انتخابات افغانستان، روند کند و ناهماهنگ بررسی آرا

سالن‌های شلوغ

کارکنان کمیسیون انتخابات روزهای پرکاری دارند.

همزمان با این که بررسی و شمارش آرای یک صندوق تکمیل می شود، این کارکنان صندوق جدیدی را از میان صندوق‌هایی که به مرکز کمیسیون انتخابات منتقل شده است روی میز گروه‌های کاری می‌گذارد.

کمیسیون انتخابات گفته که از حدود بیست و سه هزار صندوق تا حالا بیست و یک هزار و ششصد و سه صندوق به کابل منتقل شده است.

روند بررسی در فضای شلوغ و پر و سر و صدا انجام می‌شود.

گروه‌های کاری بررسی و شمارش

هر گروه ظاهرا شامل دو کارمند کمیسیون، دو نماینده از دو نامزد و حداقل یک یک نماینده از اتحادیه اروپا، سازمان ملل، دیدبان انتخابات آزاد و عادلانه است.

برنامه طوری است که باید روزانه دست کم هزار صندوق بررسی و شمارش مجدد شود، اما در حدود سه هفته گذشته به دلیل چهار بار توقف در کار، تنها سه هزار صندوق به بررسی گرفته شده است.

صندوق‌ها

ابتدا معلومات صندوق با برگه‌ای که در بایگانی کمیسیون مستقل انتخابات است بررسی می‌شود که آمار و ارقام آن تفاوتی نداشته باشند.

روی هر صندوق، معلوماتی در مورد نام ولایت، ولسوالی، شماره مسلسل صندوق، شماره محل رای‌گیری و این که محل رای زنانه بوده یا مردانه، درج است.

در صورتی که مهر و موم صندوق باز باشد و یا صندوق شکسته باشد یا مجرای ورود دست به صندوق دیده شود، صندوق باطل است.

شمارش آرا

آرا در صورتی شمارش می‌شوند که تعداد کل آرای ریخته شده در صندوق بیش از ششصد رای باشد و یا بیش از پانصد و نود و پنج رای هر صندوق به نفع یک نامزد ثبت شده باشد.

کارکنان هنگام شمارش می‌بینند که آیا عددی که در برگه‌های نتایج درج شده با عین آرایی که در صندوق است مطابقت دارد یا نه.

همزمان با این مشکلات دیگر آرا نیز دیده می‌شود؛ از جمله این که پشت کارتهای رای مهر کمیسیون است یا نه.

بررسی دانه دانه رای

در صورتی که آرای ریخته شده در صندوق مشکوک باشد، ناظران بین‌المللی، نمایندگان دو نامزد و کارکنان کمیسیون به تفتیش و سپس شمارش دانه دانه رای می پردازند.

ابتدا عمل تفتیش/بررسی صورت می‌گیرد و اگر به عنوان مثال آرا به نام یک نامزد باشد و روی برگه‌ها رو به روی نام دیگری علامت شده باشد یا که علامت اشتباه باشد، یا بیش از بیست علامت شبیه هم باشند آرا دانه دانه روی میز چیده و بررسی می‌شود.

اختلاف روی ابطال

در جریان بررسی و شمارش مجدد آرای کارکنان، ناظران و نمایندگان نامزدان تنها گزارش‌دهی می‌کنند، یعنی که هر چه دیدند را در برگه‌هایی که در اختیار دارند ثبت می‌کنند.

عمده ترین جنجال و اختلاف نظر بین اعضای گروه‌های بررسی آرا روی این است که یک رای چه خصوصیاتی داشته باشد که باطل شود.

با وجودی که طرزالعمل تفکیک رای پاک و ناپاک از سوی کمیسیون و سازمان ملل نهایی شده اما هنوز در جریان بررسی بیشتر نمایندگان دو تیم معیارهای خود را دارند و روی قبولاندن این معیارها به یکدیگر صدایشان به سالن‌ می‌پیچد.

نمونه‌های تقلب

عکس سمت راست:

یک ناظر سازمان ملل متحد که برای نظارت از روند بررسی آرا آمده، به نماینده یکی از نامزدان در مورد علامت‌های مشابه در برگه‌های رای‌ می‌گوید. ناظران می‌گویند که اگر در بیش از بیست رای موجود در یک صندوق بیش از بیست علامت مشابه به نفع یک نامزد دیده شود، این آرا باطل می‌شود، اما نماینده نامزد می‌گوید که تفکیک علامت‌های شبیه به هم دشوار است و نمی توان با یک نگاه دو علامت را شبیه به هم دانست. انتقاد دیگر او هم این است که ممکن دست خط علامت رای دهندگان یک مرکز مثل هم باشد.

عکس وسطی:

نماینده یکی از نامزدان از یکی از صندوق‌ها فهرست ثبت رای دهندگان را پیدا کرده که در آن امضای یکی از نمایندگان دو نامزد دیده نمی‌شود. او می‌گوید که این فهرست ساختگی است اما کارکنان کمیسیون می‌گویند که تنها امضای رئیس محل رای دهی پای این فهرست کافی است و جای انتقاد ندارد.

عکس سمت چپ:

کارمند کمیسیون انتخابات به ناظران و نمایندگان دو نامزد فورمه معلوماتی یکی از محلات رای را نشان می‌دهد که با برگه معلوماتی پشت صندوق همخوانی ندارد.

پس از بررسی و بازشماری

هنگامی که بررسی و بازشماری صندوق تکمیل شد، کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات موادی را که از صندوق بیرون کرده اند، دوباره در صندوق جا به جا می‌کنند.

علاوه بر این برگه طرزالعمل بررسی آرا (چک لیست) کمیسیون انتخابات نیز در صندوق انداخته می‌شود.

در این برگه شانزده معیاری که برای تفتیش از سوی کمیسیون انتخابات و سازمان ملل پیش شده، درج است که هنگام بررسی و شمارش آرا پر می‌شوند.

در هر صندوق، آرای ریخته شده، دفترچه‌های خالی رای، مهر و موم های باطل شده، دفترچه ثبت رخدادهای روز رای دهی، برگه نتایج و مواد حساس نگهداری می‌شوند.

علامت‌ها بررسی و شمارش

کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات پس از تکمیل بررسی و شمارش، صندوق‌ها را با نوارهای سبز و آبی نشان می‌کنند.

صندوقی که تنها با نوار آبی نشان شده، جز صندوق‌هایی است که تنها تفتیش شده است، اما صندوقی که هم نوار آبی دارد و هم سبز، یعنی که هم بررسی شده و هم آرای آن شمارش شده است.

مهر و موم‌ها

کمیسیون مستقل انتخابات به نمایندگان دو نامزد برگه‌های تفتیش توزیع کرده است.

در این برگه‌ها جزئیات صندوق‌های بررسی و شمارش شده رسانده می‌شود.

به عنوان مثل صندوقی که از محل به مرکز آمده مهر و موم شده است و هنگام تفتیش مهر و موم آن از بین می‌رود و پس از بررسی مهر و موم جدید می‌گیرد، شماره‌های مسلسل مهر و موم ها، تعداد آرای هر نامزد، ملاحظات در مورد صندوق‌ها، نواقص مواد داخل صندوق و دیگر جزئیات هر محل رای در این فورمه ها درج می‌شوند.

در بعضی از صندوق‌ها کل مواد روز رای گیری دیده نمی‌شود.

از جمله در این صندوق روزنامه ثبت رویدادهای روز رای‌گیری نیست و کارمند کمیسیون انتخابات سعی دارند که آن را پیدا کنند.

در روزنامه ثبت رخدادهای روز رای دهی جزئیات کامل روند رای‌گیری از زمان باز شدن محل تا بسته شدن آن درج می‌شود.

دعوا سر هر رای

نمایندگان ستادهای انتخاباتی عبدالله عبدالله و اشرف‌غنی احمدزی در جریان روند بررسی و بازشماری آرا، اختلافات زیادی دارند.

بعضی از این نمایندگان در مورد شیوه‌های بررسی و بازشماری آگاهی کافی ندارند و در بسیاری از موارد هیچ وحدت نظری در مورد خصوصیات یک رای پاک و یک رای ناپاک بین شان نیست.

معیارهای تفکیک آرای پاک از ناپاک نیز نمایندگان هر دو نامزد را درگیر می‌کند.

مدت بررسی و شمارش چه قدر است؟

کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان می‌‎گوید که روزانه بررسی دست کم هزار صندوق رای را هدف تعیین کرده اند.

اگر کار به دلخواه کمیسیون پیش برود، در بیست روز آینده روند بررسی تکمیل می‌شود و انتقال قدرت در اول سپتامبر برگزار می‌شود.

چیزی که با واقعیت های روند بررسی و شمارش زیاد همخوانی ندارد و با توجه به کار کند گروه‌های کاری رسیدن به این هدف دشوار به نظر می‌رسد.

ناظران

از روند بررسی و شمارش آرا بیش از دو هزار و چهارصد ناظر نظارت می‌کنند.

کار ناظران این است که ببینند که روند شمارش چگونه پیش می‌رود، آرا چگونه بررسی می‌شود و آیا همه چیز سرجای خودش است یا نه.

یک ناظر اتحادیه اروپا گفت که مشکلات گروه‌های کاری زیاد است و باید به خاطر حل این مشکلات بیشتر تلاش شود.

کمیسیون خوشبین

کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان می‌گوید که کار بررسی و شمارش خیلی سریع در جریان است و هیچ مشکلی در روند وجود ندارد.

این کمیسیون گفته که گروه‌های کاری با دقت و زحمت زیاد تلاش می‌کنند که روند بررسی به موقع پایان یابد.

در این عکس یوسف نورستانی رئیس کمیسیون انتخابات به هیات سفارت آمریکا در مورند کار بررسی توضیح می‌دهد.

تاکید آمریکا به بررسی به موقع

میشل مک‌کینی، معاون سفیر آمریکا در کابل هم جز هیات آمریکایی به کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان رفته بود که از روند بررسی و شمارش آرا بازدید کند.

بررسی کل آرای انتخابات افغانستان نتیجه توافقی است که بین عبدالله عبدالله و اشرف غنی احمدزی با حضور جان کری وزیر امور خارجه آمریکا صورت گرفت.

آمریکا این روند را جدی گرفته و ناظران خود را به افغانستان فرستاده است.