یک سال بعد از انتخابات؛ در افغانستان چه گذشت؟

یک سال قبل، روز ۱۶ حمل/ فروردین مردم سراسر افغانستان در یک روز بارانی و تحت تدابیر شدید امنیتی ولی با شوق تمام به پای صندوقهای رای رفتند. حدود چهارصد هزار نیروی امنیتی افغان و خارجی امنیت این انتخابات را تامین کردند.

در دور اول هشت نامزد ریاست جمهوری و دو هزار و هفتصد نامزد در انتخابات شوراهای ولایتی با هم رقابت کردند.

روند<link type="page"><caption> رای گیری</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۴/۱۴۰۴۰۵_l۳۰_afghanistan_elections_ended_countring_process_starts" platform="highweb"/></link> از حدود ساعت ۷ بامداد، در بیش از ۶ هزار مرکز رای‌گیری آغاز شد وساعت ۵ بعد از ظهر به وقت محلی به صورت رسمی پایان یافت و شمارش آرا در محل‌های رای گیری شروع شد.

براساس اعلام مقام‌های کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان ۵۸ درصد از حدود ۱۳ میلیون نفر واجد شرایط به پای صندوقهای رای رفتند.

در روز انتخابات نیروهای مخالف دولت، ۱۴۰ حمله به مراکز رای دهی انجام دادند که در نتیجه آن ۹ پلیس، ۷ سرباز ارتش و ۸۹ مخالف دولت کشته شدند. در این حملات چهار نفر غیر نظامی کشته و ۴۳ نفر هم زخمی شدند.

۲۴ حمل کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان <link type="page"><caption> نتیجه</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۴/۱۴۰۴۱۱_zs_afghan_elections_result" platform="highweb"/></link> شمارش ۱۰ درصد از آرای انتخابات ریاست جمهوری افغانستان را اعلام کرد که عبدالله عبدالله پیشتاز انتخابات افغانستان در میان ۸ نامزد دیگر بود.

ششم ثور/ اردیبهشت کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان با اعلام<link type="page"><caption> نتایج اولیه</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۴/۱۴۰۴۲۶_k۰۲-af۲۰۱۴-primery-results" platform="highweb"/></link> انتخابات ریاست جمهوری، رسما اعلام کرد که هیچ یک از نامزدها در دور اول انتخابات برنده نشده‌اند. آقای عبدالله (۴۴.۹) درصد و آقای غنی (۳۱.۵) درصد کل آرا را کسب کردند و براساس قانون افغانستان انتخابات به دور دوم رفت.

دور دوم انتخابات

<link type="page"><caption> دور دوم</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۶/۱۴۰۶۱۳_zs_۲nd_round_of_afghan_elections" platform="highweb"/></link> انتخابات ریاست جمهوری نیز ۲۴ جوزا/ خرداد برگزارشد. با آغاز رای گیری رئیس کمیسیون انتخابات افغانستان گفت که ۶۳۶۵ مرکز رای‌گیری که در برگیرنده ۲۳۱۳۶ محل‌رای گیری است بر روی رای دهندگان بازاست. ولی مراکز واقعی که در این روز باز شد بعد به ۲۲۷۷۸ محل رای‌ کاهش یافت. حدود ۱۲۰ مرکز رای‌گیری به دلیل مشکلات امنیتی باز نشدند. مشارکت مردان در این دور از انتخابات ۶۲ درصد و زنان ۳۸ درصد اعلام شد.

دور دوم<link type="page"><caption> انتخابات</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۶/۱۴۰۶۱۴_k۰۲-af۲۰۱۴-election" platform="highweb"/></link> نیز با خشونت همراه بود. گروه طالبان پیش از آغاز رای‌گیری با شلیک موشک و حملات مسلحانه در مناطق مختلف افغانستان و از جمله شهر کابل، پایتخت، تلاش کردند مانع برگزاری آن شوند، اما وزارت داخله/ کشور افغانستان در ویب سایت خود نوشت که گروه طالبان دست کم ۷۲ کشته داده‌اند. مخالفان دولت افغانستان ۱۵۰ حمله در مناطق مختلف افغانستان انجام دادند.

چند روز بعد از برگزاری انتخابات، آقای عبدالله اعلام کرد که سطح تقلب در این دور انتخابات بالا بوده؛ اظهارات رئیس کمیسیون انتخابات را که گفته بود سطح مشارکت بالاتر از ۷ میلیون بوده‌است، زیر سوال برد و گفت که او فکر نمی‌کند که مشارکت حتی در سطح دور اول انتخابات بوده باشد.

بعد از این ستاد عبدالله خواستار کنار رفتن ضیاالحق امرخیل، رئیس دبیرخانه کمیسیون انتخابات شد. مشارکت ۷ میلیون نفر را در انتخابات دور دوم واقعی نداست و خواستار توضیح در باره آمار شرکت کنندگان در ولایت‌های شد که آمار شرکت کنندگان در آنها تفاوت بسیار زیادی با دور اول داشت.

<link type="page"><caption> ضیا الحق امرخیل</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۶/۱۴۰۶۲۳_l۰۹_af_۲۰۱۴_amar_khil_" platform="highweb"/></link>، رئیس دبیرخانه کمیسیون انتخابات افغانستان، بعدا از سمت خود استعفا کرد. اما این استعفا نتوانست تنش‌های انتخاباتی را بخواباند.

اعلام نتایج اولیه دور دوم و بحران انتخاباتی

اعلام نتایج اولیه دور دوم انتخابات، توسط کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان در اوج جنجال های انتخاباتی اعلام و همزمان آمریکا خواستار بررسی "ادعاهای جدی تقلب" در این کشور شد.

در هنگام اعلام نتایج ابتدایی دور دوم انتخابات، رئیس کمیسیون انتخابات گفت: "از مجموع حدود ۸ میلیون رای، اشرف غنی، ۴۴۸۵۸۸۸ رای یا ۵۶.۴۴ درصد و عبدالله عبدالله ۳۴۶۱۶۳۹ رای یا ۴۳.۵۶ درصد آرا را بدست آوردند."

بعد از این ستاد آقای عبدالله نتایج اعلام شده را نپذیرفت و آنرا یک کودتا علیه آرای مردم اعلام کرد.

یک روز پس از اعلام نتایج انتخابات، عبدالله عبدالله در جمعی از هوادارانش در یک <link type="page"><caption> گردهمایی</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۷/۱۴۰۷۰۸_l۰۹_af_election_reaction_result" platform="highweb"/></link> بزرگ گفت که نتایج انتخابات را به دلیل تقلب گسترده و سازمان یافته‌ای که در آن صورت گرفته نمی پذیرد.

آقای عبدالله، به تاریخ ۲۸ جوزا/ خرداد اعلام کرد که به دلیل اینکه کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، به <link type="page"><caption> خواسته‌های</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۷/۱۴۰۷۰۷_k۰۳_af۲۰۱۴_election_commision_announced_run-off_prelimenary_result" platform="highweb"/></link> تیم آنها پاسخ مناسبی ارائه نکرده است، این تیم تمام روابط خود با کمیسیون انتخابات را به حالت تعلیق درمی‌آورد.

بعد از این، انتخابات افغانستان بحرانی تر و تقریبا به بن بست نزدیک شد. ١٧ سرطان/تیر، خبرنامه ستاد انتخاباتی آقای عبدالله که روی صفحات اجتماعی این ستاد منتشر شد، از تشکیل دولت جدید بدون توجه به نتیجه انتخابات خبر داد.

پیشتر نیز موضوع تشکیل دولتی موازی در کنار دولت آینده مطرح شده بود، اما در خبرنامه جدید دیگر سخن از حکومت موازی نبود. ستاد عبدالله نوشته بود که "این بار می‌خواهیم به پشتیبانی شما مردم سلحشور و عزیز، حکومت مشروع و قانونی 'اصلاحات و همگرایی' را در سرزمین رنج‌دیده و آزادی‌خواه این مرز و بوم تاسیس نماییم."

در حالیکه ستاد انتخاباتی عبدالله عبدالله با <link type="page"><caption> رد نتیجه </caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۷/۱۴۰۷۰۸_l۰۳_afghan_election_kerry" platform="highweb"/></link>مقدماتی انتخابات ریاست جمهوری افغانستان از تصمیم به تشکیل دولت "اصلاحات و همگرایی" سخن گفته، آمریکا در مورد توسل به "راه‌های فراقانونی" برای به قدرت رسیدن در افغانستان هشدار داده است.

توافق بر سر تشکل دولت وحدت ملی

۲۰ سرطان (۱۱ ژوئیه)، <link type="page"><caption> جان کری</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۷/۱۴۰۷۱۱_l۰۳_afghan_election_kerry" platform="highweb"/></link>، وزیر خارجه آمریکا به منظور میانجیگری دراختلاف بین اشرف غنی و عبدالله عبدالله، دو نامزد دور نهایی انتخابات ریاست جمهوری به کابل آمد.

<link type="page"><caption> او</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۷/۱۴۰۷۱۱_k۰۴_kerry_karzai_afghan_election" platform="highweb"/></link> در این سفر با حامد کرزی، رئیس جمهورسابق و دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری دیدار و گفت‌وگو کرد.

با وساطت جان کری دو نامزد تعهد کردند که صد درصد آرا بررسی شود، نهاد‌های بین‌المللی با بالاترین معیارهای بین‌المللی بر آن نظارت داشته باشند، بررسی در کابل انجام شود، صندوق‌های رای از ولایت‌ها توسط نیروهای آیساف به کابل منتقل شوند، امنیت صندوق‌ها مشترکا توسط نیروهای امنیتی افغان و آیساف گرفته شود، مراسم تحلیف به تعویق افتد، دو نامزد نتایج بررسی را قبول کنند و نامزد برنده متعهد به ایجاد دولت وحدت ملی شد.

این سند در سفر ۲۱ سرطان/تیر جان کری به کابل، از سوی هر دو نامزد تهیه و روی محتوای آن توافق شد، اما امضا نشد. پس از آن اختلاف‌های هر دو نامزد به زودی آشکار شد و برداشتهای گوناگون از آن مطرح شد. حتی برخی اظهار مخالفت کردند.

ولی بعدا در این توافقنامه با توضیح روشن‌تر و با یک سند ضمیمه به<link type="page"><caption> امضا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۸/۱۴۰۸۰۹_k۰۲-abdullah-iv" platform="highweb"/></link> رسید و هر دو نامزد در وقت امضای آن اظهار خوش بینی کردند که بتوانند براساس آن به جنجالهای چندماهه انتخاباتی پایان دهند.

اما تفسیر متفاوت دو ستاد انتخاباتی از این موافقت نامه باعث شده که بتاریخ ۵ سنبله بررسی آرا انتخاباتی که قبل از آن نیز دست کم چهار بار دیگر هم به دلیل اختلاف بر سر چگونگی بررسی آن متوقف شده بود، دوباره متوقف شود. اما این بار کمیسیون انتخابات بررسی آرا را بدون حضور هر دو نامزد از سر گرفت.

۲۸ -۲۹ سنبله هر <link type="page"><caption> دو نامزد</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۹/۱۴۰۹۲۱_k۰۴_afghan_election" platform="highweb"/></link> با حضور حامد کرزی و رهبران جهادی با هم گفتگو کردند و در نهایت اعلام کردند که به توافق کلی برای تشکیل دولت وحدت ملی دست یافته اند و ۳۰ سنبله نیز این توافقنامه سیاسی برای تشکیل دولت وحدت ملی و احترام به نتایج انتخابات امضا شد.

دیر هنگام روز ۳۰ سنبله، کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان نتایج دور دوم انتخابات را بدون ذکر جزئیات از جمله تعداد آرا و درصدی آن اعلام کرد.

احمدیوسف نورستانی رئیس این کمیسیون در نشست مطبوعاتی گفت: "کمیسیون مستقل انتخابات جناب دکترمحمداشرف غنی احمدزی را به عنوان رئیس جمهوری اسلامی افغانستان اعلام می کند."

آقای نورستانی نگفت که آقای اشرف غنی چقدر <link type="page"><caption> رای</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۹/۱۴۰۹۲۱_k۰۲_af۲۰۱۴_afghan_election_result_anounced" platform="highweb"/></link> برده است. رئیس کمیسیون همچنین از عبدالله عبدالله دیگر نامزد انتخابات به عنوان "رئیس اجرایی" نام برد و به هر دوی آنها تبریک گفت.

معمای کابینه دولت وحدت ملی

مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید و رئیس اجرائیه هفتم مهرماه انجام شد و قرار شد که بعد از ۴۵ روز کابینه دولت وحدت ملی افغانستان نیز به مجلس نمایندگان معرفی شود.

یک روز بعد از مراسم تحلیف دولت افغانستان دو <link type="page"><caption> موافقتنامه</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/۲۰۱۴/۰۹/۱۴۰۹۳۰_k۰۵_bsa_singed_between_nato_usa" platform="highweb"/></link> مهم امنیتی را با سفیر آمریکا در کابل و نماینده ویژه ناتو در افغانستان امضا کرد. این سند روند حضور نظامی ناتو و آمریکا را پس از سال ۲۰۱۴ در افغانستان مشخص می‌کند.

رئیس جمهور غنی در نخستین روز کاری‌اش، با صدور فرمانی تمامی وزیران را از مقام وزارت به سرپرست تنزل داد، اختیار عزل و نصب و امضای قراردادها را از آنها سلب کرد و آنها را به مقام سرپرست وزراتخانه‌ها گماشت. چند روز بعد فرمان مشابه برای والیان نیز صادر شد.

افزون بر آن رئیس جمهور و رئیس اجرائی توافق کردند که هیج یک از وزیران قبلی در کابینه جدید حضور نداشته باشند.

ولی دولت وحدت ملی بعد از ۴۵ روز قادر به معرفی کابینه نشد، اما پس از گذشت نزدیک به ۱۱۰ روز از آغاز به کار دولت وحدت ملی افغانستان، اعضای کابینه جدید افغانستان بتاریخ ۲۲ جدی/ دی معرفی شدند.

که از ۱۸ وزیر فقط ۸ نفر توانستند رای اعتماد نمایندگان مجلس را بگیرند و سایر آنان رد صلاحیت شدند.

۱۲ فروردین ۱۶ وزیر باقی مانده نیز به مجلس نمایندگان معرفی شدند که تاکنون مجلس نمایندگان در حال بررسی مدارک آنان است و رای گیری هنوز آغاز نشده است. اغلب ولایت‌ها و ۱۷ وزارت خانه تاکنون توسط سرپرستان اداره می‌شوند. مردم متعقدند این روند باعث مشکلات زیادی در کشور شده است.

در کنار این چالشها دو موضوع بحث بر انگیز دولت وحدت ملی، رسیدگی به مشکل کابل بانک و مذاکرات صلح است. دولت وحدت ملی افغانستان تلاش کرده است با کمک عربستان، چین و پاکستان با نیروهای مخالف دولت به گفته کارشناسان بیشتر از قبل نزدیک شود.