طالبان در فراه؛ کم‌آبی در ایران و ناامنی در افغانستان

شهر فراه مرکز ولایت فراه ماه‌ها در محاصره گروه طالبان بود و منابع مختلف در مورد احتمال سقوط این شهر هشدار می‌دادند.

فراه در غرب افغانستان در کنار هرات و نیمروز، یکی از سه ولایت هم‌مرز با ایران و یکی از اصلی‌ترین مسیرهای قاچاق مواد مخدر از افغانستان به ایران است.

فراه همسایه ولایت ناآرام هلمند، یکی از پایگاه‌های قدرت طالبان است و در مسیر پروژه چند میلیارد دلاری انتقال گاز ترکمنستان از راه افغانستان به پاکستان و هند (موسوم به تاپی) قرار دارد.

وقتی کار عملی تمدید این پروژه در افغانستان در نوروز امسال در هرات آغاز شد، طالبان اعلام کردند که از این پروژه حمایت می‌کنند و به آن حمله نخواهد کرد.

در دو سال گذشته فعالیت طالبان در این ولایت به شدت افزایش یافت و بخش‌های عمده ولسوالی‌های بکواه، خاک سفید، پشت‌رود، بالابلوک و گلستان این ولایت به تصرف طالبان درآمد.

پیش از این مرکز فراه سه بار در آستانه سقوط بدست طالبان قرار گرفته و سال گذشته برای مدتی صدها نیروی آمریکایی و ایتالیایی برای حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان به این ولایت فرستاده شدند.

در روزهای اخیر گزارش‌های پیاپی از پیشروی طالبان در نقاط مختلف این ولایت می‌رسید و اوایل هفته، مقام‌های محلی از کشته شدن ده‌ها نیروی امنیتی در درگیری با طالبان خبر دادند.

نقش ایران در فراه

گسترش سریع قدرت طالبان در فراه در یکی دو سال اخیر گمانه‌زنی‌ها در مورد احتمال حمایت کشورهای منطقه به ویژه ایران را از این گروه بیشتر ساخته است.

مقام‌های افغانستان و فرماندهان نظامی آمریکا و ناتو در این کشور بارها ایران را متهم کرده‌اند که از طالبان حمایت می‌کند و برای این گروه تجهیزات نظامی و آموزش فراهم می‌کند.

عارف شاه جهان، والی پیشین فراه در ماه ژانویه امسال در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی مدعی شد که ایران و روسیه از طالبان در این ولایت حمایت می‌کنند، تجهیزات نظامی روسی در اختیار آنها می‌گذارند و جنگجویان این گروه را در داخل خاک ایران در مرز با فراه آموزش‌های نظامی می‌دهند.

مقام‌های ایرانی و روسی همواره این ادعاها را رد کرده و گفته‌اند که فقط به هدف ترغیب طالبان به پیوستن به روند صلح، تماس‌های محدودی با این گروه دارند.

با بالا گرفتن اختلاف آمریکا و ایران، نگرانی‌ها در افغانستان نیز افزایش یافته که ایران برای شکست ماموریت آمریکا و غرب در افغانستان حمایت خود را از طالبان از افزایش دهد.

از سوی دیگر شماری از کارشناسان در افغانستان براین باورند که ایران به شدت نگران کم شدن جریان آب در مناطق شرقی این کشور است.

بیشتر آب کشاورزی استان‌ سیستان و بلوچستان ایران از رودخانه‌هایی تامین می‌شود که از افغانستان به این کشور در جریان است.

در سه سال اخیر طرح ساختن چندین بند/سد بر روی این رودخانه‌ها از سوی دولت افغانستان آغاز شده است.

هشت روز پیش جواد ظریف، وزیر خارجه ایران گفت که تلاش‌های تهران برای توافق با افغانستان بر سرپرداخت حق‌آبه ایران از رودخانه هلمند به نتیجه نرسیده و هشدار داد که کشورش مجبور است دست به "عمل متقابل" بزند:

"اکنون یک مسیر باقی می‌ماند که آن عمل متقابل است؛ یعنی اقدامی در جهت سخت‌گیری در برخی حوزه‌ها برای افغانستان صورت گیرد؛ لذا ما از دولت افغانستان توقع داریم که قبل از آنکه ایران ناگزیر به اقدام متقابل شود، نیازهای بحق و قانونی ما را مورد توجه قرار دهد."

شهر فراه بعد از قندوز دومین مرکز ولایتی در افغانستان است که پس از فروپاشی حاکمیت طالبان در ۲۰۰۱، بدست این گروه سقوط می‌کند؛ هرچند نیروهای دولتی مدعی‌اند که طالبان نتوانسته ساختمان‌های دولتی در شهر فراه را تصرف کند و اکنون در حال عقب‌نشینی از این شهر هستند.