و تفريحی، معلوماتی و آموزشی بسيار گسترده است و اين دليل موفقيت ديگر تلويزيون هاست.

در درون دولت و يا حکومت گرايش های متفاوتی هست اما يک بخش از حکومت مخصوصا آقای کرزی، کاملا خواهان اصلاح راديو و تلويزيون ملی افغانستان است که اين دستگاه بايد مطابق به مقتضيات ژورناليسم مدرن اصلاح شود و طبيعتا در برابر مدرنيته ساختن، مقاومت هايی هم وجود دارد که آن را بايد از يک بحث در جامعه آکادميک و روشنفکران افغانستان عبور دهيم و تنها يک مدير قادر به عوض کردن آن نيست.

ما بايد پايه اجتماعی لااقل در ميان جامعه روشنفکر افغانستان پيدا کنيم و آنها هم خواهان اين تغيير هستند".

بازگشت به صفحه افغانستان