دیدبان حقوق بشر از ایران خواست به مهاجران افغان فرصت پناهجویی بدهد

سازمان دیدبان حقوق بشر تصمیم اخیر دولت ایران برای تمدید شش‌ماهه ویزای اقامت ۴۵۰ هزار افغان ساکن این کشور را "گامی مفید" برای جلوگیری از اخراج فوری آنها دانسته، اما گفته است که این اقدام نمی‌تواند جایگزین مناسبی برای "سیستم ناقص پناهجویی" در ایران باشد.

پاترشیا گوسمن، پژوهشگر ارشد این سازمان در امور افغانستان امروز یکشنبه ۳۰ آذر/قوس (۲۱ دسامبر) در بیروت گفت: "این اقدام دولت ایران به این دلیل که از اخراج فوری نزدیک به نیم میلیون مهاجر افغان از این کشور جلوگیری می‌کند، قابل تحسین است، اما نمی‌تواند سیستم ناقص پناهجویی موجود در این کشور را اصلاح کند."

او گفت که شیوه عمل حکومت ایران مرتبا سبب "بازداشت و اخراج افغان‌های فاقد مدرک شناسایی از ایران" می‌شود، بدون آنکه به آنها "امکان درخواست پناهندگی، دادرسی عادلانه یا تقاضای تجدید نظر قانونی در خصوص طرد و اخراج اجباری را بدهد."

خانم گوسمن همچنین گفت که سیستم موجود به افغان‌هایی به تازگی وارد ایران می‌شوند، اجازه درخواست پناهندگی نمی‌دهد.

سازمان دیدبان حقوق بشر از دولت ایران خواسته است تا به این دسته از افغان‌ها و آنهایی که در بازداشت به سر می‌برند، فرصت درخواست پناهندگی بدهد و درخواست آنها را "منصفانه و موثر" بررسی کند.

این سازمان همچنین از ایران خواسته تا به آن عده از افغان‌هایی که درخواست پناهندگی شان رد می‌شود، اجازه درخواست تجدید نظر و دسترسی به حمایت‌های حقوقی و قانونی بدهد.

حدود ده روز پیش، وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که در جریان سفر محمد محقق، معاون ریاست اجرایی افغانستان به تهران توافق شده که "اقامت ۴۵۰ هزار نفر از افغان‌های مشمول طرح ساماندهی" در ایران به مدت ۶ ماه تمدید شود.

وزارت امور خارجه ایران در اعلامیه خود تاکید کرده بود که دولت افغانستان نیز متعهد شده است که "برنامه‌های خود برای بازگشت این گروه از اتباع افغانستان را ظرف مدت ۲ ماه در کمیته مشترکی" ارائه کند.

محمد محقق، معاون دوم ریاست اجرایی افغانستان نیز گفته است ایران توافق کرده که مانع تحصیل آن عده از کوکان افغان که فاقد مدرک شناسایی قانونی هستند، نشود.

وزارت کشور ایران اجرای طرح ساماندهی اتباع بیگانه غیرمجاز را که بیشتر بر ساماندهی شهروندان افغانستان در ایران متمرکز بود، از سال ۱۳۸۹ و با ثبت‌نام اطلاعات مربوط به شهروندان غیرمجاز افغانستان در این کشور آغاز کرد.

بر اساس این طرح، افغان های ساکن ایران باید مجوز اقامتی لازم شامل کارت پناهندگی یا گذرنامه افغانستان داشته باشند.

پلیس مهاجرت و گذرنامه نیروی انتظامی ایران، طرح ساماندهی اتباع افغان را "راهی برای اقامت قانونی این افراد در ایران و برخوردار شدن آنها از حمایت‌های قانونی مانند بیمه و حق‌ تحصیل" دانسته است.