داوود ناجی در کابل

زرداد فريادی، در آغاز دهه نود ميلادی، دوران حکومت مجاهدين در افغانستان، بر قسمتی از شرق شهر کابل و شاهراه کابل - جلال آباد کنترل داشت

زرداد فريادی، در آغاز دهه نود ميلادی، دوران حکومت مجاهدين در افغانستان، بر قسمتی از شرق شهر کابل و شاهراه کابل - جلال آباد کنترل داشت.

شمار زيادی از شهروندان کابل به ويژه کسانی که در آن زمان در شرق شهر کابل زندگی می کردند می گويند که شاهد آزار و اذيت و حتی کشتار مردم توسط زرداد و افراد تحت امر او بوده اند.

افرادی که در آن سال ها در مسير جاده کابل - جلال آباد رفت و آمد داشته اند نيز حکايات تکان دهنده ای از کارنامه های زرداد و افراد تحت امر او دارند.

رشید (نام مستعار) يکی از افرادی که در زمان حضور زرداد در شرق کابل راننده يک کاميون مسافربری بود می گوید: "من در اين مسير راننده بودم وقتی به محلی که پاسگاه زرداد بود نزديک می شديم همه از ترس به خود می لرزيدند. من خودم ديدم که کسی در خيمه او نشسته بود، رانندگانی را که به او پول نمی دادند و يا در برابر خواست های او استدلال می کردند، چون يک سگ گاز می گرفت."

برای بسياری از افغان ها بخصوص شهروندان کابل خبر محاکمه زرداد، خبر خوش و اميدوار کننده ای به شمار می رود.

بسياری از مردم افغانستان بخصوص کسانی که شاهد کارنامه های گروه های درگير در جنگ های داخلی کابل در دهه ۹۰ بوده اند و همچنين کسانی که کشتارهای دسته جمعی در دوران حاکميت رژيم کمونيستی و رژيم طالبان را به ياد دارند خواستار محاکمه و باز پرس از تمامی کسانی هستند که در افغانستان مرتکب جنايت و نقض حقوق بشر شده اند.

يکی از شهروندان کابل گفت: "ما می خواهيم همه فرماندهانی که چون زرداد ظلم و ستم کرده اند محاکمه شوند. فرماندهانی که مقامات دولتی در مورد گذشته آنان اطلاعات دارند و می دانند که اين افراد مرتکب جنايت شده اند بايد از راه يافتن آنان به پارلمان جلوگيری کنند."

واکنش دولت به محاکمه زرداد

لطف الله مشعل سخنگوی وزارت داخله (کشور) افغانستان محاکمه زرداد را یک "آغاز نيک" توصيف کرد.

مشعل گفت: "شمار فرماندهانی که مانند زرداد در سال های جنگ مرتکب اعمال ضد انسانی شده اند خيلی زياد است. ما اميدواريم محاکمه زرداد اولين و آخرين اقدام از اين دست نباشد و همچنين اميدوار هستيم که ارگان های قضايی افغانستان نيز توانايی محاکمه چنين افرادی را کسب کنند."

گامی در راه تحقق "عدالت انتقالی"

کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، يگانه نهادی است که تا کنون با انتشار اعلاميه رسمی از اجرآت ارگان های قضايی بريتانيا در زمينه محاکمه زرداد فريادی، استقبال کرده است.

نادر نادری، يک عضو کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان این محاکمه را گامی در راه تحقق عدالت انتقالی خواند.

آقای نادری به بی بی سی گفت: "اين کميسيون ظرف سه سال گذشته تلاش کرده است ساير کشورها را نيز به پی گرد قانونی افغان های که در کشورهايشان به سر می برند و در گذشته مرتکب جنايات شده اند، اقدام کنند. پی گرد قانونی حسام الدين و حبيب الله، از کارمندان "خاد" (خدمات امنيت دولتی) در هالند و محاکمه زرداد در لندن برای افغان ها اين اميد را می دهد که سرانجام "عدالت انتقالی" يک امر عملی خواهد بود."

در همين حال لطف الله مشعل سخنگوی وزارت داخله (کشور) افغانستان می گويد پليس افغانستان با پليس ويژه بريتانيا که به منظور تحقيق در مورد زرداد به کابل آمده بود همکاری کرده است.

آقای مشعل همچنين گفت که پليس افغانستان برخی اسنادی و مدارکی را در اختيار پليس ويژه بريتانيا قرار داد که در محاکمه زرداد سودمند واقع شده است.

تقاضاها برای اجرای عدالت

محاکمه زرداد در دادگاهی در خارج از افغانستان زمانی انجام می شود که اخيرا سازمان های حقوق بشر و نهادهای جامعه مدنی، پی هم خواستار اخراج متهمان جرايم جنگی از پست های دولتی و محاکمه آنان شده اند.

امسال دست کم سه گزارش جداگانه از سوی کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، گروه ديده بان حقوق بشر که مقر آن در نيوورک است و نهاد موسوم به پروژه عدالت برای افغانستان منتشر شده که در هر کدام خواست های مشابهی از جمله رسيدگی به جنايات سال های جنگ و محاکمه عاملان آن مطرح شده است.

در همين حال دولت افغانستان می گويد کميسيون های حقيقت يابی را برای بررسی جريانات گذشته ايجاد کرده و بعد از بررسی اين کميسيون ها در مورد چگونگی برخورد با گذشته تصميم خواهد گرفت.