انتخابات افغانستان: پنج مشکل اصلی

سرور دانش، معاون رئیس جمهوری افغانستان، دیروز به قصد شرکت در انتخابات، وارد یکی از مراکز رای‌دهی در غرب کابل شد، او که به داشتن خویی آرام و پرهیز از پرخاش شهرت دارد، بیش از نیم ساعت منتظر ماند تا ماموران امور انتخاباتی کارشان را شروع کنند اما همچنان خبری از شروع کار نبود. آقای دانش از دستیار خود خواست به عبدالبدیع صیاد، رئیس کمیسیون انتخابات زنگ بزند، وقتی تماس برقرار شد معاون رئیس جمهوری چشم‌دیدهای خود را با رئیس کمیسیون انتخابات در میان گذاشت تا آنکه بعد از ۴۵ دقیقه انتظار، توانست رای بدهد.

مشکلات و نارسایی‌های انتخابات پارلمانی افغانستان را کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی، کمیسیون مستقل حقوق بشر و نهادهای مستقل نظارت از انتخابات نیز گزارش کرده‌اند و آقای بدیع رئیس کمیسیون انتخابات نیز به برخی از آنها اشاره و اذعان کرده است.

چرا مراکز به موقع باز نشدند؟

کامیون حامل مواد انتخاباتی در ساعت سه بامداد بیست و هشتم میزان به مرکز لیسه امانی رسید. این مرکز در پشت کاخ ریاست جمهوری قرار دارد و رئیس جمهوری افغانستان برای ریختن رای خود به صندوق، به همین مرکز می‌آمد؛ اما نیروهای امنیتی به کارکنان امور انتخابات اجازه ورود به محل را ندادند. سه ساعت بعد در حوالی شش و نیم صبح، کارکنان با لوازم انتخابات وارد مرکز شدند.

همین عدم هماهنگی میان نیروهای امنیتی و کمیسیون انتخابات کم و بیش در همه جای افغانستان وجود داشته است. به ویژه از این جهت نیز که مقررات شدیدی بر تردد وسایط نقیله وضع شده بود و کارمندان یا باید پیاده به مراکز حاضر می‌شدند یا با موتر/خودروهایی که دارای مجوزند.

دومین مشکل ناشی از عدم حضور معلمانی بود که قرار بود به عنوان کارمندان انتخابات کار کنند. آنگونه که میرزا محمد حق‌پرست از سخنگویان کمیسیون انتخابات می‌گوید، آنها مجبور شدند با مراجعی در وزارت معارف تماس بگیرند تا از معلمان خواسته شود که بر سر کار خود حاضر شوند. این روند وقت‌گیر شد و در برخی مراکز معلمان اصلا حضور پیدا نکردند و افرادی هم که به جای هرکدام از آنان کار کرد آموزش‌های لازم را ندیده بود و این باعث تاخیری در پی تاخیر شد.

چرا معلمان نیامدند؟

آنگونه که کمیسیون انتخابات گفته است، شماری از معلمان از ترس تهدیدهای طالبان حاضر نشدند کار کنند و شماری دیگر از ترس زورمندانی که مانع حضور شان شده است. هرچند از چنین زورمندانی نامی برده نشده و گفته نشده که در کدام بخش‌های افغانستان این مشکل جدی‌تر بوده است.

ترتیب الفبایی نام‌ها

داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجرایی حکومت افغانستان وقتی در کابل وارد مرکز انتخابات شد، مامور سعی کرد نام او را در میان رای‌دهندگان پیدا کند اما نتوانست ردیف "ع" را به زودی پیدا کند.

سخنگوی کمیسیون انتخابات می‌گوید آنها به کارمندان در مورد شیوه یافتن اسامی رای‌دهندگان بر اساس ترتیب الفبا آموزش داده بودند اما با این حال شماری از آنان قادر به یافتن نام اشخاص نبودند و به می‌گفتند نامشان در فهرست درج نشده است.

ارسال فهرست به محل اشتباه

میرزا محمد حق‌پرست می‌گوید آنها تمامی فهرستهای رای‌دهندگان یک مرکز را در درون یکی از صندوق‌های همان مرکز انتقال داده اند. وقتی صندوق به محل رای‌دهی که از مرکز کمی دورتر واقع شده می‌رسد و در آن فهرستی وجود ندارد، کارمندان چاره‌ای جز منتظر ماندن تا رسیدن فهرست اسامی ندارند و این امر به تاخیر در برگزاری انتخابات در آن محل می‌انجامد.

دستگاه بیومتریک

فعال نبودن دستگاه‌های بیومتریک در برخی مراکز، موضوع انتقاد کمیسیون مستقل حقوق بشر، نهادهای ناظر و رای‌دهندگان بوده است. ماهیت اصلی مشکل چنین بوده که یا فرد مسئول با شیوه استفاده از آن آشنایی نداشته و یا هم دستگاه از کار افتاده بوده است.

پاک شدن رنگ

زدوده شدن رنگ مخصوص از انگشت رای‌دهندگان، مشکلی است که در انتخابات‌های گذشته هم به صورت فراگیری وجود داشت و این بار نیز کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان بروز چنین مشکلی را مایه انتقاد دانسته است.