این نخستین سفر صلاحالدین ربانی به حیث رئیس شورای عالی صلح به پاکستان بود
سفر صلاح الدین ربانی رئیس شورای عالی صلح افغانستان و هیات همراهش به پاکستان دیدگاههای تازه را پیرامون سیاست های منطقهای به میان آورده است.
اعلام رهایی ۹ تن از زندانیان طالبان از زندانهای پاکستان، توافق افغانستان و پاکستان روی فراخوانی اجلاسی مشتمل بر علمای دینی از سراسر جهان اسلام به منظور بررسی جنگ در افغانستان و در نهایت سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان همراه با وزیر دفاع بریتانیا به کابل، از پیامدهای سفر آقای ربانی به پاکستان بود که ناظران سیاسی را متعجب ساخت.
پرسش اصلی این است که آیا میتوان این رویدادها را تغییر در استراتژی منطقهای پاکستان پنداشت و یا شیوه جدیدی است برای رسیدن به اهداف گذشته؟
سفر هیات شورای عالی صلح افغانستان که به دعوت حنا ربانی کهر وزیر امور خارجه پاکستان صورت گرفت، از چند جهت قابل ارزیابی است.
اول در دوماه گذشته هیات شورای صلح دوبار اراده سفر به پاکستان کرد اما برای انجام سفر همکاری صورت نگرفت و در نهایت سفر به تاخیر افتاد.
اما بلافاصله پس از آنکه خبر از سرگیری مذاکرات صلح میان سران طالبان و ایالات متحده در قطر شنیده شد، حکومت پاکستان خود از شورای صلح دعوت کرد تا هیاتی را غرض مذاکره به آن کشور بفرستد.
این رویداد تصویر دیپلماسی شش ماه پیش پاکستان را در اذهان زنده میسازد که همزمان با اوجگیری روند گفتگوها در قطر، شکل گرفت.
در آن زمان که سخن از شرکت افراد مهم و تاثیر گذار گروه طالبان از جمله طیب آغا در آن گفتگوها به میان آمد، وزیر خارجه پاکستان شتابزده به کابل آمد و تاکید کرد که رهبری مذاکرات صلح را باید دولت افغانستان در اختیار داشته باشد.
"اعلام رهایی ۹ تن از زندانیان طالبان از زندانهای پاکستان، توافق افغانستان و پاکستان روی فراخوانی اجلاسی مشتمل بر علمای دینی از سراسر جهان اسلام به منظور بررسی جنگ در افغانستان و در نهایت سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان همراه با وزیر دفاع بریتانیا به کابل از پیامدهای سفر آقای ربانی به پاکستان بود که ناظران سیاسی را متعجب ساخت."
این طرح مورد تائید دولت افغانستان قرار گرفت و پس از آن طرح مذاکرات صلح در عربستان سعودی و ترکیه پیریزی شد.
این رویدادها بر مذاکرات صلح در قطر اثر کرد و آنرا به اندازهای کمرنگ ساخت که با رکود مواجه شد.
مبارزات انتخاباتی در ایالات متحده و هراس از اینکه تقابل دیدگاهها پیرامون مسئله افغانستان مشکل دیگری را در این مبارزات به بار نیاورد، به رئیس جمهوری آمریکا نیز فرصت بیشتری برای مبارزه با این دیپلماسی نداد.
دوم اینکه خواست اصلی دولت و شورای عالی صلح افغانستان یعنی رهایی ملا برادر مرد شماره دوم در رهبری طالبان، از سوی پاکستان عملی نشده و بجای آن پاکستان ۹ تن دیگر از اعضای میان رتبه طالبان را آزاد کرد.
طالبانی که از قبل به صلح و مذاکرات خوشبینی داشته و دولت افغانستان و شورای عالی صلح نیز خواهان رهایی آنهاست، هنوز در زندانهای پاکستان بسر میبرند و نامهایشان در لیست آنهایی که آزاد شده اند، به چشم نمیخورد.
از سوی دیگر شک و تردیدهایی در رابطه به همسویی میان پاکستان و طالبانی که از زندان رها شده اند، چالش دیگری در فرا راه روند مذاکرات در افغانستان و قطر پنداشته میشود.
نگرانی پاکستان از مذاکرات امنیتی افغانستان و آمریکا
نکته دیگر اینکه دعوت از هیات شورای عالی صلح و آزادی شماری از افراد ردههای سوم طالبان در زمانی صورت میگیرد که گفتگوهای رسمی میان افغانستان و ایالات متحده آمریکا روی پیمان امنیتی آغاز شده و پاکستان به این باور است که نکات مورد اختلاف در این گفتگوها تا هنوز به حال خود باقی است و امتیازدهی های سرگرم کننده از سوی پاکستان میتواند این مذاکرات را بامشکل روبرو کند.
"در نهایت میتوان پنداشت که پاکستان با تغییر تاکتیک و نه استراتیژی در پی بینتیجه کردن روند مذاکرات قطر و پیمان امنیتی میان افغانستان و آمریکا و همچنین کمرنگ کردن نقش هند و در افغانستان است."
پاکستان به شدت از پیمان امنیتی افغانستان و آمریکا نگران است؛ زیرا حضور نظامی آمریکا در افغانستان در ده سال آینده، اگرچه تضمینی برای دفاع از این کشور در صورت حمله خارجی نیست، اما با آن هم مانع از مداخلات کشورهای همسایه خواهد شد.
پاکستان نیک میداند که بی تفاوتی ایالات متحده آمریکا در برابر حملات دوامدار موشکی از سوی ارتش پاکستان بر ولایات شرقی افغانستان علتی دارد و آن اینکه افغانستان تحت فشار قرار گیرد و به امضای پیمان امنیتی با ایالات متحده آمریکا توجه بیشتر کند.
در کنار آن جامعه مدنی افغانستان بر حکومت فشار های خود را بیشتر افزایش داده تا تامین امنیت و ثبات در این کشور را به عنوان یکی از پیش شرطهای مهم امضای پیمان امنیتی با آمریکا، درنظر داشته باشد.
سفر حامد کرزی به هند و امضای برخی از پیمانها نیز سبب کمرنگ شدن دیپلماسی و اثر گزاری پاکستان شده است و اشتیاق این کشور را برای بازیابی حضور فعال دیپلوماتیک در منطقه بیشتر کرده است.
امتیازات سرگرمکننده پاکستان به افغانستان
مذاکرات بر سر پیمان امنیتی میان افغانستان و آمریکا هفته پیش آغاز شد
در نهایت میتوان پنداشت که پاکستان با تغییر تاکتیک و نه استراتیژی در پی بینتیجه کردن روند مذاکرات قطر و پیمان امنیتی میان افغانستان و آمریکا و همچنین کمرنگ کردن نقش هند در افغانستان است.
پاکستان با سرازیر کردن امتیازات کوتاه مدت و مصروف کننده تلاش دارد تا دست کم زمینه تاخیر در امضای این پیمان را فراهم آورد.
از سوی دیگر حکومت افغانستان نیز در پی جستجوی وسایل فشار سیاسی بر ایالات متحده آمریکا است تا در مواردی بتواند امتیازات بیشتر بدست آورد.
همسویی با کشورهای همسایه ایران و پاکستان در پاره از امور به عنوان وسیله فشار بر ایالات متحده آمریکا و ناتو پیش از این نیز از سوی دولت افغانستان مورد استفاده قرار گرفته و احتمال دارد بازهم مورد استفاده قرار گیرد.
اما نکته که نباید از یاد برده شود این است که حکومت افغانستان تا حدی از این پیشکشها برای به دست آوردن اهداف کوتاه مدت و چانهزنی ها با ایالات متحده آمریکا استفاده خواهد کرد نه به منظور صفآرایی و مقابله با آمریکا.
زیرا فشار های جامعه مدنی افغانستان بر حکومت نخواهد گذاشت این کشور در برابر ایالات متحده و ناتو تا آنجا پیش رود که امضای پیمان امنیتی و دیگر مناسبات مهم را زیر سوال ببرد. از سوی دیگر درک مقامات دولتی از اوضاع جاری در افغانستان این است که بدون همکاری نزدیک ناتو نمیتوان امنیت و ثبات را در افغانستان به وجود آورد.
