آمریکا نگران 'شکست' مبارزه با مواد مخدر در افغانستان است

مقام‌های ایالات متحده آمریکا از برنامه‌های این کشور در افغانستان برای مبارزه با مواد مخدر حمایت می‌کنند و می‌گویند هنوز برای بدبینی در این باره زود است. اما نهاد آمریکایی ناظر می‌گوید این برنامه‌ها شکست خورده‌اند.

عمده خشخاش جهان در افغانستان تولید می‌شود. در ۱۲ سالی که از حمله نیروهای بین‌المللی می‌گذرد، مبارزه با کشت مواد مخدر هم از مشکلات افغانستان و متحدان بین المللی اش بوده است.

شماری از مقامات آمریکایی در جلسه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان ایالات متحده درباره تلاش‌ها برای مبارزه با مواد مخدر در افغانستان گزارش داده‌اند.

نهاد ناظر بر عملیات آمریکا در افغانستان پیش‌تر گفته بود کمک‌های میلیاردی در این باره، ضایع شده است.

از دل گل‌های زیبای کوکنار در زمین‌های افغانستان، سه چهارم تریاک جهان تامین می‌شود.

دامنه این تجارت نه تنها به کشورهای همسایه و همسایگان آن‌سوتر ماننده ایران و روسیه می‌کشد، بلکه خود آمریکا را هم تحت‌تاثیر می‌گذارد.

در سال‌های اخیر بخشی از عملیات آمریکا متمرکز بر کاهش کشت و تولید مواد مخدر بوده است.

هروئین افغانستان در خیابان‌های آمریکا

دولت آمریکا هشدار می‌دهد که این صادرات ناخوش‌آیند افغانستان، در خیابان‌های آمریکا و کانادا هم بازار پر رونقی دارند.

ارین لوگان، مدیرکل دفتر مبارزه با مواد مخدر و تهدیدهای جهانی در وزارت دفاع آمریکا، در جلسه کمیته روابط خارجی گفت: "باید هوشیار باشیم که امکان دارد هروئین تولیدی افغانستان، بیشتر و بیشتر از گذشته در سرتاسر آمریکا در دسترس قرار بگیرد. هرچند در حال حاضر عمده هروئین مصرفی در ایالات متحده همچنان از قاره آمریکا تامین می‌شود."

طبق آخرین برآوردهای سازمان ملل، تجارت خشخاش در افغانستان سالانه یک و نیم میلیارد دلار ارزش دارد. اما تجارت جهانی مبتنی بر همین مواد، خیلی بزرگ‌تر است و سر به ۶۰ میلیارد دلار می‌گذارد.

وزارت خارجه آمریکا می‌گوید مبارزه با این صنعت و تجارت، یک روند طولانی و مستمر است و هنوز برای بدبینی در این باره زود است.

ویلیام برانفیلد، دستیار وزیر خارجه آمریکا و رئیس دفتر مبارزه بین‌المللی با مواد مخدر، در این باره می‌گوید: "به نظرم بعضی از گزارش‌های رسانه‌ها درباره میزان موفقیت ما در مبارزه با مواد مخدر در افغانستان، بدبینانه است. همین بدبینی‌ها درباره برنامه ما در کلمبیا هم بود و می‌گویند آن هم شکست خورده است."

سود اصلی به جیب 'مافیای جهانی'

برای ترغیب دهقانان افغان به دست‌کشیدن از کشت خشخاش، محصولات جایگزینی مانند انار و زعفران به آنان معرفی شده است.

شاید تفاوت درآمد خشخاش و این محصولات دیگر، زیاد باشد ولی کارشناسان می‌گویند به‌هرحال این خود دهقانان نیستند که سود اصلی از تولید خشخاش را می‌برند.

احمد مجیدیار، پژوهشگر مسائل افغانستان در مرکز پژوهشی انترپرایز آمریکا می‌گوید: "منفعت زیادتر را مافیای جهانی می‌برد که بیرون از افغانستان است. برای مبارزه با مواد مخدر در افغانستان لازم است که نه تنها با عوامل داخلی در افغانستان باید مجادله و مبارزه صورت بگیرد، بلکه به خاطر تقاضا در خارج و این مافیای جهانی، درباره آن هم باید یک برنامه همه‌جانبه وجود داشته باشد.

در کشوری که به گواه نظرسنجی‌ها، امنیت همچنان دغدغه اصلی مردم آن است، تجارت مواد مخدر هم پیوند مستقیمی با امنیت دارد.

آمریکا می‌گوید حدود ۷.۵ میلیارد دلار برای مبارزه با مواد مخدر در افغانستان خرج کرده. مسئولان نهاد ناظر بر عملیات آمریکا می‌گویند این هزینه‌ها اثر نکرده است.

'شکست'

جان ساپکو، بازرس ویژه ایالات متحده در امور بازسازی افغانستان، با صراحت از "شکست" می‌گوید: "شاید روی کاغذ استراتژی داشته باشیم که خیلی هم خوب به نظر برسد ولی فقط روی کاغذ است. مسئله این است که چه طور قرار است اجرا شود. نتیجه را می‌بینید. اگر هدف ما این بوده که کشت خشخاش را کاهش دهیم، شکست خورده‌ایم. اگر هدفمان این بوده پولی که به دست طالبان می‌رسد را قطع کنیم، شکست خورده ایم. در همه این وظایف شکست خورده‌ایم."

مبارزه با مواد مخدر در کلمبیا هم سابقه داشته است؛ برنامه‌ای که مقامات آمریکایی آن را موفق می‌شمرند.

اما به گفته آنان فرق آن برنامه در کلمبیا با افغانستان این بود که در کلمبیا عزم سیاسی برای مبارزه با آن وجود داشت.

جان ساپکو پیش‌تر در جلسه یک کمیته سنا گفت: "علاوه بر همه مشکلات، دولت افغانستان باید یک اراده سیاسی برای مبارزه با مواد مخدر داشته باشد. تفاوت عمده‌ای که باعث شده مبارزه با مواد مخدر در کلمبیا موفق شود ولی در افغانستان نه، همین اراده سیاسی بوده. به نظر می‌رسد افغانستان اصلا اراده سیاسی در این باره ندارد."

این درحالی است که مبارز راشدی وزیر مبارزه با مواد مخدر افغانستان که اخیرا به این سمت منصوب شده و ماه پیش از مجلس نمایندگان رای اعتماد گرفت، گفته است که در افغانستان اراده سیاسی برای مبارزه با مواد مخدر وجود نداشته است.

با نگاهی به تجربه دوازده ساله افغانستان که با وجود حضور پرشمار نیروهای نظامی خارجی حرف از ناکامی آن است، کارشناسان ابراز تردید می‌کنند که پس از خروج نیروهای نظامی وضعیت از این بهتر شود.

احمد مجیدیار می‌گوید: "دولت آمریکا به شکل جایگزین، یک دفتر جدید در بحرین ایجاد کرده است تا از آن‌جا به عملیات مبارزه با مواد مخدر در افغانستان ادامه دهد."

اما این کارشناس مسائل افغانستان در آمریکا، می‌گوید اگر نیروهای بین‌المللی با وجود نیروهای خود در افغانستان نتوانسته‌اند با مواد مخدر مبارزه کنند، این کار "از دور خیلی دشوارتر خواهد بود".

افغانستان از یک سو آماده انتخاب رئیس‌جمهور بعدی می‌شود و از سوی دیگر در میانه اما و اگرها درباره موافقت‌نامه امنیتی با آمریکاست.

نتیجه این دو هرچه باشد، مبارزه با مواد مخدر همچنان در میان یکی از تهدیدهای امنیتی این کشور باقی می‌ماند.