دختری با معلولیت شنوایی می‌خواهد 'بهترین انیماتور جهان' باشد

"دنیای من تاریک و بی‌صدا بود، حتی با همقطارانم نمی‌توانستم بازی کنم، در مکتب/مدرسه هم تنها بودم." این حرف سارا بارکزی ۲۲ ساله است که در ولایت هرات در غرب افغانستان متولد شده‌ و در یک سالگی شنوایی کامل خود را "برای همیشه" از دست داد.

سارا به بی‌بی‌سی گفت: "به بیماری محرقه (تیفوئید/حصبه) مبتلا شده بودم و در اثر تزریق داروی اشتباهی توسط پزشک معالجم، شنوایی خود را از دست دادم."

زمانی که او به سنی رسید که می‌توانست مداد را در دستش بگیرد و بر روی کاغذ بکشد، نقاشی کشیدن یکی از روش‌های مهمی بود که او از آن برای برقراری ارتباط و درک تفکراتش استفاده می‌کرد.

نقاشی زبان ارتباط

شاید نقاشی یکی از راه‌های ارتباطی بسیار ساده بین کودک و بیان عواطف و احساسات وی با بزرگسالان باشد. اما سارا که تنها با نقاشی می‌توانست احساسات و عواطف خود را بیان کند، از طریق نقاشی خواسته‌ها، انتظارات، ترس‌ها، مشکلات و خیلی موضوعات مهم دیگر را که نمی‌توانست به پدر و مادر و حتی به دوستان دوران کودکی‌اش بگوید، نشان می‌داد.

او با کمک پدر و خواهر بزرگش الفبا و حرف‌زدن را فراگرفت، اما هنوز مشکلات فراوانی برای برقراری ارتباط با دیگران داشت. در هشت سالگی به کمک سمعک "۵۰ درصد" از مشکلاتش حل شد. او با کمک همین سمعک با بی‌بی‌سی حرف زد. او می‌خواست مانند "سایر دختران هم‌سن و سالش، به مکتب/مدرسه برود و درس بخواند" و این سمعک او را یک گام به آرزوهایش نزدیکتر ساخت.

او برای سپری کردن امتحانات در یک مدت زمان کوتاه، "شب و روز" زحمت می‌کشید و تمرین می‌کرد. او توانست امتحانات پنج کلاس را در دو سال سپری کرده و بالاخره موفق شد مانند "دختران عادی" به مدرسه برود و درس بخواند.

مخالفت با انیمیشن

سارا در ۹ سالگی، راهی را برگزید که به گفته خودش "هیچ حامی و طرفداری نداشت". او بخوبی می‌دانست که شنا کردن برخلاف جهت آب برای هیچ دختری در افغانستان کار آسان نیست، باید برای رسیدن به آرزوهایش تلاش می‌کرد.

او می‌گوید: "وقتی انیمیشن‌سازی را شروع کردم حتی یک نفر هم مرا حمایت نمی‌کرد، به ویژه خانواده و دوستانم با آن به شدت مخالف بودند. ولی من می‌دانستم باید آنچه را که دلم می‌خواهد انجام بدهم تا دختران کشورم در آینده به من افتخار کنند."

سارا به این باور است که افراد باید مشاغلی را که به آن علاقه و استعداد دارند، انتخاب کنند. اما خودش برای دنبال کردن رویاها و "استعداد و علاقه"‌اش نمی‌دانست به کجا برود و از کی بیاموزد.

بالاخره تصمیم گرفت انیمیشن‌سازی را به صورت خودآموز یاد بگیرد. او ابتدا انیمیشن‌های خود را روی کاغذ طراحی می‌کرد و سپس به نرم‌افزارهای پیشرفته دست یافت و کارش را ادامه داد.

اولین انیمیشن‌ساز حرفه‌

با آنکه در سال‌های اخیر کارهای زیادی در گستره صنعت انیمیشن در افغانستان صورت گرفته و برای برخی‌ها به شغل پُردرآمد رسانه‌‌ای مبدل شده، دخترانی را نمی‌شناخت که تا به حال صنعت انیمیشن‌سازی را به صورت حرفه‌‌ای دنبال کرده باشند.

در سال ۲۰۱۰ انستیتو گویته آلمان دوره‌های چهارماهه آموزش انیمیشن را در کابل به هدف حمایت از انیمیشن‌سازی در افغانستان برگزار کرده بود. اکنون هم انیمیشن‌سازی در برخی از ولایت‌های افغانستان در مراکز آموزشی به صورت خصوصی آموزش داده می‌شود و برای حمایت از انیمیشن سازان برنامه‌های تشویقی و امکانات بورسیه هم فراهم شده ‌است.

سارا بارکزی با استفاده از همین بورسیه‌ها توانست با "نمرات بلند" از پیش‌کسوتان انیمیشن‌سازی حرفه‌ای در میان زنان و دختران افغانستان شود.

او می‌گوید:"بعد از امتحان کنکور، امتحان بورسیه دادم و فورا موفق شدم برای ادامه تحصیل در رشته انیمیشن‌سازی و معماری وارد دانشگاه انقره (آنکارا) ترکیه شوم. من اولین دختر افغان هستم که در این رشته به صورت تخصصی درس خوانده‌ام و مدرک و تجربه‌ی کاری دارم."

سارا انیمیشن‌سازی را در اتاق خود شروع کرد و به گفته خودش حتی زمانی که برق نداشتند هم تمرین می‌کرد.

او می‌گوید که در ۱۴ سالگی اولین نمایشگاه انفرادی نقاشی‌های خود را برگزار و "لقب جوانترین نقاش" را از آن خود کرد.

'بهترین انیماتور جهان '

سارا می‌گوید آثارش در هفت کشور جهان به نمایش گذاشته شده و تا به حال بیش از ۲۰ انیمیشن کوتاه ساخته و طراحی‌هایش در ۳۰ کتاب کودک و کتاب‌های آموزشی به چاپ رسیده‌اند.

او از تکنیک‌های انیمیشن دوبُعدی، سه بُعدی و سنتی در کارهایش استفاده می‌کند و با برنامه‌ها و نرم‌افزارهای تری‌دی‌مکس، مایا، تونبوم، افترافکت، فتوشاپ، استاپ موشن، زیدبراش، واسکالپریس نیز کار کرده‌است.

سارا باوجود آنکه به کمک سمعک با دیگران ارتباط برقرار می‌کند و تنها ۵۰ درصد شنوایی دارد، می‌تواند به چند زبان از جمله فارسی، انگلیسی، ترکی، عربی و کمی آلمانی صحبت کند.

در سالهای اخیر انیمیشن‌سازی در افغانستان شناخته شده، اما هنوز هم یکی از شاخه‌های تازه هنرهای معاصر در این کشور است.

انیمیشن‌های سارا مشکلات جامعه افغانستان از جمله زنان و کودکان را نشان می‌دهد.

سارا می‌گوید: "زاویه دید من همیشه فراتر از افغانستان بوده، ولی کمبودی‌های کشورم را هم به خوبی احساس می‌کنم و می‌دانم که برای موفق شدن در زندگی تنها دکتر و مهندس بودن الزامی نیست. من می‌خواهم بهترین انیماتور جهان باشم."

سارا تحصیلات خود در رشته انیمیشن‌سازی و معماری را در دانشگاه آنکارا به پایان رسانده و اکنون در ترکیه به سر می‌برد. او می‌گوید تصمیم دارد به افغانستان بازگردد و آنچه را که در ترکیه فراگرفته در "خدمت زنان و دختران افغانستان" قرار بدهد.